با تفسیر ساده و روان آیات 61 تا 65 سوره غافر در خدمت شما هستیم

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 61  تا 63  از سوره غافر گوش فرا می‌دهیم:

«اللَّـهُ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ اللَّیْلَ لِتَسْکُنُوا فِیهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا إِنَّ اللَّـهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَـکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْکُرُونَ»، «ذَلِکُمُ اللَّـهُ رَبُّکُمْ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ لَّا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَکُونَ»، «کَذَلِکَ یُؤْفَکُ الَّذِینَ کَانُوا بِآیَاتِ اللَّـهِ یَجْحَدُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«خداوند کسی است‌ که شب را برای شما پدید آورد تا در آن بیارامید و روز را روشنی بخش قرار داد. همانا خداوند نسبت به مردم دارای فضل و احسان است، ولی بیشتر مردم شکرگزاری نمی کنند»، «این است خدا، پروردگار شما که آفریدگار هر چیزی است. خدایی جز او نیست، پس چگونه [از حق]  بازگردانده می‌شوید؟»، «کسانی که آیات خدا را انکار می‌کردند، اینگونه [از راه راست]  منحرف می‌شوند»

این آیات بار دیگر به موضوع توحید و یگانگی پروردگار باز می‌گردد و برخی نعمتهای الهی را که کمتر به آن توجه می شود، ذکر کرده و می‌فرماید: همین تاریکی شب و روشنایی روز دو نعمت بزرگ خدا هستند که در حیات انسانها و بسیاری از موجودات زنده نقش کلیدی دارند.  

روشنایی و گرمای روز، مایه جنبش و حرکت است و زمینه را برای کار و فعالیت انسان و رشد و نمو گیاهان و انواع محصولات فراهم می‌کند. تاریکی شب نیز، مایه استراحت تن و آرامش روح و روان انسان پس از کار سخت روزانه است. این نظام دقیق شب و روز و برنامه متناوب نور و ظلمت، از عوامل مهم حیات انسانها و موجودات زنده در این کره خاکی است. اگر این تناوب نور و تاریکی نبود، چه بسا شدت نور، همه موجودات زنده    را مى سوزاند و حیاتی بر روی زمین باقی نمی ماند.

اما عموم مردم، بی توجه از کنار این نعمتهای بزرگ می گذرند و شکر خدا را بجا نمی آورند. عده بسیاری نیز، نه فقط سپاسگزار خدا نیستند، بلکه وجود او را انکار کرده و به جای پروردگار هستی، به سراغ کسانی می‌روند که هیچ نقشی در سرنوشت آنها ندارند. آنها به اشیاء بی‌جان یا انسانهایی همانند خود دل می بندند، درحالی که غیرخدا، نه قدرت آفرینش دارد و نه قدرت تدبیر امور هستی/

آیات در ادامه مى فرماید: آنکس که این همه نعمت را بر شما ارزانى داشته، خداوندى است که مالک و مربى شماست، همان خداوندى که آفریدگار همه چیز است و معبودى جز او نیست. بدیهى است تنها آفریدگار جهان و تدبیر کننده امور عالم، شایسته پرستش و الوهیت است. بعد مى افزاید: با این حال، چگونه از راه حق منحرف شده و از پرستش خدای یگانه به غیرخدا روى آورده اید؟ بدون شک، کسانى که آیات خدا را انکار کنند، درنهایت از راه حق منحرف شده و به بیراهه کشیده مى شوند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در نظام خلقت، شب برای آرامش و روز برای کار و تلاش قرار داده شده است. سزاوار است که در برنامه زندگی خود به این اصل طبیعی توجه کنیم.
2. در دنیا، فضل خداوند و نعمتهای او شامل حال همه‌ مردم می شود، اعم از مؤمن و  کافر/ یا نیکوکار و بدکار/
3. خداوند منتظر شکر و سپاس مردم نیست تا بر آنها نعمت را نازل کند. با آنکه می‌داند اکثر مردم سپاسگزار نیستند، اما به طورپیوسته آنها را از لطف خود، بهره‌مند می‌سازد.
4. کسی سزاوار پرستش است که هم آفریدگار همه چیز باشد، هم تدبیر کننده امور عالم/ و جز خداوند، هیچکس از چنین ویژگی ای برخوردار نیست.

