ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 21 تا 25 سوره غافر در خدمت شما هستیم.

 بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 21 و 22 از سوره غافر گوش فرا می‌دهیم:

«أَوَلَمْ یَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَیَنظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِینَ کَانُوا مِن قَبْلِهِمْ کَانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَآثَارًا فِی الْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ اللَّـهُ بِذُنُوبِهِمْ وَمَا کَانَ لَهُم مِّنَ اللَّـهِ مِن وَاقٍ»، «ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ کَانَت تَّأْتِیهِمْ رُسُلُهُم بِالْبَیِّنَاتِ فَکَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللَّـهُ إِنَّهُ قَوِیٌّ شَدِیدُ الْعِقَابِ»

ترجمه این آیات چنین است:

«آیا در زمین نگشتند تا بنگرند سرانجام کسانی که پیش از آنان بودند، چگونه بود؟ آنان از اینها نیرومندتر بودند و در زمین آثاری پایدارتر داشتند. پس خداوند آنان را به خاطر گناهانشان، [به قهر خود] گرفت و در برابر خداوند هیچ مدافعی نداشتند»، «این به خاطر آن بود که پیامبرانشان همراه با دلایل روشن به سراغ آنان می‌آمدند، ولی آنان کفر می ورزیدند، پس خداوند آنان را [به عقوبت] گرفت. همانا او نیرومند و سخت کیفر است»

در برنامه‌ قبل، درباره عاقبت و فرجام گنهکاران در قیامت سخن گفته شد. این آیات مردم را به مطالعه تاریخ گذشتگان دعوت کرده و می‌فرماید: چرا آنان در احوال مردمی که در نقاط مختلف زمین زندگی می‌کردند، تأمل نکردند و ندیدند که در اثر جرم و گناه، دچار چه عواقبی شدند، تا عبرت بگیرند و از پیمودن راه آنان خودداری کنند.

این آیه، خطاب به انسانها می فرماید که اگر سیری در نقاط مختلف زمین داشته باشند،  کاخها و بناهایی را مشاهده می کنند که ویرانه ‌های آنها از گذشته به جای مانده است. روزگاری زورمندان و حاکمان ستمگر در آنها سکونت داشته و بر مردم حکومت می‌کردند، ‌اما امروزه از خود آنها هیچ اثری نیست و از کاخها و بناهایشان نیز، فقط ویرانه هایی باقی مانده است.

دیدن این آثار تاریخی به جای مانده از اقوام گذشته، می‌تواند درس عبرتی برای ما باشد تا بدانیم ستمگران رفتنی هستند، گرچه آنها در اوج اقتدار خود، نیرو و امکانات گسترده ای را دراختیار داشته باشند.

ادامه آیات می‌فرماید: ما وظیفه ارشاد و هدایت را انجام دادیم و پیامبران را به سوی آنان فرستادیم. اما آنها به جای پذیرش حق، راه کفر و انکار را درپیش گرفتند و به مقابله با حق برخاستند. لذا به قهر الهی در دنیا گرفتار شدند، درحالی که گمان نمی‌کردند قدرتی برتر از آنها هست که می تواند هیمنه و قدرت آنها را درهم بشکند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سیر و سفر و گردشگری هدفمند و عبرت‌آموز، مورد سفارش قرآن است.
2. مطالعه و بررسی تاریخ گذشتگان، برای یافتن راه درست زندگی در جهان امروز، امری لازم و خردمندانه است.
3. به قدرت و امکانات گسترده اقتصادی، علمی، صنعتی و یا نظامی خود مغرور نشویم که اینها در برابر اراده خداوند هیچ است.
4. کیفر الهی اختصاص به آخرت ندارد. گاهی خداوند در دنیا نیز گوشه‌ای از قهر خود را به ظالمان نشان می‌دهد.
5. تا خداوند به افراد اتمام حجت نکند، آنها را کیفر نمی‌دهد.

اکنون به تلاوت آیات 23 و 24 از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآیَاتِنَا وَسُلْطَانٍ مُّبِینٍ»، «إِلَى فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَقَارُونَ فَقَالُوا سَاحِرٌ کَذَّابٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و به راستی ما موسی را  با معجزات خود و برهانی آشکار فرستادیم»، «به سوی فرعون و هامان و قارون. اما آنان گفتند: او جادوگری بسیار دروغگوست»

این آیات به یکی از نمونه‌های تاریخی برای قهر الهی در دنیا اشاره کرده و می‌فرماید: خداوند حضرت موسی را همراه با معجزات برای هدایت حاکم ستمگری چون فرعون و وزیرش هامان و فرد ثروتمندی چون قارون فرستاد.  

