با تفسیر ساده و روان آیات69 تا 76 سوره غافر در خدمت شما هستیم. همراه ما باشید.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 69  تا 72  از سوره غافر گوش فرا می‌دهیم:

«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ یُجَادِلُونَ فِی آیَاتِ اللَّـهِ أَنَّى یُصْرَفُونَ»، «الَّذِینَ کَذَّبُوا بِالْکِتَابِ وَبِمَا أَرْسَلْنَا بِهِ رُسُلَنَا فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ»، «إِذِ الْأَغْلَالُ فِی أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ یُسْحَبُونَ» «فِی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«آیا ندیدی کسانی را که در آیات خدا مجادله و ستیز می‌کنند، چگونه [از راه حق] منحرف می‌شوند؟»، «کسانی که کتاب [خدا]  و آنچه را که پیامبرانمان را به آن فرستاده‌ایم، تکذیب کردند، پس به زودی [نتیجه کار خود را] خواهند دانست»، « آن‌گاه که غل‌ها در گردنشانهایشان باشد و با زنجیرها کشیده شوند»، «در آب جوشان، سپس در آتش سوزانده شوند»

این آیات درباره کسانی است که حاضر به پذیرش دلایل پیامبران و کتب آسمانی نیستند و همواره درصدد ستیزه‌جویی با حق و سرکشی هستند. طبیعی است با ستیز و لجاجت دربرابر حق، انسان از صراط مستقیم به بیراهه کشیده می شود و نتیجه اش جز انحراف و گمراهی نیست.

ریشه جدال و ستیز با حق در طول تاریخ، گاهی تقلید کورکورانه از بزرگان و پیشینیان و تعصب نابجا بر عقیده‌ی آنان و گاه نیز عناد و لجاجت با پیامبران و پیروان آنها بوده است.  این گونه افراد به جای حق‌ جویی و ‌پذیرش سخن حق، آنچه را که خوشایند آنها و مطابقِ  میل شان نبود، انکار می کردند.

البته اگر کسی به طور واقعی به دنبال حق باشد، اما به حق نرسد و آن را درنیابد، در نزد خداوند معذور است. اما اگر کسی حق را بفهمد و در مقابل آن بایستد و آن را انکار کند، گرفتار کیفر سخت می‌شود. زیرا او از مدار انسانیت خارج شده و بر عقل خود که وجه تمایز انسان از حیوان است، سرپوش گذاشته است.

البته کفر و شرک، در دنیا کیفر داده نمی‌شود، تا افراد در انتخاب ایمان، دچار اکراه و اجبار نشوند، بلکه با اختیار و اراده، راه درست را انتخاب کنند. با این حال، هر راهی را که انسان انتخاب کند یا هر عملی را که انجام دهد، نتایج و پیامدهای آن از اختیار او خارج است. به همین خاطر براساس آنچه که خداوند مقرّر کرده، اگر انسان از روی عناد و لجاجت و تعصب کفر بورزد، پیامد آن، سقوط در دوزخ است.

از این آیات می‌آموزیم:           

1. مطالعه تاریخ و سرنوشت مللی که در گذشته دربرابر پیامبران الهی ایستادند و به گمراهی و انحراف کشیده شدند، از توصیه های قرآن است. 
2. آنچه خطرناک است، ستیز و جدال با حق است، جایی که انسان حق را بفهمد و آن را زیر پا بگذارد.
3. بیان عذابهای گوناگون دوزخ، هشداری است به انسان که مراقب رفتارهای خویش باشد و گمان نکند کارهای او در دنیا، بدون پاسخ می‌ماند.
4. تکبّر و برتری جویی بی‌جای کافران در دنیا، به ذلّت و خواری و رسوایی آنان در قیامت می انجامد.

