ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 48 تا 52 سوره غافر در خدمت شما هستیم.

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 48 تا 50 از سوره غافر گوش فرا می‌دهیم.

«قَالَ الَّذِینَ اسْتَکْبَرُوا إِنَّا کُلٌّ فِیهَا إِنَّ اللَّـهَ قَدْ حَکَمَ بَیْنَ الْعِبَادِ»، «وَقَالَ الَّذِینَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّکُمْ یُخَفِّفْ عَنَّا یَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ»، «قَالُوا أَوَلَمْ تَکُ تَأْتِیکُمْ رُسُلُکُم بِالْبَیِّنَاتِ  قَالُوا بَلَى قَالُوا فَادْعُوا وَمَا دُعَاءُ الْکَافِرِینَ إِلَّا فِی ضَلَالٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«کسانی که تکبّر می ورزیدند، [در پاسخ] می‌گویند: [اکنون]  همگی ما در آتش هستیم، زیرا خداوند میان بندگانش [به عدالت]  داوری کرده است»، «و کسانی که در آتش اند به نگهبانان دوزخ می‌گویند: از پروردگارتان بخواهید که یک روز از عذاب ما بکاهد»، «[نگهبانان دوزخ در پاسخ] می‌گویند: آیا پیامبرانتان دلایل روشن برای شما نیاوردند؟! می‌گویند: چرا، می‌گویند: پس دعا کنید [و خدا را بخوانید]، ولی دعای کافران در گمراهی است [و به جایی نمی‌رسد]»

در برنامه قبل گفتیم که سران کفر و شرک و پیروان آنها، در دوزخ با یکدیگر به محاجّه و نزاع می‌پردازند. زیردستان، بزرگان خود را عامل دوزخی‌شدن خود می‌دانند و از آنها کمک می‌خواهند تا از دوزخ نجات یابند.

این آیات می‌فرماید: سران و بزرگان کفر و شرک که پاسخی برای درخواست زیردستان خود ندارند، به آنها می‌گویند: همه سرنوشت مشترکی داریم و گرفتار آتش دوزخ شده‌ایم، زیرا خداوند میان بندگانش داوری کرده و براساس حکم او ما همگی با هم اینجا هستیم. ما اگر می‌توانستیم راه نجاتی پیدا کنیم، پیش از آنکه به فکر شما باشیم، به فکر نجات خودمان بودیم؛ هم اکنون بدانید که هیچ کاری از ما ساخته نیست.

زیردستان هنگامی که از بزرگان خود ناامید می‌شوند، به سراغ نگهبانان دوزخ می‌روند و  درخواست می کنند که لااقل یک روز از عذاب آنها کاسته شود تا اندکی استراحت کنند و آرام بگیرند.

اما فرشتگانی که مأموران دوزخ هستند، به آنان می‌گویند: چرا به جای پیروی از مستکبران به سراغ پیامبران الهی نرفتید؟ مگر آنها برای شما دلایل روشن نیاوردند و بر شما اتمام حجت نکردند؟ دوزخیان اقرار می‌کنند که آری، پیامبران آمدند و پیام آنها را شنیدیم، اما سخنانشان را نپذیرفتیم و به آنها کافر شدیم.

فرشتگان الهی می‌گویند: پس تقصیر از خودتان است، حال که چنین است، اقرار و اعتراف امروز و پشیمانی و افسوس بر گذشته هیچ سودی برای شما  ندارد. لذا هرچه خدا را بخوانید، به اجابت نمی‌رسد و تخفیفی در مجازات شما داده نمی‌شود.   

