با تفسیر ساده و روان آیات 39 تا 49 سوره صافات در خدمت شما هستیم.

 بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 39  از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و جز آنچه انجام می‌دادید، کیفر نمی‌بینید»

در برنامه قبل به تهمتهای مشرکان و کافران به پیامبر و همچنین کیفر سخت آنان در قیامت اشاره شد. این آیات می‌فرماید: عذاب خدا نسبت به مُجرمان، از روی کینه و انتقام یا تشفّی خاطر نیست، بلکه نتیجه قهری کارهای خود این افراد در دنیاست.

براساس متون دینی، افکار و گفتار و رفتار انسان در روح او تأثیرگذار است و شخصیت واقعی او را می‌سازد. در نظام اُخروی، مبنای کیفر و پاداش، شخصیت ساخته شده‌ی انسان در دنیاست که به شکلی متناسب با آن نظام تجسّم می‌یابد. کفر و انکار، یا ظلم و استکبار، چنان آثار مخرّب و زیانباری بر روح انسان می گذارد که در قیامت جز آتش دوزخ چیزی به دنبال ندارد.

لازم به ذکر است که اغلب کیفرها و جریمه‌های دنیوی به شکل قراردادی است، ولی کیفرهای قیامت، قراردادی نیست. به عنوان مثال، سبقت غیرمجاز، یک جریمه مالی دارد که میزان آن در کشورهای مختلف متفاوت است. اما سبقت غیرمجاز، یک نتیجه قهری هم دارد و آن خطر تصادف با اتومبیل طرف مقابل است. جریمه مالی، امری قراردادی است، اما تصادف، نتیجه طبیعی این تخلّف است. کیفرهای قیامت از نوع دوم است نه اول!

از این آیه می‌آموزیم:

1. کیفرهای الهی عادلانه است، زیرا کاملا متناسب با عملِ انسان است.
2. قیامت، روز ظهور و بروز نتایج افکار و رفتار ماست و آنچه را در دنیا کاشته‌ایم، در آنجا برداشت می‌کنیم.

اکنون به تلاوت آیات 40 تا 44 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«إِلَّا عِبَادَ اللَّـهِ الْمُخْلَصِینَ»، «أُولَـئِکَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ»، «فَوَاکِهُ  وَهُم مُّکْرَمُونَ»، «فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ»، «عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِینَ»  

ترجمه این آیات چنین است:

«مگر بندگان خالص‌شده خدا»، «که برای آنان رزقی معیّن است»،«انواع میوه‌ها، و آنان مورد احترامند»، «در باغ‌های پرنعمت»، «بر تخت‌هایی روبروی یکدیگر [تکیه‌زده‌اند]»

به دنبال گروه دوزخی که آیات قبل توصیف کرد، این آیات به توصیف بهشتیان پرداخته و می‌فرماید:  بندگان خالص‌شده الهی، از عذاب قیامت به دورند. آنان در بهشت از انواع نعمتها برخوردارند و در رفاه و آسایش کامل به سر می‌برند.

در فرهنگ قرآن کلمه "مُخلِص" که اسم فاعل است، به کسی گفته می‌شود که تلاش دارد کارهای خود را خالصانه برای خدا انجام دهد و در مسیر رشد و کمال معنوی حرکت می کند. اما کلمه "مُخلَص" به شکل اسم مفعول، به کسی گفته می‌شود که به خاطر کمالاتی که دارد، از جانب خداوند، خالص شده و به اوج کمال معنوی رسیده است.

قرآن درباره حضرت یوسف که به لطف و یاری خداوند، خود را از مهلکه‌ای سخت  دربرابر خواسته های نفسانی یک زن نجات داد، می‌فرماید: او از بندگان خالص‌شده الهی است.

طبیعی است تا انسان خود نخواهد که خالص باشد، خداوند کسی را به این کار مجبور نمی‌کند. اما آنکه در این مسیر قدم‌ بگذارد و همواره مراقب باشد که جز برای خدا کاری انجام ندهد، خدا نیز او را در این راه یاری کرده، دست او را می‌گیرد و به سوی خود می‌برد.

