با تفسیر ساده و روان آیات 24 تا 28 سوره زمر آشنا می شویم.

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 24 از سوره زمر گوش فرا می‌دهیم:

«أَفَمَن یَتَّقِی بِوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذَابِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَقِیلَ لِلظَّالِمِینَ ذُوقُوا مَا کُنتُمْ تَکْسِبُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«آیا کسی که با صورت خود، عذاب سخت روز قیامت را دور می سازد، [مانند کسی است که از عذاب الهی ایمن است؟] و [در آن روز،] به ستمکاران گفته می‌شود: بچشید آنچه را که به دست می آوردید [و انجام می دادید]»

در برنامه قبل در پایان آخرین آیه، به دو گروه هدایت یافته­گان و گمراهان اشاره شد. این آیه نیز در ادامه آیات گذشته به مقایسه این دو گروه پرداخته و عاقبت کار آنها را در قیامت بیان می‌کند.

مى فرماید: آیا کسى که با صورت خود، عذاب دردناک الهى را از خویش دور مى کند، همانند کسى است که در آن روز در نهایت امنیت و آسایش به سر مى برد؟! در آن روز، وضع و حال ظالمان دوزخى به گونه اى دردناک است که باید با صورت از خود دفاع کنند، چراکه دست و پاى آنها بسته و در غل و زنجیر است.

گرچه در دوزخ، همه‌ی اجزای بدن مجرم در آتش می‌ سوزد، اما ذکر صورت به طور خاص، به خاطر اهمیت و جایگاه مهم چهره در میان اعضای بدن است، ازجمله آنکه  شناسایی انسانها از طریق چهره آنها انجام می گیرد. به علاوه، سوختگی چهره سخت تر و حساس ‌تر از سوختگی سایر اعضای بدن است.

ادامه آیه می‌فرماید: مجرمان در قیامت مورد خطاب قرار می‌گیرند که نتیجه کارهای دنیوی خود را بچشید و ببینید کارهای شما چه حاصل بدی برای شما داشته است. این آیه نمی‌گوید: کیفر اعمالتان را بچشید، بلکه می‌فرماید: اعمالتان را بچشید. درست مانند آشپزی که غذایی را بد می‌پزد، برای تذکر به او گفته می‌شود: خودت بچش، ببین چه چیزی پخته‌ای!

 دیدن اعمال و مواجهه با آن در قیامت، همان چیزی است که در فرهنگ دینی به آن تجسّم عمل گفته می‌شود. یعنی تجسم کارهای خود را در قیامت می‌بینی و می‌چشی، نه آنکه خداوند، جدای از اعمالت، تو را کیفر دهد.

از این آیه می‌آموزیم:

1.  کیفر و عذاب دوزخ، حاصل کارهای انسان در دنیاست که در قیامت به شکل آتش سوزاننده ظاهر می‌شود.
2.  انسان در قیامت، اعمالی را که در دنیا انجام داده است، مشاهده می کند.

اکنون به تلاوت آیات 25 و 26 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«کَذَّبَ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ فَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَیْثُ لَا یَشْعُرُونَ»، «فَأَذَاقَهُمُ اللَّـهُ الْخِزْیَ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَکْبَرُ  لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«کسانی که پیش از اینان بودند [نیز آیات ما را]  تکذیب کردند، پس از آنجا که گمان نمی کردند، عذاب به سراغشان آمد»، «پس خداوند در زندگی دنیا، خواری و رسوایی را به آنان چشاند و قطعاً عذاب آخرت بزرگتر است، اگر می‌دانستند»

 این آیه به وضع کافران در دنیا پرداخته و می‌ فرماید: در طول تاریخ، کسانی که پیامبران و تعالیم آسمانی آنها را تکذیب کرده‌اند، در همین دنیا نیز عذاب الهی بر آنها نازل شده است. چه آنها که عذاب را به صورت ظاهری دیده‌ و چشیده‌اند، چه آنها که آثار غیرمادی آن را دریافت کرده‌اند.

لازم به ذکر است که برخی عذابها، جنبه‌ی جسمانی دارد، مانند عذاب قوم نوح و قوم لوط و افرادی مثل فرعون و قارون، اما برخی عذابها، جنبه‌ی روحی و روانی دارد. به عنوان مثال با همه امکاناتی که دراختیار جوامع توسعه یافته امروزی است، افسردگی از بیماریهای شایع و رایج در میان آنهاست. زیرا انسانی که از خدا و معنویت فاصله بگیرد، هیچ چیز در این دنیا او را قانع و راضی نمی کند و پس از مدتی دچار افسردگی می‌شود.

از این آیات می‌آموزیم:

1. بخشی از آثار کار مجرمان، در دنیا ظاهر می‌شود و بخشی در آخرت/ همچنین برخی از عذابها جسمانی است و بعضی نیز جنبه روحی و روانی دارد.
2. گرچه بخشی از کیفرها در دنیا ظاهر می‌شود، ولی در مقایسه با آن، کیفر قیامت سخت‌تر، گسترده تر و مداوم‌تر است.
3. دست خداوند برای تنبیه ظالمان و متجاوزان باز است و می تواند آنها را از راههایی که انتظار ندارند و برایشان قابل پیش بینی نیست، مجازات کند.

اکنون به تلاوت آیات 27 و 28 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِی هَـذَا الْقُرْآنِ مِن کُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ»، «قُرْآنًا عَرَبِیًّا غَیْرَ ذِی عِوَجٍ لَّعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و همانا ما در این قرآن، از هر نوع مَثَلی زدیم، شاید که پند گیرند»، «قرآنی عربی [و فصیح]، بدون [هیچ] انحراف و کژی. شاید آنان پرهیزکار شوند»

این آیات بار دیگر به بحث درمورد ویژگی‌های قرآن باز می گردد و درباره جامعیت این کتاب آسمانی می‌فرماید: این قرآن که هدفش هدایت مردم است، هرآنچه که در هدایت آنها به سوی سعادت نقش دارد، در این کتاب آمده است. درواقع قرآن نور هدایتی است که همواره می درخشد و راه را نشان می دهد.   

شناخت نظام آفرینش و توجه به اسرار و شگفتی‌های آن/  قوانین محکم و روشن برای درست پیمودن راه زندگی/  سرگذشت عالی خوبان و عاقبت بد ستمگران و سرکشان/   عالم پس از مرگ و دادگاه بزرگ قیامت/  درباره این موضوعات و سایر آگاهی هایی که بشر برای سعادتمند شدن به آنها نیاز دارد، نمونه ها و مثالهای عینی در قرآن آمده است، تا مردم به خود آیند و از خواب غفلت بیدار شوند.

سپس در ادامه توصیف قرآن می فرماید زبان این کتاب، زبانی فصیح، روشن و شیواست، آیاتش هماهنگ و تعبیراتش گویاست. هیچگونه انحراف و کژی در آن راه ندارد و هیچ تضاد و تناقضی در مطالب آن یافت نمی شود. 

در پایان باید گفت که هدف از نزول قرآن با این همه اوصاف و ویژگیها این است که مردم پرهیزکاری پیشه کنند و از  گناهان و کارهای زشت دست بردارند.  

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن، کتابی جامع و کامل است. آنچه را بشر نیاز دارد، گردآورده و چیزی را فروگذار نکرده است.
2. گاه زبان تمثیل و تشبیه، بیش از استدلال در مردم اثر می گذارد. لذا قرآن برای موعظه بشر، از زبان تمثیل بهره بسیار برده است.
3.  زبان قرآن، روشن، فصیح و گویاست. این کتاب از هرگونه انحراف و کجی و تناقض به دور است.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.