با تفسیر ساده و روان ایات 38 تا 41 سوره زمر در خدمت شما هستیم. همراه ما باشید

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 38 از سوره زمر گوش فرا می‌دهیم:

«وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَیَقُولُنَّ اللَّـهُ  قُلْ أَفَرَأَیْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّـهِ إِنْ أَرَادَنِیَ اللَّـهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ کَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِی بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِکَاتُ رَحْمَتِهِ  قُلْ حَسْبِیَ اللَّـهُ  عَلَیْهِ یَتَوَکَّلُ الْمُتَوَکِّلُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«اگر از آنها بپرسی که چه کسی آسمانها و زمین را آفریده است، قطعاً خواهند گفت: خدا. بگو: پس آیا در آنچه جز خدا می‌خوانید، اندیشیده اید که اگر خدا بخواهد به من ضرری برساند، آیا آنها می توانند آن ضرر را برطرف کنند؟ یا اگر  [خیر و] رحمتی را برای من بخواهد، آیا آنها می‌توانند رحمتش را باز دارند؟ بگو: خدا مرا کافی است. اهل توکّل‌ تنها بر او توکل می‌کنند»

در ادامه آیات قبل که درباره هدایت یافتگان و گمراهان بود، این آیه به موضوع مهمی اشاره کرده و می‌فرماید: مشرکان، خالقیت خدا را قبول داشتند و معتقد بودند که خداوند، جهان و از جمله انسان را آفریده است، اما گمان می‌کردند اشیاء یا افراد دیگر در سرنوشت آنها نقش دارند و گویا خداوند، پس از آفرینش جهان، اداره امور بشر را به اینها واگذار کرده و خود از تدبیر امور جهان کنار رفته است.

مشرکان آن روز و امروز، چیزهایی را می‌پرستند و می‌خوانند که نه قدرت دارند زیانی را از انسان دور کنند و نه می توانند نفعی به انسان برسانند. چه بتهای سنگی و چوبی زمان پیامبر و چه بتهای معابد هندوان امروز، هیچ‌ یک ذره ای در رفع مشکلات بشر نقش ندارند.  کرنش دربرابر بتها و پرستش آنها، سبب انحراف انسان از مسیر حق و سقوط و هلاکت او می شود.

پایان آیه می‌فرماید: اما مؤمنان به جای توجه به آن چیزهایی که خود مخلوق خدا هستند و مانند دیگر مخلوقات، تحت تدبیر الهی هستند، تنها به خدا توکل می کنند. آنها پس از سعی و تلاش برای انجام درست وظایف خود، نتایج کارها را به خدا می‌سپارند و از او می‌خواهند آنچه را خیر است، برای آنها مقدر فرماید.

از این آیه می‌آموزیم:

1. بت‌پرستان خالقیت خداوند را قبول داشتند، اما برای بتها نقش ربوبیت و شفاعت قائل بودند و آنها را  به عنوان واسطه میان خود و خدا می پرستیدند.
2. سود و زیان انسان به دست خداست، نه آنچه ما تصور می‌کنیم و به ظاهر می‌بینیم. لذا به جای اتکاء و توکل به چیزهایی که همانند ما مخلوقند، فقط به خدا توکل کنیم.

اکنون به تلاوت آیات 39 و 40 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

قُلْ یَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَکَانَتِکُمْ إِنِّی عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ»، «مَن یَأْتِیهِ عَذَابٌ یُخْزِیهِ وَیَحِلُّ عَلَیْهِ عَذَابٌ مُّقِیمٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بگو: ای قوم من! شما هرچه در توان دارید [بر حسب امکانات خود]، عمل کنید، من نیز [به  وظیفه خود]  عمل می‌کنم. پس به زودی خواهید دانست»، «که چه کسی را عذاب خوارکننده [در دنیا]  بیاید و عذابی پایدار [و دائم در قیامت]  بر او فرود آید»

این آیات به این نکته اشاره دارند که باید در برابر باورها و رفتارهای نادرست جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، بایستیم. چنانکه پیامبر اکرم از جانب خداوند مأمور ‌شد که به اقوام و خویشان و دوستانش با قاطعیت اعلام کند که من پرستش بتها را نمی‌پذیرم و فقط دربرابر خدای واحد کرنش می‌کنم.

