با تفسیر ساده و روان آیات 26 تا 28 سوره صاد در خدمت شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 26 از سوره صاد گوش می سپاریم:

«یَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُم بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَیُضِلَّکَ عَن سَبِیلِ اللَّـهِ إِنَّ الَّذِینَ یَضِلُّونَ عَن سَبِیلِ اللَّـهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِیدٌ بِمَا نَسُوا یَوْمَ الْحِسَابِ»

ترجمه این آیات چنین است:

«ای داود! ما تو را جانشین [و نماینده]  خود در زمین قرار دادیم، پس میان مردم به حق داوری کن و از هوای نفس پیروی مکن که تو را از راه خدا منحرف می‌کند. بی گمان کسانی که از راه خدا منحرف می‌شوند، برایشان عذاب سختی است، برای آنکه روز حساب را فراموش کرده‌اند»

در برنامه قبل گفتیم که ماجرایی برای داود پیامبر پیش آمد که او فهمید در قضاوت میان دو برادر، دقت لازم را به خرج نداده و در اظهارنظر و صدور حکم عجله نموده است. لذا به درگاه خداوند روی آورد و طلب بخشش کرد.

همین روحیه‌ی خضوع و خشوع در برابر حق تعالی باعث شد که خداوند او را ببخشد و جایگاه داود نزد او محفوظ بماند.

این آیه می‌فرماید: ای داود! ما  که به تو مقام رسالت دادیم، درواقع تو را جانشین خود در زمین قرار داده‌ایم، پس باید طبق آموزه های ما رفتار کنی و اعمال و رفتارت آینه صفات الهی باشد. پس باید مراقب باشی که در قضاوت میان مردم براساس حق و عدل داوری کنی، گرفتار هوای نفس نشوی و چیزی را که خودت دوست داری، بر حق ترجیح ندهی. چراکه این کار باعث می‌شود از راه خدا که همان حق است، منحرف شوی.

روشن است که پیامبران الهی معصوم هستند و از راه خدا منحرف نمی‌شوند؛ ولی از این   آیه می توان فهمید که مقام عصمت، اختیار و آزادی عمل را از پیامبران سلب نمی کند و آنها می‌توانند همانند دیگر انسانها مرتکب خطا و گناه شوند. لذا خداوند به آنها هشدار می‌دهد که اگر مراقب نفس خود نباشند، ممکن است به جای راه خدا، از نفس خود پیروی کنند و به کیفر سخت الهی گرفتار شوند.

این آیه به دنبال آیات پیشین به بحث قضاوت در میان مردم پرداخته است. بر این اساس کسی که در زمین حکومت می‌کند، باید در همه شئون جامعه بر پایه حق و عدل عمل کند. البته لازمه اش این است که چنین کسی به اصول و احکام دین خدا مراجعه کند تا حق و عدل را به درستی بشناسد و براساس آن عمل کند، نه آن طور که خودش می‌پسندد و هوای نفسش می‌طلبد. زیرا در این صورت، حقوق مردم فدای خواسته‌های قدرتمندان یا حاکمان می‌شود.

از این آیه می‌آموزیم:

1. دین از سیاست جدا نیست و یکی از شئون پیامبران، حکومت بر مردم و تدبیر امور جامعه بوده است، گرچه فقط برای عده اندکی از آنها شرایط مناسب برای تشکیل حکومت فراهم شده است.
2. ملاک و معیار اساسی قوانین و احکام قضایی باید حق باشد، نه خواسته ها‌ی حاکمان یا قضات/
3. اگر هوا و هوس در کار باشد، حق  به حاشیه می‌رود. چراکه هواپرستی مترادف با انحراف از مسیر حق است. لذا انسانهای فرهیخته همواره تمایلات نفسانی خود را کنترل می‌کنند تا بتوانند در امور مختلف زندگی براساس حق عمل نمایند.

اکنون به تلاوت آیات 27 تا 28 از سوره صاد گوش می‌سپاریم:

«وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا بَاطِلًا  ذَلِکَ ظَنُّ الَّذِینَ کَفَرُوا  فَوَیْلٌ لِّلَّذِینَ کَفَرُوا مِنَ النَّارِ»، «أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ کَالْمُفْسِدِینَ فِی الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کَالْفُجَّارِ»   

ترجمه این آیات چنین است:

«و ما آسمان و زمین و آنچه را میان آنهاست، بیهوده نیافریده‌ایم. این پندار کسانی است که کفرورزیدند. پس وای بر کافران از آتش [دوزخ]»، «آیا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، مانند مفسدان در زمین قرار می‌دهیم، یا پرهیزکاران را مانند بدکاران قرار می‌دهیم؟»

در آیه قبل خداوند خطاب به حضرت داود فرمود: در زمین به حق حکومت و داوری کن، زیرا تو جانشین ما در زمین هستی. در ادامه در این آیات می‌فرماید: ما که جهان را براساس حق آفریده‌ایم و هیچ باطلی در آن راه ندارد، پس در زمین نیز نباید جز حق حاکم شود. البته کسانی که خدا را قبول ندارند و وجود خدا و تدبیر او را انکار می‌کنند، گمان می‌کنند که نظام هستی بدون هدف و برنامه آفریده شده و آینده مشخص و معینی برای آن وجود ندارد. اما هنگامی که گرفتار آتش دوزخ شوند، در می یابند که پندار آنها از اساس باطل بوده است.

ادامه آیات می‌فرماید: نه فقط نظام آفرینش براساس حق است، بلکه نظام جزا و کیفر و پاداش نیز براساس حق و عدل است، لذا خداوند نیکان و بدان را یکسان نمی بیند و با آنها یک شیوه رفتار نمی‌کند.

طبیعی است آنان که خدا را خالق و حاکم خود می‌دانند و به روز قیامت ایمان دارند، رفتارشان در زمین، با کسانی که منکر خدا و قیامت هستند، متفاوت است. گروه اول در جهت صلاح و اصلاح خود و جامعه تلاش می‌کنند و گروه دوم در جهت فساد و افساد هرچه بیشتر در زمین/ گروه اول در چارچوب اصول و موازینی که خداوند برای بشر تعیین کرده، حرکت می‌کنند و گروه دوم در چارچوب منافع مادی و شخصی/ نتیجه دیدگاه اول، تقوا و پاکدامنی است و نتیجه دیدگاه دوم، گسترش فساد و تباهی در جامعه/

از این آیات می‌آموزیم:

1. در نگرش دینی، آفرینش هدفمند و حکیمانه است. اما در اندیشه غیردینی، آفرینش بی هدف است و دارای هیچ برنامة از پیش طراحی شده ای نیست.
2. ازآنجا که نظام هستی بر پایه حق است، نظام و قوانین حاکم بر جوامع بشری باید براساس تعالیم حق باشد، تا همسو با نظام آفرینش باشد. 
3. اقتضای حق، اجرای عدالت در دنیا و آخرت است. یکسان دیدن خوبان و بدان در جامعه، با اصل عدالت ناسازگار است.
4. نافرمانی دستورات الهی، سبب گسترش فساد در زمین است.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.