اکنون به تلاوت آیات 73 و 74  از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«ثُمَّ قِیلَ لَهُمْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ تُشْرِکُونَ»، «مِن دُونِ اللَّـهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَل لَّمْ نَکُن نَّدْعُو مِن قَبْلُ شَیْئًا  کَذَلِکَ یُضِلُّ اللَّـهُ الْکَافِرِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«آن‌گاه به آنها گفته می شود: آن شریکانی که برای خدا می‌پنداشتید، کجا هستند؟»، «[همان معبودانی که] به جای خدا می‌پرستیدید. می‌گویند: آنها از نظر ما گم و ناپدید شده‌اند، بلکه ما پیش از این چیزی را نمی‌پرستیدیم. این‌گونه خداوند کافران را گمراه می‌کند»

آیات قبل به عذاب کافران در قیامت اشاره کرد. این آیات در ادامه می‌فرماید: در میان آتش دوزخ که مشرکان و مجرمان راه فراری از آن ندارند، از آنها پرسیده می شود آن چیزهایی را که به جای خدا می‌پرستیدید و آنها را شریک او در تدبیر امور می دانستید، کجایند؟! چرا آن معبودهایی را که می پنداشتید به فریاد شما می رسند و شما را از امواج متلاطم آتش دوزخ رهایی می بخشند، به یاری شما نمی آیند؟!

آنها از سر عجز و سرافکندگی پاسخ می‌دهند: آن چیزهایی را که ما می‌پرستیدیم، یا هلاک شده‌اند، یا همانند ما گرفتار دوزخ‌اند. به هرحال، هیچ خبری از آنها نیست و گویی گم و گور شده اند. درحالی که ما به این دلیل آنها را می‌پرستیدیم که امروز ما را شفاعت کنند و به فریاد ما برسند. حال که چنین نیست، گویا ما اصلا آنها را پرستش نکرده‌ایم و آنها چیز قابل پرستشی نبوده‌اند. اکنون برای ما روشن شده که آنها اوهام و خیالاتی بیش نبودند که ما آنها را واقعیت می پنداشتیم.

درحقیقت، این اعترافها یا انکارها در قیامت، به کار نمی‌آید و هیچ سودی به حال مجرمان ندارد، زیرا حاصل کفر و شرک، گمراهی و انحراف/ و درنهایت گرفتار شدن در آتش دوزخ  است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قیامت روز کشف حقایق است و درآنجا همه چیز روشن می‌شود. در آن روز کافران و مشرکان به انحراف و کجروی خود پی می برند.
2. اعتراف به گناه، یا انکار آن، هیچ اثری در دادگاه قیامت ندارد. زیرا خداوند به باطن  انسانها آگاه است و براساس آن حکم می‌کند.
3. هدایت و ضلالت، نتیجه راهی است که انسان برگزیده و حاصل اعمال و کرده های اوست.

اکنون به تلاوت آیات 75 و 76  از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«ذَلِکُم بِمَا کُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَبِمَا کُنتُمْ تَمْرَحُونَ»، «ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکَبِّرِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«این [عذاب] به خاطر آن است که در زمین به ناحق [و ناروا] شادی می کردید و در ناز  و سرمستی به سر می بردید»، «[اکنون]  از درهای دوزخ وارد شوید که جاودانه در آنید و چه بد است جایگاه متکبران»

این آیات به علت گرفتاری این گروه در این همه بلا و مصیبت اشاره کرده و می‌فرماید: آنان در دنیا براثر انکار خدا و معاد، در شهوات نفسانی غوطه‌ور و سرمست بودند و به  خوشگذرانی های گناه آلود می‌پرداختند؛ از تحت فشار قرار دادن محرومان و مستضعفان لذت می بردند و از ارتکاب گناه و قانون شکنی احساس خشنودی می کردند. آری اینگونه شادیها همراه با غرور و غفلت و هوسرانی، انسان را از خدا دور می کند و از درک حقایق باز می دارد. اما امروز که در قیامت حاضر شده‌اند، تکبّرشان دربرابر حق، آنها را به این خواری و ذلت کشانده است و باید تاوان آن همه هوس بازی و شهوترانی را در آتش دوزخ بدهند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. اسلام با شادی و تفریح سالم و حلال مخالف نیست، بلکه شادیها و تفریحاتی را که با گناه و اعمال ناپسند همراه باشد، ممنوع ساخته است.
2. شادکامی و سرمستی امروز کافران، آه و ناله‌ی آنان را در قیامت در پی دارد.
3. شادیها و تفریحات نیز با معیار حق و باطل سنجیده می شود. به عنوان مثال، شادی و تفریح از راه باطل که برپایه لاابالیگری و هوسرانی، تجاوز به حقوق دیگران، تحقیر و تمسخر ضعیفان و زیردستان و سایر کارهای مجرمانه باشد، عصیان و سرکشی دربرابر خداوند است.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.