اگر گمان می‌کنید که راه شما درست است، به راه و روش خود ادامه دهید، من هم بر پایه ایمان به خدا، کار خود را ادامه می‌دهم تا ببینیم که پایان کار ما و شما چه می‌شود.

این آیه شبیه آیه‌ (لکم دینکم و لی دین - آئین شما براى خودتان و آئین من براى خودم-)  ‌است که پیامبر اکرم با اعلام آن، از هرگونه سازش با مشرکان یا تسلیم ‌شدن در برابر آئین نادرست آنان، به صراحت و قاطعیت، اعلام بیزاری می‌کند.

در ادامه، پیامبر به مشرکان هشدار می‌دهد که مراقب عواقب کار خود باشید، زیرا هم در این دنیا گرفتار قهر الهی خواهید شد و هم در آخرت/ البته اگر دچار کیفر شوید، نتیجه کار خود شما و انتخاب خودتان است و خداوند از روی ظلم، کسی را کیفر نمی‌دهد. 

از این آیات می‌آموزیم:

1. انسان مؤمن، با اراده، مصمم و قوی است و در محیط آلوده به انواع مفاسد و انحرافات هضم نمی‌شود. چنین کسی از افکار و باورهای نادرست جامعه رنگ نمی پذیرد.
2. رهبران الهی، مواضع خود را با قاطعیت اعلام می‌کردند. آنها در خصوص باورهای دینی، اهل معامله و سازش نبودند و ذرّه ای عقب نشینی نمی کردند.  

اکنون به تلاوت آیه 41 سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«إِنَّا أَنزَلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ فَمَنِ اهْتَدَى فَلِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا یَضِلُّ عَلَیْهَا وَمَا أَنتَ عَلَیْهِم بِوَکِیلٍ»

ترجمه این آیه چنین است:

«ما [این] کتاب را برای [هدایت] ‌مردم، به حق بر تو نازل کردیم. پس هر که هدایت شود، به سود خود اوست و هر که گمراه شود، تنها به زیان خود گمراه می شود و تو بر آنها وکیل نیستی»

این آیه به وظیفه پیامبر در دریافت وحی و ابلاغ آن به مردم اشاره کرده و می‌فرماید: خداوند، آنچه را که برای هدایت مردم لازم بوده است، بر پایه حق و حقیقت، به پیامبرش وحی کرده است و او نیز بی‌کم و کاست آن را به گوش مردم رسانده و در قالب کتاب، مکتوب و ماندگار شده است.

در این میان، عده‌ای سخن او را می‌پذیرند و از هدایت الهی در زندگی خود بهره‌مند می‌شوند و عده‌ای از روی تعصّب یا تقلید نابجا یا عناد و لجاجت، زیر بار پذیرش آن نمی‌روند و در گمراهی باقی می‌مانند.

طبیعی است آرزوی پیامبر که معلم و راهنمای دلسوز بشر است، ایمان آوردن همه مردم است، اما وقتی برخی افراد نمی‌خواهند ایمان بیاورند، نمی‌توان آنها را به این‌کار مجبور کرد و خود را قیّم امور آنان دانست.

از این آیه می‌آموزیم:

1. اساس قرآن، بیان حق و تبیین حقایق هستی است. مطالب آن سراپا حق است و هیچگونه باطلی در آن راه ندارد. قرآن بدین منظور نازل شده است که بشر با توجه به رهنمودهای آن، راه درست را بیابد و هدایت شود.
2. انسانها در انتخاب راه خود آزادند، البته باید مسئولیت راهی را که انتخاب می کنند و آثار و پیامدهای آن را بپذیرند.
3. وظیفه پیامبران، ابلاغ وحی الهی است، نه اجبار مردم به پذیرش آن/

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.