حضرت موسى با یاری خداوند، کارهاى خارق العاده اى انجام می داد که نشانه ارتباط او با عالم ماوراء طبیعت بود. علاوه بر معجزات، آن حضرت به دلایلی محکم و خدشه ناپذیر مجهز بود. ولى موضعگیرى فرعونیان ظالم و طغیانگر در مقابل او، جز این نبود که معجزات او را سحر و جادو می خواندند و ادعای او درمورد رسالت از جانب خدا را دروغ می شمردند.
البته تاریخ شاهد است که سردمداران کفر و ظلم، همواره سعی کرده اند با دروغ پراکنی و  زدن اتهامات ناروا، سخنان مردان راستین خدا را خنثی/ و از تاثیرگذاری آنها بر مردم جلوگیری کنند.
به این ترتیب، موسى(ع) مامور شد که به ظلم حاکمان خونریز و بیدادگر پایان دهد و جامعه اى براساس عدل و داد بسازد.

طبیعی است پذیرش دعوت حضرت موسی، موجب می‌شد که فرعون و دست اندرکاران حکومتش نتوانند از قدرت خویش سوء استفاده کرده و هرگونه که می‌خواهند مردم را تحت ظلم و استثمار قرار دهند. لذا برای حفظ منافع نامشروعشان بر آن شدندکه با شدت تمام با موسی و یارانش مقابله کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. پیامبران فقط مأمور دعوت مردم به خداپرستی نبودند، آنها برای برچیدن بساط ظلم  و جور  به سراغ ستمگران می‌رفتند.
2. گاه قدرت و ثروت، بستر سرکشی و نافرمانی دربرابر خدا و زیرپا گذاردن حقوق مردم است.
3. منطق و معجزه پیامبران روشن و قابل فهم بوده است، اما مطامع مادی و روحیه استکباری مانع می شده که عده ای از افراد حق را بپذیرند.

اکنون به تلاوت آیه 25 از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«فَلَمَّا جَاءَهُم بِالْحَقِّ مِنْ عِندِنَا قَالُوا اقْتُلُوا أَبْنَاءَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ وَاسْتَحْیُوا نِسَاءَهُمْ وَمَا کَیْدُ الْکَافِرِینَ إِلَّا فِی ضَلَالٍ»

ترجمه این آیه چنین است:

«پس چون موسی، حق را از سوی ما برای آنان آورد، گفتند: پسران کسانی را که با او ایمان آورده‌اند، بکشید و زنانشان را زنده نگه دارید. ولی نیرنگ کافران جز در گمراهی و تباهی نیست»

به هرحال، فرعون و وزیرش هامان که نتوانستند دربرابر منطق و معجزه حضرت موسی، دلیل و منطق روشنی ارائه دهند، برای مقابله با موسی، نقشه‌های گوناگونی کشیدند. این آیه به بخشی از طرحهای شیطانی آنها اشاره می کند. در مرحله اول تصمیم گرفتند، کسانی را که به موسی ایمان آورده و با او همراهی می‌کنند، مردان و جوانانشان را  نابود کنند و زنانشان را برای کنیزی و خدمت و بهره‌کشی زنده نگه‌ دارند. هدف آنها سرکوب شدید یاران موسی بود تا کسی به او ایمان نیاورد و اگر کسی هم ایمان آورد، او را از صحنه روزگار حذف کنند.

البته این رویه حکومتهاى ظالم و استکباری در طول تاریخ بوده است که با شیوه های مختلف، نیروهاى جوان و فعال جوامع را به انحراف کشانده یا سرکوب کرده اند. اما در ماجرای حضرت موسی، فشارها و توطئه های گوناگون فرعونیان نتوانست مانع انجام رسالت آن حضرت شود و برخلاف میل آنها، قوم بنی‌اسرائیل مقاومتر شدند و راه پایداری و استقامت  دربرابر ظالمان را  برگزیدند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. کشتن و به اسارت گرفتن، شیوه‌ی ظالمان و مستکبران در طول تاریخ بوده است. این فشارها نباید اهل ایمان را سست کند و از ادامه راه حق باز دارد.
2. دشمنان از راه جنگ و خونریزی و یا راههای دیگر نظیر ترویج فساد، درجهت نابودی و تباهی نسل جوان نقشه می‌کشند.
3. دشمنان دائماً بر علیه جریان راستین حق توطئه می کنند. اما اگر اهل ایمان دین حق را یاری کنند، نقشه دشمنان نقش بر آب می‌شود و درنهایت حق بر باطل غلبه می یابد. این وعده ای الهی است.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.