اکنون به تلاوت آیات 64 و 65 از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«اللَّـهُ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ قَرَارًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَصَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَرَزَقَکُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ  ذَلِکُمُ اللَّـهُ رَبُّکُمْ  فَتَبَارَکَ اللَّـهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ»، «هُوَ الْحَیُّ لَا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ الْحَمْدُ لِلَّـهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«خداوند کسی است که زمین را برای شما جایگاه امن و آرامش قرار داد و آسمان را برافراشت و شما را صورتگری کرد و صورتهای شما را نیکو نمود و از چیزهای پاکیزه به شما روزی داد. این است خداوند، پروردگار شما، پربرکت [و بلند مرتبه] است خداوند، پروردگار جهانیان»، «او زنده‌ [جاوید]  است، معبودی جز او نیست. پس او را بخوانید، درحالی که دین را برای او خالص کرده اید. سپاس و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است»

در ادامه آیات قبلی که برخی از نعمتهای خداوند را یادآور ‌شد، این آیات به نقش زمین و آسمان در زندگی انسان اشاره کرده و می‌فرماید: با آنکه زمین درحال گردش به دور خود و خورشید است و از گردش آن به دور خودش، شب و روز پدید می‌آید، با این حال، زمین، جایگاهی آرام و مطمئن است. خداوند همه شرایط لازم برای یک قرارگاه آرام را  در زمین قرار داده است. زمین جایگاهی ثابت و بدون تزلزل است، به گونه ای که انسانها تکانها و حرکتهای آن را حس نمی کنند و منابع و وسایل مورد نیاز آنها در دسترس شان قرار داده شده است. لذا انسانها با اطمینان خاطر، در آن زندگی می کنند و به کار و فعالیت می‌پردازند.

بعد می افزاید: آسمان بالای سر شما را همچون خیمه و چتری برای شما ساکنان زمین قرار داده که شما را از خطرات بسیار حفظ می‌کند. جوّ  همچون خیمه ای دورتا دور زمین را فرا گرفته و سطح آن را پوشانده است. این چتر بزرگ،  ساکنان زمین را از تابش شدید آفتاب و اشعه مرگبار کیهانی محافظت می‌کند؛ از سوی دیگر، مانع می شود که شهاب سنگها بر سطح زمین سقوط کرده و تمدن بشر را نابود کنند.

پس از بیان نعمتهای شب و روز و زمین و آسمان، خداوند به انسان باز می‌گردد و یکی از بزرگترین نعمتهای خود به انسان را برمی‌شمرد. می‌فرماید: این صورت زیبا و نیکو و اندام مناسب و موزون که به شما انسانها داده شده و شما را در میان همه حیوانات، ممتاز و متمایز ساخته است، از الطاف ویژه خداوند به بشر بوده است. بجاست به این نکته اشاره کنیم که ساختمان ویژه بدن انسان به او امکان مى دهد که به انواع کارها و صنایع ظریف یا سنگین دست بزند و به کمک اعضاى مختلف بدن از مواهب حیات بهره ببرد.

در آیات همچنین به انواع خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های پاکیزه اشاره شده که خداوند برای شما قرار داده؛ آنهایی که هماهنگ با طبع و میل شماست و از خوردن آنها لذت می‌برید.

قرآن بعد از بیان این نعمتهای بزرگ، مى فرماید: این است خداوند، پروردگار شما، خدایی که این مواهب را به انسانها بخشیده و تدبیر امور عالم در دست اوست؛ جاوید و پربرکت است و جز خیر وبرکت، چیزی از او صادر نمی شود.  
موجودات عالم می‌آیند و می‌روند و تنها کسی که می‌ماند و همواره زنده و جاوید است، خدای بزرگ است. چراکه حیات او از ذات اوست و متکی به غیر نیست. درحالی که سایر موجودات زنده، حیات محدود و موقت خود را نیز از خدا می گیرند. روشن است تنها کسی شایسته پرستش است که دارای حیات مطلق و جاودانه است و معبودی جز او نیست؛ آن ‌هم پرستشی خالصانه و به دور از هرگونه شرک و خرافات/ و فقط او سزاوار حمد و ستایش است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. زمین با آنکه دارای چند نوع حرکت است، خداوند آن را  برای سکونت بشر  آرام ساخته است.
2. آرامش زمین، بنای آسمان، آفرینش انسان و روزی دادن به او از پاکیزه ها، همه و همه برای راحتی و رشد و تعالی انسان است.                 
3. در میان موجودات، خداوند بهترین چهره را به انسان عطا کرده است که این از نعمتهای بزرگ الهی است.
4. رحمت و برکت خداوند، تمام جهان و ازجمله انسانها را فراگرفته است. معبودی جز او نیست، پس تنها او را بستاییم و خالصانه او را بپرستیم.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.