با تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 6 سوره غافر در خدمت شما هستیم.

     بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره زمر در برنامه قبل، در این برنامه سوره غافر را آغاز می‌کنیم. این سوره 85 آیه دارد و در مکه نازل شده است. همانند دیگر سوره‌های مکی، عمده آیات آن درباره مسایل اعتقادی مانند توحید و نبوت و معاد است. در آیه سوم این سوره، خداوند با وصف «غافر» یعنی آمرزنده گناهان توصیف شده و به همین جهت، این سوره به «غافر» نام‌گذاری شده است. البته به خاطر آنکه حدود 20 آیه از این سوره به سرگذشت مؤمن آل ‌فرعون پرداخته است، این سوره «مؤمن» نیز خوانده ‌شده است.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 3 از سوره غافر گوش می‌ سپاریم:

«حم»، «تَنزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّـهِ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ»، «غَافِرِ الذَّنبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِیدِ الْعِقَابِ ذِی الطَّوْلِ  لَا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ  إِلَیْهِ الْمَصِیرُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«حا میم»، «نازل شدن این کتاب از سوی خداوند عزیز و داناست»، «آمرزنده گناه، پذیرنده توبه، سخت کیفر و صاحب عطای فراوان، هیچ معبودی جز او نیست و بازگشت [همه]  به سوی اوست»

این سوره نیز مانند 28  سوره دیگر قرآن، با حروف مقطعه آغاز شده است که پیش از این نیز گفتیم با توجه به آیه بعد آن، بیانگر عظمت قرآن کریم است. یعنی کتابی با این همه عظمت که از سوی خداوند عزیز و حکیم نازل شده، از همین حروف ساده الفبا ترکیب یافته که در دسترس همه شما انسانهاست، اما شما نمی‌توانید همانند آن را بیاورید.

آیه بعد،‌ خدا را با پنج صفت از صفات الهی توصیف می‌کند که هم مایه بشارت است/ و هم عامل هشدار و انذار/  از یک سو به گناهکاران امید می‌دهد که اگر توبه کنید، خداوند شما را می‌بخشد و از گناه شما درمی‌گذرد. از سوی دیگر به آنان هشدار می‌دهد که اگر بر گناه خود اصرار ورزند و حریم دستورات الهی را بشکنند، مجازات سنگینی در انتظار آنهاست. ادامه آیات بر این نکته تاکید می کند که تنها خدایی که نعمتش همه را در بر گرفته است، سزاوار عبادت و عبودیت است و جز او هیچ کس و هیچ چیز شایسته پرستش نیست. علاوه بر آنکه پس از مرگ نیز همه به سوی او باز می‌گردند و باید در برابر او پاسخگو باشند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن کلام خداوند بزرگ است که در سطح فهم بشر نازل شده و تنزّل یافته است.
2. قرآن، جلوه‌ی علم نامحدود خداوند است. لذا هیچ منطقی در برابر آن یارای مقاومت ندارد.
3. تمسّک به قرآن، می‌تواند مایه عزت و قدرت مسلمانان در دنیا شود، زیرا از سوی خدای عزیز و دانا نازل شده است.
4. نزول کتاب برای شناخت مبداء و معاد است تا انسان مسیر کمال و راه تقرّب به خدا را یافته و آن را بپیماید.

اکنون به تلاوت آیات 4 تا 6 از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«مَا یُجَادِلُ فِی آیَاتِ اللَّـهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا فَلَا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلَادِ»، «کَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِن بَعْدِهِمْ  وَهَمَّتْ کُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِیَأْخُذُوهُ  وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِیُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ  فَکَیْفَ کَانَ عِقَابِ»، «وَکَذَلِکَ حَقَّتْ کَلِمَتُ رَبِّکَ عَلَى الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحَابُ النَّارِ»

ترجمه این آیات چنین است:                         

«جز آنهایی که کفر ورزیدند، کسی در آیات خداوند جدال و ستیز نمی‌کند. پس تحرّک  [و رفت و آمد] آنها در شهرها تو را نفریبد»، «پیش از اینها، قوم نوح و گروه‌هایی که بعد از آنان بودند، [پیامبرانشان را] تکذیب کردند و هر امّتی بر آن شد تا پیامبرش را بگیرد [و بیازارد] و به [وسیله] باطل ستیز و مجادله کردند تا حق را با آن نابود کنند، اما آنان را [به قهر خود] گرفتم، پس [بنگر که] عذاب من چگونه بود»، «و این‌گونه وعده‌ی [عذاب] پروردگارت درباره کسانی که کفر ورزیدند قطعی شد که آنان اهل دوزخند»

این آیات به پیامبر اسلام و مسلمانان صدر اسلام و نسلهای بعد، دلداری می‌دهد که اگر کسانی در برابر دین شما می‌ایستند و قصد ستیز با حق و محو آن را دارند، دچار یأس و ناامیدی یا ضعف و سستی نشوید. زیرا در طول تاریخ چنین بوده است که کافران و معاندان، نه فقط با پیروان ادیان الهی، بلکه با پیامبران خداوند در ستیز  بوده و علیه آنان توطئه ‌کرده اند تا آنان را از راه حق باز دارند.

امروزه نیز شاهدیم که قدرتهای ظالم و مستکبر، با برگزاری کنفرانسها، دید و بازدیدهاى سیاسى، مانورهاى نظامى و تشکیل ائتلاف با هم مسلکان خود، قدرت نمایی کرده و سعی می کنند که ملل جهان را مرعوب خود سازند. اما مؤمنان باید مراقب باشند که فریب این صحنه سازیها و قدرت نمایی های دشمنان را نخورند و  هرگز مرعوب و مفتون قدرت ظاهری آنها نشوند.

البته تاریخ اینگونه اشخاص را زیاد به خود دیده است و نشان داده که این افراد تا چه اندازه دربرابر مجازاتهاى الهى ضعیف و ناتوانند. بدون شک، آنچه در نهایت پیروز می‌شود، حق   است و آنان با جرائمی که مرتکب می شوند، درواقع خود را گرفتار کیفر سخت الهی در دنیا و آخرت می کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. ریشه هرگونه جدال و ستیز با حق، کفر است. مراقب باشیم که هیچگاه در مقابل حق نایستیم و برای مطامع و خواسته های دنیوی، با حق مجادله نکنیم.
2. انتظار نداشته باشیم که همه ایمان بیاورند. کفر و انکار دیگران نیز ما را در راه خود سست و ناامید  نکند.
3. سران کفر برای تضعیف حق و ترساندن مسلمانان، به تحرکات زیادی دست می زنند. اما اهل ایمان نباید از این هیاهوها هراسی به دل راه دهند. آنها باید مراقب باشند که فریب توطئه های آنان را نخورند و مقاوم و پایدار بایستند.
4. جریانهای معاند و مخالف حق، فرستادگان الهی را تکذیب کرده و علیه آنها توطئه می کنند. آنها به شیوه های گوناگون علیه حق تبلیغ می کنند تا آن را تضعیف و ریشه کن نمایند.
5. یکی از سنتهای الهی، کیفر کافران ‌ستیزه جو و سرکش است. البته این کیفر براساس حق و عدل صورت می‌گیرد.      

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.