به تفسیر ساده و روان آیات 12 تا 19 سوره صاد گوش فرا می دهیم.

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 12 تا 14 از سوره صاد گوش می‌سپاریم:

«کَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتَادِ»، «وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَیْکَةِ  أُولَـئِکَ الْأَحْزَابُ»، «إِن کُلٌّ إِلَّا کَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ»

ترجمه این آیات چنین است:

«پیش از ایشان [نیز]، قوم نوح و عاد و فرعون صاحب قدرت، انبیاء را تکذیب کردند»، «و [همچنین] قوم ثمود و لوط و مردم ایکه [قوم شعیب]، آنان [نیز] گروه‌هایی [مخالف] بودند»، «هر یک از آنان، پیامبران را تکذیب کردند، پس عقوبت [من بر آنان] محقق شد»

در برنامه قبل به این اشاره شد که بزرگان مکه حاضر نبودند نزول وحی بر پیامبر اسلام را بپذیرند و خود را سزاوار و شایسته برای این کار می‌دانستند. این آیات خطاب به پیامبر اسلام می‌فرماید: اینها اولین گروهی نیستند که در برابر دعوت تو می ایستند، بلکه همه پیامبران پیشین با چنین مشکلی مواجه بوده اند، چراکه صاحبان ثروت و قدرت گمان می‌کردند آنها لیاقت دریافت وحی را دارند. لذا حاضر نبودند نزول وحی را بر افرادی که مثل عموم مردم از قدرت و مکنتی برخوردار نبودند، بپذیرند.

اما آنها از این نکته غافل‌اند که کسانی که پیامبر خدا را ببینند و سخن او را بشنوند و به حقانیت او پی‌ببرند، اگر از روی عناد و لجاجت و یا خودخواهی و حسادت حاضر به پذیرش حق نباشند، خداوند آنها را در همین دنیا کیفر می‌کند. چنانکه قوم نوح در آب غرق شدند و قوم عاد با تندبادی سخت از پا درآمدند. فرعونیان نیز در امواج خروشان نیل غرق شدند. برخی اقوام دیگر نیز به سرنوشتهایی مشابه دچار شدند. قوم ثمود، حضرت صالح را تکذیب کردند، قوم لوط بر فساد و فحشا و کارهای زشت اصرار ورزیدند و قوم شعیب که در مناطقی خوش آب و هوا و پر درخت زندگی می‌کردند،‌  دربرابر پندها و اندرزهای شعیب ایستادند. اما در پایان همه این اقوام به کیفر الهی گرفتار شده و به هلاکت رسیدند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. مطالعه تاریخ اقوام گذشته و پایان کار آنها، مورد توجه و تأیید قرآن کریم است، تا مایه تذکر و عبرت انسانها شود.
2. همه انسانها اعم از حاکمان و قدرتمندانی چون فرعون یا افراد عادی و کم توان، دربرابر قهر الهی، ناتوان و عاجزند.
3. ستیز و لجاجت با حق سرانجامی جز ذلت و هلاکت ندارد.

اکنون به تلاوت آیات 15 و 16 از سوره صاد گوش می‌سپاریم:

«وَمَا یَنظُرُ هَـؤُلَاءِ إِلَّا صَیْحَةً وَاحِدَةً مَّا لَهَا مِن فَوَاقٍ»، «وَقَالُوا رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبْلَ یَوْمِ الْحِسَابِ»  

ترجمه این آیات چنین است:

«این کافران جز یک صیحه [آسمانی] را انتظار نمی کشند که هیچ [مهلت و]  بازگشتی در  آن نیست»، «و آنها [از روی تمسخر] گفتند: پروردگارا پیش از [رسیدن] روز حساب، هرچه زودتر سهم ما را [از عذاب]  به ما بده»

در ادامه آیات قبل این آیات می‌فرماید: سرکشی و خیره ‌سری مشرکان و کافران به گونه‌ای است که گویا منتظر صیحه‌ای آسمانی هستند که ناگهان بر آنها نازل شود و آنان را نابود کند. زیرا آنها سرانجام اقوام گذشته را می‌دانند و با این حال، از ستیزه جویی و لجاجت دست برنمی‌دارند.

رفتار آنها در برابر پیامبر اسلام، شبیه رفتار کافران ادوار گذشته در برابر پیامبران پیشین است، پس باید منتظر کیفری همانند مجازات آنان باشند. کیفری که هرگاه بیاید، راهی برای بازگشت باقی نمی‌گذارد و همه چیز را از بین می‌ برد.

