با تفسیر ساده و روان آیات 54 تا 58 سوره زمر در خدمت شما هستیم.

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 54  و 55 از سوره زمر گوش فرا می‌دهیم:

«وَأَنِیبُوا إِلَى رَبِّکُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِن قَبْلِ أَن یَأْتِیَکُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ»، «وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنزِلَ إِلَیْکُم مِّن رَّبِّکُم مِّن قَبْلِ أَن یَأْتِیَکُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و پیش از آنکه عذاب به سراغ شما بیاید و دیگر یاری نشوید، به سوی پروردگارتان بازگردید و تسلیم او شوید»، «و از بهترین آنچه از جانب پروردگارتان به سوی شما نازل شده است، پیروی کنید، پیش از آنکه عذاب به صورت ناگهانی و در حالی که از آن بی‌خبرید، به سراغ شما آید»

در برنامه قبل سخن از مغفرت و رحمت الهی بود که همه بندگان خدا را در بر می‌گیرد. این آیات راه دریافت رحمت گسترده الهی را دو چیز می‌داند. یکی توبه از گناهان و بازگشت به سوی خدا/ و دیگری پیروی از آموزه های متعالی الهی/

این آیات در کنار امید دادن به لطف و رحمت خداوند، نسبت به قهر و کیفر الهی هشدار می‌دهد تا تأکید کند که اگر از کارهای خلاف گذشته دست برندارید و بر گناهان خود اصرار ورزید، گرفتار عذاب خواهید شد. چه عذابهای دنیوی که ناگهانی به سراغ شما می‌آید و چه عذابهای اُخروی که پس از مرگ، گنهکاران را در بر می‌گیرد و کسی نمی تواند آنها را نجات دهد. 

از این آیات می‌آموزیم:

1. نشانه توبه واقعی، تسلیم بودن قلبی در برابر دستورات خداوند است.
2. توبه را به تأخیر نیاندازیم که فرصت عمر کوتاه و پایان عمر نامعلوم است.
3. در کنار انابه و تسلیم قلبی، عمل صالح نیز لازم است.
4. کارهای خوب بسیار است، ولی عمر و ظرفیت انسان محدود است. لذا باید در هر زمان با توجه به اولویتها، بهترین کار خوب را انتخاب کرد.

اکنون به تلاوت آیه 56 از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

« أَن تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتَى عَلَى مَا فَرَّطتُ فِی جَنبِ اللَّـهِ وَإِن کُنتُ لَمِنَ السَّاخِرِینَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«تا مبادا کسی بگوید: افسوس بر آنچه در کار خدا کوتاهی کردم و [من در دنیا] از مسخره‌کنندگان [آیات او]  بودم»                                                                 

یکی از مهمترین ویژگی‌های آخرت که در برخی آیات قرآن به آن اشاره شده است، حسرت خوردن انسانها بر کوتاهی‌های خود در دنیاست، تا آنجا که یکی از نامهای قیامت، «یوم ‌الحسرة» - روز حسرت- است.

هنگامى که انسان وارد صحنه محشر مى شود و نتیجه کوتاهی ها، مسامحه کاریها و اعمال خلافش را در برابر دیدگان خود حاضر می بیند، فریاد وا حسرتای او بلند مى شود و اندوهى سنگین توأم با ندامتى عمیق بر قلب او سایه مى افکند. در قیامت، گنهکاران به خاطر اینکه آیات و رسولان خدا را استهزاء می کردند، اظهار ندامت و پشیمانی می کنند. چراکه عامل اصلى گمراهی و انحراف آنها، همین تمسخر آیات حق و فرستادگان الهی بوده است.

به طور کلی همه‌ انسانها در قیامت افسوس می‌خورند و آرزو می کنند که ای کاش به دنیا بازگردند و برای آخرت، توشه‌ ای مناسب فراهم کنند، اما چه سود که راهی برای بازگشت وجود ندارد. البته عده ای از دانشمندان دینی، بیش‌ از سایر مردم حسرت می‌خورند و این به خاطر آن است که آنها به علم و دانش خود، عمل نمی کردند.

در قیامت انسانها می فهمند که کارهایی در آخرت ارزشمند است که خالصانه برای خدا انجام شده باشد. آنها این حقیقت را درمی یابند که خیلی از تلاش‌هایشان در دنیا، گرچه به صورت ظاهر، کار نیک و احسان و انفاق بوده است، اما چون دچار ریا و تظاهر شده اند، به قیامت نرسیده و در همان دنیا مانده است.

از این آیه می‌آموزیم:

1. هر اندازه در دنیا در انجام کارهای نیک برای خدا کوتاهی کنیم، در آخرت پشیمان شده و حسرت می‌خوریم.
2. قیامت، روز اقرار و اعتراف علیه خویش و اظهار افسوس و پشیمانی از گذشته خود است.
3. آنانکه در دنیا آیات قرآن و احکام الهی را مسخره می‌کنند، در قیامت از کار خود پشیمان می شوند، اما این پشیمانیِ دیرهنگام هیچ سودی ندارد.

اکنون به تلاوت آیات 57 و 58  از سوره زمر گوش می‌سپاریم:

«أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّـهَ هَدَانِی لَکُنتُ مِنَ الْمُتَّقِینَ»، «أَوْ تَقُولَ حِینَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِی کَرَّةً فَأَکُونَ مِنَ الْمُحْسِنِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«یا آنکه بگوید: اگر خدا مرا هدایت کرده بود، از پرهیزکاران بودم»، «یا هنگامی که عذاب را ببیند، بگوید: ای کاش برای من بازگشتی [به دنیا]  بود تا از نیکوکاران می‌شدم»

در ادامه آیه قبل، که به افسوس و اندوه انسانها در قیامت اشاره می‌کرد، این آیات زبان حال انسانی دوزخی را بیان می کند و می فرماید: او وقتی بهشتیان را می بیند که با دستهایی پر از کارهای حَسنه به سوی بهشت می روند، آرزو می کند که در صف آنان باشد و همراه آنان به بهشت و نعمتهای بی پایان الهی راه یابد. او می گوید: اگر خداوند مرا هدایت کرده بود، من نیز همانند بهشتیان، در دنیا از گناه دوری می جستم و در جمع پرهیزکاران بودم. مجرم با اینگونه سخنان می کوشد که خود را تبرئه کند.  

او هنگامى که با عذاب مواجه شده و چشمش به آتش سوزان دوزخ می افتد،  
آرزو مى کند ای کاش به او اجازه داده مى شد که به دنیا بازگردد تا تبهکاریهاى گذشته را با اعمال نیکو و شایسته پاک کند و در صف نیکوکاران قرار گیرد.

البته روشن است که هم گفته‌ی او نادرست است و هم درخواست او آرزویی نابجاست. زیرا خداوند پیامبران را فرستاد تا همه مردم را هدایت کنند، پس هر کس هدایت نشد، خودش نخواسته است و بی تردید، خواسته‌ی امروز او برای بازگشت به دنیا، انجام شدنی نیست.

از این آیات می‌آموزیم:  

1. در قیامت، ارزش و اهمیت تقوا آشکار می شود. درحقیقت، آنچه در قیامت به کار می آید، تقوا و پارسایی است، نه مال و ثروت و شهرت و قدرت/
2. اگر انسان از هدایت الهی پیروی نکند، هر راه دیگری را برود، در آخرت مایه نجات او نخواهد بود.           
3. در قیامت، گنهکاران به حال پرهیزکاران غبطه می‌خورند و آرزو می‌کنند که ای کاش مثل آنها بودند.
4. تقوا و احسان، دو عامل نجات‌ بخش انسان در قیامت هستند.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.