چنین انسان‌هایی، نه تنها از کیفر به دورند، بلکه پاداش آنان نیز، فقط محدود به کارهایی نیست که انجام داده اند. آنها به خاطر  نیتها و انگیزه های پاکی که برای انجام بعضی کارها داشته‌‌اند، گرچه موفق به انجام آن کارها نشده باشند، مشمول پاداش الهی می‌شوند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. بندگی خدا، زمینه خلوص و پاکی انسان را از هرگونه شرک و ریا فراهم می‌کند.
2. کیفر مُجرمان بر مبنای عدل الهی و متناسب با عمل آنهاست، اما پاداش انسانهای پاک و درستکار، مبتنی بر  فضل الهی و فراتر از عملکرد آنهاست.
3. در بهشت، کامیابی مادی و معنوی در کنار یکدیگر است و هر کس از رزق معلوم و معینی برخوردار است.
4. دیدار اولیای خدا و همنشینی و انس و اُلفت با آنها، یکی از لذتهای معنوی اهل بهشت است.

اکنون به تلاوت آیات 45 تا 49 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«یُطَافُ عَلَیْهِم بِکَأْسٍ مِّن مَّعِینٍ»، «بَیْضَاءَ لَذَّةٍ لِّلشَّارِبِینَ»، «لَا فِیهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا یُنزَفُونَ»، «وَعِندَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِینٌ»، «کَأَنَّهُنَّ بَیْضٌ مَّکْنُونٌ»  

ترجمه این آیات چنین است:

«و گرداگرد آنان جامی از شراب طهور [شراب پاک و ناب]  می‌گردانند»، «شرابی سفید و درخشنده و لذت بخش برای نوشندگان»، «[شرابی که] نه در آن مایه فساد عقل است و نه آنان از [نوشیدن] آن مَست می شوند»، «و نزد آنان همسرانی است [زیبا و] درشت چشم که چشم از غیر فرو می بندند»، «گویی تخم‌مرغ‌هایی هستند که [در زیر بال و پر مرغ] پوشیده و پنهان مانده است [و هرگز دست کسی به آن نرسیده است]»

در پایان آیات قبل، قرآن اشاره کرد که بهشتیان به تختها تکیه می زنند و همنشینی و محفل گرم و صمیمی دارند. این آیات می‌فرماید: اطراف تختهای آنان، مأموران پذیرایی بهشت می‌چرخند تا آنان را از نوشیدنی‌های لذیذ و گوارای بهشتی بهره‌مند سازند. نوشیدنی‌هایی که از چشمه‌های بهشتی می‌جوشد و مأموران پذیرایی، جامها را از آن پر می‌کنند و گرداگرد بهشتیان می‌گردانند.     

در دنیا عده ای از اقوام، با انواع شرابها از مهمانان خود پذیرایی می کنند. اما این آیات، به مقایسه ضمنی شرابهای بهشتی با شرابهای دنیایی می پردازد. لازم به ذکر است که نوشیدنی‌های بهشت - که در آیه 21 سوره انسان از آن به "شراب طهور"(شراب پاک و پاکیزه) تعبیر شده است - با شرابهای دنیوی متفاوت است و برعکس شرابهای دنیایی هیچگونه مَستی یا گفتار و رفتار ناشایست را به دنبال ندارد.

در پایان این بخش از آیات، قرآن به یکی دیگر از نعمتهای بهشتی اشاره کرده و می‌فرماید: همسران بهشتی که جز به شوهران خود عشق نمی‌ورزند و به دیگران نظر ندارند، زنان زیبارویی هستند که از دسترس دیگران به دور بوده و پنهان و پوشیده هستند. همچون تخم‌مرغی که مرغ آن را زیر پر و بال خود پنهان می‌کند تا از دسترس دیگران به دور باشد، زنان بهشتی نیز بدن خود را در میان لباس‌هایی چون بال و پر پرندگان پوشیده و پنهان می دارند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. معاد جسمانی است و در آنجا انواع گوناگون از لذات‌ جسمی برای بهشتیان وجود دارد. دوزخیان هم  با انواع شکنجه‌های جسمی عذاب می شوند.
2.  رنگ سفید، از رنگهای بهشتی است که نشانه روشنی، زیبایی، پاکی و نظافت است.
3. زنان بهشتی، هم زیبا و دلربا هستند، هم عفیف و پاکدامن/

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه ­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.