ادامه آیات می‌فرماید: مشرکان، نزول کیفر الهی در دنیا و برپایی دادگاه عدل الهی در قیامت را انکار می‌کنند و لذا با حالت تمسخر و استهزاء می‌گویند: به خدایتان بگویید که هرچه زودتر حساب ما را برسد و ما را به کیفر اعمالمان برساند.

چرا صبر کنیم تا بمیرم و دوباره زنده شویم و آن وقت کیفر ببینیم، ما می‌خواهیم در همین دنیا کیفر کارهایمان را ببینیم.

از این آیات می‌آموزیم:

1. کسی که سرنوشت و پایان کار گذشتگان را می‌داند و در عین حال دربرابر خدا و رسولش می‌ایستد، گویا منتظر نزول عذاب است و با پای خود به سوی هلاکت گام بر می‌دارد.
2. غرور و لجاجت کافران و منکران باعث می‌شود که باورهای دینی اهل ایمان را به تمسخر بگیرند و به جای استفاده از دلیل و منطق، آنها را مورد استهزاء قرار دهند.
3. توبه و بازگشت تا قبل از نزول عذاب امکان‌پذیر است، اما با آمدن عذاب، دیگر توبه پذیرفته نمی‌شود.

اکنون به تلاوت آیات 17 تا 19 از سوره صاد گوش می‌سپاریم:

«اصْبِرْ عَلَى مَا یَقُولُونَ وَاذْکُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَیْدِ  إِنَّهُ أَوَّابٌ»، «إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ یُسَبِّحْنَ بِالْعَشِیِّ وَالْإِشْرَاقِ»، «وَالطَّیْرَ مَحْشُورَةً  کُلٌّ لَّهُ أَوَّابٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«[ای پیامبر!]  بر آنچه می‌گویند شکیبا باش و بنده‌ ما داود را که دارای قدرت بود، یاد کن. او بسیار توبه کننده [و اهل انابه و استغفار]  بود»، «ما کوه‌ها را مسخر کردیم که در شامگاهان و بامدادان با او تسبیح می‌گفتند»، «و پرندگان را [نیز] گرد آوردیم [و مسخر او کردیم تا همراه او تسبیح خدا گویند] و همگی بازگشت کننده به سوی او [و خدا را ستایشگر]  بودند»

در ادامه آیات پیشین در خصوص بدگویی و تمسخر مخالفان، این آیات می‌فرماید: حتی حضرت داود که دارای حکومتی عظیم و قدرتمند بود، از نیش زبان مردم در امان نبود. لذا ابتدا می‌فرماید: ای رسول خدا! و ای اهل ایمان! در برابر تمسخر و استهزاء دشمنان صبر کنید و بدانید که سرانجام شما پیروز خواهید شد.

دیگر آنکه حضرت داود همواره در حال دعا و مناجات با پروردگار  بود. او به خواست خداوند دارای قدرت و حکومت گسترده‌ای بود تا آنجا که خداوند کوه‌های بی‌جان و پرندگان آسمان را به گونه‌ای رام او کرده بود که به هنگام تسبیح الهی با او هم ‌نوا شده و خدا را یاد می‌کردند.

براساس آیات قرآن، ‌همه موجودات هستی در حال تسبیح خداوند هستند، البته این تسبیح برای ما ناشناخته و غیرقابل درک است. از آیات این سوره بر می‌آید که هنگام تسبیح حضرت داود، سایر موجودات نیز با او هم نوا شده و آن حضرت تسبیح آنها را درک می‌کرده است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. استهزاء و تبلیغات دشمنان علیه حق و حامیان آن، سخت و شدید است و همواره  ادامه دارد.
2. مؤمنان نباید به خاطر تمسخر و نیش زبان دشمن، از خود ضعف و سستی نشان دهند، بلکه باید درمقابل تمسخر و سخنان طعنه آمیز آنها صبر و سعه صدر داشته باشند و بر اصول و باورهای خود محکم و استوار بایستند.
3. قدرت حکومت، برای انسان وسوسه انگیز و خطرناک است، مگر آنکه او پیوسته به درگاه الهی انابه و توبه و تضرّع کند و خود را بنده خدا بداند.
4. کافران گرچه لجاجت کنند و دربرابر خدا سر تعظیم خدا فرود نیاورند، اما باید بدانند که همه موجودات هستی ازجمله جمادات و حیوانات نیز درحال تسبیح خداوند هستند.
5. اگر انسان بنده واقعی خدا شد، هستی نیز با او هم‌نوا می‌شود.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.