با پایان یافتن سوره "صافات"، در این برنامه تفسیر سوره "صاد" را آغاز می‌کنیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره "صافات"، در این برنامه سوره "صاد" را آغاز می‌کنیم. این سوره سی و هشتمین سوره قرآن کریم است و 88  آیه دارد.

ابتدا به تلاوت آیات اول و دوم از سوره صاد گوش فرا می‌دهیم:

«ص وَالْقُرْآنِ ذِی الذِّکْرِ»، «بَلِ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«صاد، سوگند به قرآن که مشتمل بر ذکر [حقایق و معارف] است»، «آری، کسانی که کفر ورزیدند، سخت در سرکشی‌ و ستیزند.]»

این سوره نیز همانند 28 سوره دیگر قرآن، با حروف مقطعه آغاز شده است. قبلا در توضیح آیه اول سوره بقره گفتیم که معمولاً پس از این حروف، از عظمت قرآن سخن به میان آمده است. زیرا قرآن از همین حروف الفبا که در اختیار همه انسانهاست تألیف یافته، با این حال، معجزه‌ای است که هیچ بشری نتوانسته و نمی‌تواند همانند آن را بیاورد.

این سوره نیز پس از حرف صاد، در توصیف قرآن می‌ فرماید: این کتاب،  سراسر ذکر و یادآوری است. 

 لازم به ذکر است که انسان بسیاری از حقایق را با فطرت پاک خدادادی خود می‌داند، اما غفلت و هوا و هوس و غرایز درونی یا عوامل بیرونی، موجب می‌شود که انسان آنها را به فراموشی بسپارد. ولی تلاوت قرآن و توجه به محتوای آیات باعث می‌شود انسان از غفلت به درآید و متذکر شود. همچنین ممکن است حقایقی را که انسان براساس آموزه‌های دینی پذیرفته است، مانند برپایی قیامت، مورد غفلت و فراموشی قرار گیرد. لذا بخش زیادی از آیات قرآن، آنچه را پس از مرگ  بر انسان می‌گذرد، در مناسبتهای مختلف به او یادآوری می‌کند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سوگند خداوند به قرآن، نشانه عظمت این کتاب و حقانیت آورندة آن است.
2. قرآن کریم، وجدان خفته انسان را بیدار/ و دانسته های فراموش شده اش را به او یادآوری می‌کند.
3. قرآن برای تذکّر و هدایت مردم آمده است، اما  گروهی از انسانها از روی غرور و تکبر و عناد حاضر به پذیرفتن حق نیستند.

اکنون به تلاوت آیات 3 و 4 از سوره صاد گوش می‌سپاریم:

«کَمْ أَهْلَکْنَا مِن قَبْلِهِم مِّن قَرْنٍ فَنَادَوا وَّلَاتَ حِینَ مَنَاصٍ»، «وَعَجِبُوا أَن جَاءَهُم مُّنذِرٌ مِّنْهُمْ  وَقَالَ الْکَافِرُونَ هَـذَا سَاحِرٌ کَذَّابٌ»       

ترجمه این آیات چنین است:

«چه بسیار اقوامی را که پیش از آنها نابودشان کردیم، پس فریاد [کمک خواهی]  سر دادند، اما دیگر وقت گریز نبود»، «و از اینکه هشدار دهنده‌ای از خودشان به سراغ آنها آمده، تعجب کردند و کافران گفتند: این جادوگری دروغگوست»

مخاطبان اولیه آیات قرآن، مشرکان مکّه بوده‌اند. این آیات به آنها هشدار می‌دهد اگر به فرجام اقوام دیگر توجه کنید، خواهد دید که هر کدام گرفتار شرک و کفر بوده‌اند، مورد قهر و غضب الهی قرار گرفته و هیچ راه فرار و نجاتی نیافته ‌اند.

ادامه آیات می‌فرماید: اما  هنگامی که پیامبر آیات قرآن را بر مشرکان می‌خواند و به آنها هشدار می‌داد، آنها به جای اینکه از سرنوشت اقوام پیشین درس عبرت بگیرند و در آیات اندیشیده و راه هدایت را بیابند، او را جادوگر و دروغگو می‌خواندند.

در کتب روایی آمده است که سران قریش نزد ابوطالب عموی پیامبر اکرم رفتند و گفتند: فرزند برادرت جوانان ما را منحرف کرده و خدایان ما را زیر سؤال برده است. اگر او به دنبال شهرت یا ثروت است، ما حاضریم او را ثروتمندترین مرد قریش کنیم، به شرط آنکه  از این حرفهای خود دست بردارد.

وقتی ابوطالب، پیام مشرکان را به پیامبر رساند، آن حضرت فرمود: ‌اگر اینها خورشید را در دست راست من/ و ماه را در دست چپ من قرار دهند تا از این سخن دست بردارم، هرگز چنین نخواهم کرد. من یا  سخن خود را در جامعه نفوذ می‌دهم یا در راه آن کشته می‌شوم. هنگامی که ابوطالب، پایداری و استقامت پیامبر را در راه خود دید، عرض کرد، در راه خود بمان که من نیز هرگز دست از یاری تو  بر نخواهم داشت.

از این آیات می‌آموزیم:

1. کفر و شرک اگر از روی عناد و لجاجت باشد، سبب هلاکت انسان در دنیا نیز می‌شود.
2. در برابر قدرت و اراده الهی، هیچ پناهگاهی وجود ندارد. توبه و انابه تا قبل از نزول قهر الهی کارساز است، ولی بعد از آن، هیچ اثر و فایده ای ندارد.  
3. پیامبران باید از جنس خود مردم باشند تا با توجه به نیازها و ویژگیهایی که بین انسانها مشترک است، بتوانند الگو و سرمشق مناسبی برای آنها باشند.
4. توهین و تهمت، از رایج‌ترین شیوه‌های کفار برای مقابله با اهل ایمان است. وقتی که آنها پیامبران خدا را جادوگر و دروغگو می‌خوانند، پیروان پیامبران نیز، باید آمادگی برای مواجه شدن با هرگونه توهین و تهمتی را داشته باشند.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌ سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.