با تفسیر ساده و روان آیات 106 تا 113 سوره صافات در خدمت شما هستیم.

  بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 106 تا 108 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«إِنَّ هَـذَا لَهُوَ الْبَلَاءُ الْمُبِینُ»، «وَفَدَیْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ»، «وَتَرَکْنَا عَلَیْهِ فِی الْآخِرِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«به راستی این همان آزمایش آشکار بود»، «و ما قربانی بزرگی را فدای او کردیم»، «و درمیان آیندگان برای او [نام نیک] به جا گذاشتیم»

در برنامه قبل گفتیم که وقتی ابراهیم و اسماعیل آماده اجرای فرمان الهی شدند، خداوند ندا داد که ای ابراهیم آنچه را در رؤیا به تو فرمان دادیم، بدون کم و کاست محقق ساختی  و در راه انجام وظیفه، سستی و کوتاهی نکردی.

این آیات می‌فرماید: قصد خداوند از فرمان ذبح اسماعیل به دست پدر، آزمایش ابراهیم بود، نه آنکه خداوند بخواهد خون اسماعیل به دست پدرش بر زمین ریخته شود. این آزمایشی بود برای آنکه مشخص شود آیا ابراهیم حاضر است در راه انجام فرمان خداوند، از فرزند عزیز خود دل ببرد یا نه؟ درواقع هدف خداوند، دل بریدن ابراهیم از فرزند بود نه بریدن سر او/  لذا همین که آنها آمادگی خود را نشان دادند، خداوند دستور داد که ابراهیم به جای اسماعیل، قوچی بزرگ را در راه خدا قربانی کند، تا این سنت ابراهیمی در طول تاریخ از او به یادگار بماند. همچنین به این خاطر بود که زائران خانه خدا و کسانی که در مراسم حج در مکه شرکت می‌کنند، در سرزمین منی، ابراهیم و اسماعیل را به یاد آورند و در راه خدا قربانی کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. دست کشیدن از فرزند و دل‌ بریدن از علاقه پدر و فرزندی از سخت‌ترین آزمایشهای الهی است که ابراهیم و اسماعیل از این آزمایش سربلند بیرون آمدند.
2. قربانی کردن در راه خدا، از سنتهای ابراهیمی است که هر ساله در عید قربان در مکه و سایر شهرها و سرزمینهای اسلامی انجام می‌شود.
3. چه بسا انسانهایی که سنتهای حسنه ای از خود به جا می گذاردند، به همین خاطر،  نامشان در میان آیندگان جاودانه و ابدی باقی می ماند.

اکنون به تلاوت آیات 109  تا 111 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِیمَ»، «کَذَلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ»، «إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِینَ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«سلام بر ابراهیم»، «ما نیکوکاران را این گونه پاداش می‌دهیم»، «همانا او از بندگان مؤمن ما بود»

در ادامه آیات قبل که بیانگر لطف ویژه الهی به حضرت ابراهیم پس از پیروزی او در آزمون ذبح فرزند بود، این آیات، درود الهی بر آن حضرت را در طول تاریخ بیان می کند. سپس می‌فرماید: این لطف و عنایت، اختصاصی به حضرت ابراهیم ندارد و هر کس به هر اندازه از مال و جان و علایق خود در راه خدا بگذرد، مشمول پاداش الهی خواهد ‌شد.

هر کس اهل ایمان بوده و در مسیر بندگی خدا، تسلیم محض او باشد، همچون حضرت ابراهیم مشمول درود و لطف خداوند قرار می‌گیرد و این امر در طول تاریخ همواره ادامه دارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. خداوند در قرآن به پیامبرانش سلام کرده است. اما درمورد پیامبر اسلام، هم خدا و فرشتگانش بر آن حضرت درود و صلوات می فرستند و در همین راستا، خدا از اهل ایمان نیز خواسته است همواره بر او درود و صلوات بفرستند.
2. هرگونه کار نیک، پاداش الهی را در دنیا و آخرت به دنبال دارد.
3. نظام کیفر و پاداش الهی، دارای قانون و سنت مشخص است، نه آنکه امری سلیقه‌ای و موردی باشد.

اکنون به تلاوت آیات 112 و 113 از سوره صافات گوش می‌سپاریم:

«وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِیًّا مِّنَ الصَّالِحِینَ»، «وَبَارَکْنَا عَلَیْهِ وَعَلَى إِسْحَاقَ  وَمِن ذُرِّیَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ مُبِینٌ»    

ترجمه این آیات چنین است:

«و او را به اسحاق، بشارت دادیم که پیامبری از صالحان بود»، «و بر او و بر اسحاق برکت و خیر عطا کردیم و از دودمان آن دو برخی نیکوکارند و [برخی] آشکارا به خود ستم می‌کنند»

قرآن در آیات قبل، به اسماعیل، فرزند ابراهیم اشاره داشت و در آن آیات، از اسماعیل به عنوان نوجوانی صبور و بردبار یاد کرد. اما این آیات درباره فرزند دیگر حضرت ابراهیم، یعنی اسحاق است که خداوند وعده پیامبری او را به حضرت ابراهیم داده بود.

پیامبری که همچون دیگر پیامبران، از صالحان و نیکان روزگار خود بود، لذا لطف و عنایت ویژه الهی شامل حال او شد. لطفی که قرآن از آن با تعبیر برکت یاد کرده است. برکت در همه چیز، در عمر و زندگی، در نسل و ذریه، در اندیشه و مکتب/ زیرا برکت به معنای خیر ماندگار و بادوام است. یکی از آن خیرهای ماندگار  این بود که پیامبران بنی‌اسرائیل از نسل اسحاق بودند. البته پیامبر اسلام از نسل اسماعیل بود.

در انتهای این آیات می‌فرماید: البته همه فرزندان از نسل اسحاق، نیکوکار نبودند، بلکه گروهی نیز ظالم و گنهکار بودند. این از مقتضیات اراده و اختیار بشر است که با وجود وراثت پاک، می‌تواند گزینه های نادرست را انتخاب کرده و راه خلاف را درپیش گیرد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در خاندان پیامبران نیز ممکن است فرزندان نا اهل وجود داشته باشند. داشتن پیوند نَسبی یا خانوادگی با پیامبران یا انسانهای پاک و درستکار، لزوماً به معنای هدایت یافتن افراد نیست. ممکن است پدر از برگزیدگان درگاه خدا باشد، ولی فرزند او از راه  حق منحرف باشد.
2. دعای حضرت ابراهیم درمورد فرزندان و دودمانش، زمینه دریافت بسیاری از الطاف الهی در اسماعیل و اسحاق و نسلهای بعد آنان شد. ما نیز همواره برای صالح بودن شایستگی فرزندان و نسلهای آینده خود دعا کنیم.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. تا برنامه ­ای دیگر و آیاتی دیگر از قرآن کریم، خدا نگهدار.