با تفسیر ساده و روان آیات 51 تا 53 سوره زمرهمراه شما هستیم

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 51 از سوره زمر گوش فرا می‌دهیم:

«فَأَصَابَهُمْ سَیِّئَاتُ مَا کَسَبُوا وَالَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْ هَـؤُلَاءِ سَیُصِیبُهُمْ سَیِّئَاتُ مَا کَسَبُوا وَمَا هُم بِمُعْجِزِینَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«پس [نتیجه‌ی] کارهای بدی که مرتکب شده بودند، به آنان رسید و کسانی از اینان که ستم کردند، به زودی بدی آنچه انجام داده اند، به آنان خواهد رسید و آنان نمی‌توانند ما را درمانده کنند»

در برنامه قبل، سخن از مردم ناسپاسی بود که در سختی‌ها خدا را یاد می‌کنند، اما در رفاه و نعمت، خدا را فراموش کرده و نعمتها را از خود می‌دانند، نه از جانب خدا! این آیه در ادامه می‌فرماید: آن سختی‌ها و مشکلاتی که به آنان رسیده بود، نتیجه‌ی کارهای خودشان بود، چنانکه در آینده نیز نتیجه‌ی ظلم‌هایی که دیروز کرده و امروز می‌کنند، به آنان خواهد رسید. البته نتیجه اصلی و نهایی اعمالشان، در قیامت آنها را در برخواهد گرفت و آنها نباید گمان کنند که می‌توانند در دنیا یا آخرت از نتیجه‌ قهری کارهای خود بگریزند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. همانطور که در نظام مادی طبیعت، قانون عمل و عکس‌العمل حاکم است، درمورد کارهای انسان نیز این سنت الهی حاکم است. لذا هر کنشی، واکنش متناسب با خود را به دنبال دارد، که انسان دیر یا زود با آن مواجه خواهد شد.
2. نعمتها از جانب خداست، اما سختی‌ها و مشکلات نتیجه‌ی تصمیمات و  اقدامهای  نادرست خود ماست.

اکنون به تلاوت آیه 52 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«أَوَلَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اللَّـهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَاءُ وَیَقْدِرُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«آیا [هنوز]  ندانسته‌اند که خداوند روزی را برای هر که بخواهد، گسترده یا تنگ می‌سازد؟ همانا در این امر برای کسانی که ایمان می‌آورند، نشانه‌هایی است»

در آیات برنامه قبل آمده بود که عده ای نعمتها را به علم خود نسبت می دادند، این آیه در ردّ  این دیدگاه نادرست می‌فرماید: اصل رزق از جانب خدا و به دست اوست، لذا این‌گونه نیست که هر که علم داشته باشد، به رزق و روزی می رسد.

البته انسان موظف به کسب علم و دانش و سعی و تلاش در امور زندگی است و خداوند افراد جاهل یا کاهل و بی عمل را دوست ندارد. درعین حال، انسان نباید گمان کند که همه چیز تابع خواست و اراده یا سعی و تلاش اوست.

رزق، آن‌ چیزی است که در نهایت به انسان می‌رسد و تابع عوامل مختلف فردی و اجتماعی است و خداوند براساس حکمت خود، آن را بین مردم تقسیم می‌کند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. وظیفه‌ی ما سعی و تلاش برای کسب معاش است، اما میزان برخورداری هر کس از رزق، تابع حکمت الهی است.
2. عدالت الهی در رزق، به معنای یکسان بودن روزی همه‌ی مردم نیست، بلکه خداوند براساس عوامل مختلفی که در نظام هستی قرار داده، رزق افراد را متفاوت تعیین می کند. البته او از هر کس به میزانی که به او رزق و روزی داده،  سؤال و بازخواست می‌کند.

اکنون به تلاوت آیه 53 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّـهِ  إِنَّ اللَّـهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا  إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ»

ترجمه این آیه چنین است:

«[ای پیامبر!]  بگو: ای بندگان من که بر نفس خویش زیاده‌روی [و  ستم] کرده‌اید، از رحمت خدا مأیوس نشوید. همانا خداوند همه‌ی گناهان را می‌بخشد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است»

این آیه یکی از امید بخش‌ترین آیات الهی است. دراینجا خداوند با لحنى آکنده از نهایت لطف و محبت، آغوش رحمتش را به روى همگان باز کرده و فرمان عفو عمومی را صادر نموده است. این آیه خطاب به همه‌ی گناهکاران و کسانی که به خویش ظلم کرده و عمر و استعداد خود را در راه های بیهوده و باطل گذرانده اند، می‌فرماید: راه بازگشت همواره باز است و لطف و رحمت الهی به گونه‌ای است که هیچ‌کس نباید از رحمت او مأیوس شود و گمان کند که خدا او را نمی‌بخشد.

آری درهاى غفران و رحمت به روى همه بندگان گشوده است. مهم این است که انسان بفهمد خطا کرده و به خود آید. هنگامی که حالت پشیمانی واقعی در انسان ایجاد شود و تصمیم بگیرد که تغییر مسیر داده و از راه خطا باز گردد، زمینه مغفرت و بخشش الهی فراهم می شود و خداوند او را می‌آمرزد.

این از الطاف خداوند است که انسانهای گناهکار را، بندگان خود خطاب می‌کند، مانند پدری که از کارهای فرزندش ناراحت است، اما برای دعوت او به ترک کارهای زشت می‌گوید: هرچه باشد تو فرزند من هستی و من گذشته تو را می‌بخشم. سعی کن از این به بعد این‌گونه خطاها را تکرار نکنی.

درواقع جمله "بر خویش ستم کرده اید"  که در این آیه آمده، از این نکته حکایت می کند که ای انسان رفتار زشت و ناپسند تو، به کسی جز خودت زیان نمی‌رساند، پس بر خودت ستم مکن و به فکر خودت باش.

از این آیه می‌آموزیم:

1. رحمت الهی محدود نیست. بلکه همه بندگان خدا را شامل می‌شود و اختصاصی به مؤمنان ندارد.
2. آمرزش گناهان، اقتضای رحمت الهی است. لذا یأس و ناامیدی از رحمت خدا جایز نیست و گنهکاران نباید در هیچ حالی از رحمت خدا مأیوس شوند. 
3. گناه، نوعی ستم به خود و خارج‌ شدن از مسیر اعتدال و میانه‌روی است.
4. کسی که با گناه، از دستورات الهی نافرمانی می‌کند، درحقیقت به خودش زیان می‌ رساند، نه به خداوند!

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.