از این آیات می‌آموزیم:

1. آنان که در دنیا گرفتار کبر و غرورند و دربرابر حق خاضع نیستند، در قیامت گرفتار ذلت و حقارتی می‌شوند که راه نجاتی از آن ندارند.
2. داوری درست و عادلانه درمیان انسانها کار خداست. بی‌جهت درمورد دیگران  قضاوت نکنیم.
3. عذاب دوزخ، نه تعطیل‌ بردار است و نه تخفیف ‌بردار/ تا در دنیا هستیم از فرصت توبه و انابه و بازگشت استفاده کنیم تا از عذاب آخرت رهایی یابیم.
4. در دوزخ، کار انسانهای بدکار و کافر چنان سخت می شود که به نگهبانان دوزخ که ماموران کیفر آنها هستند، پناه برده و از آنها استمداد می طلبند. البته این یاری طلبی  به جایی نمی رسد.  
5. سنت الهی این است که تا حجّت بر کسی تمام نشود، او را کیفر ندهد.

اکنون به تلاوت آیات 51 و 52 از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَیَوْمَ یَقُومُ الْأَشْهَادُ»، «یَوْمَ لَا یَنفَعُ الظَّالِمِینَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بی تردید، ما پیامبرانِ خود و کسانی را که ایمان آورده‌اند، در زندگی دنیا و [در قیامت] روزی که گواهان به پا می خیزند، یاری می‌کنیم»، «روزی که عذرخواهی ستمگران سودشان ندهد و لعن و نفرین برای آنان است و برایشان خانه [و جایگاه]  بد است»                                                                                              

فرودستان گمان می‌کردند که سران کفر و صاحبان قدرت می‌توانند در هنگام نیاز به آنها کمک کنند، ولی در قیامت سردمداران کفر و ضلالت نمی توانند به کسی کمک کنند.  برخلاف افراد ظالم و کافر، پیامبران و صالحان از یاری گسترده خداوند در قیامت بهره مند می شوند. همانطورکه این آیات تصریح می‌فرماید: خداوند سرپرست پیامبران و مؤمنان است و در دنیا و آخرت آنها را یاری می‌کند. خداوند دراینجا به عنوان یک اصل کلی، حمایت بی دریغ خود را از پیامبران و مؤمنان در دنیا و آخرت اعلام می دارد.

 در دنیا با امدادهای غیبی، روحیه مؤمنان را تقویت کرده و در دل دشمنان رعب و وحشت می اندازد؛ همچنین توطئه‌های دشمنان طغیانگر را خنثی/ و مؤمنان واقعی را بر مخالفانشان پیروز می گرداند.

اما قیامت برای ظالمان کفر پیشه، روز رسوایی و بدبختی است. هنگامی که همه خلائق  جمعند، گواهان علیه آنها شهادت می‌دهند و در آن محضر بزرگ، رسوایی عجیبی دامان آنها را می گیرد. در آن روز شاهدان به نفع مؤمنان گواهی داده و موجب  برتری آنان بر مستکبران می‌شوند. ظالمان مستکبری که عذرخواهی آنان در آن دادگاه سودی به حالشان ندارد و جز لعن و نفرین اهل محشر چیزی عایدشان نمی شود. آن ظالمان، هم از رحمت الهی محروم شده‌اند و هم مورد نفرین پیروان خود قرار گرفته‌اند. آنها در بدترین جایگاه در آتش دوزخ قرار دارند و ازنظر روحی و جسمی نیز تحت فشار و عذابند.  

اصولا این روش قرآن است که با نقل تاریخ پیامبران گذشته، نمونه‌هایی واقعی از یاری خدا را درجریان مبارزه مؤمنان با مستکبران و ظالمان ذکر می کند. این بدان منظور است که مؤمنان دربرابر زورگویان زمان خود، پایداری و استقامت بورزند و مشمول یاری الهی و پیروزی بر دشمنان شوند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. از سنتهای قطعی الهی، نصرت انبیا و مؤمنان و پیروزی نهایی حق بر باطل است. البته به شرط آنکه مؤمنان در راه ایمان و پیروی از پیامبران الهی پایداری و استقامت داشته باشند.
2. آثار و فواید ایمان، در دنیا و آخرت مؤمنان را در بر می‌گیرد و به آخرت اختصاص ندارد.
3. وعده های الهی درخصوص نصرت مؤمنان، برای آنها تسلّی بخش است و به آنها دربرابر تهدیدها، فشارها و آزارهای دشمنان، انگیزه و امید و نیروی مقاومت می بخشد.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.