با تفسیر ساده و روان آیات 77 تا 81 سوره غافر در خدمت شما هستیم.

بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 77  از سوره غافر گوش فرا می‌دهیم:

«فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّـهِ حَقٌّ  فَإِمَّا نُرِیَنَّکَ بَعْضَ الَّذِی نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّیَنَّکَ فَإِلَیْنَا یُرْجَعُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«پس [ای پیامبر! بر آزار اینان] صبر کن که وعده خدا حق است. پس اگر بخشی از آنچه  را که به آنان وعده می دهیم، به تو نشان دهیم یا تو را [پیش از آن] از دنیا ببریم، [تفاوتی ندارد، در هر صورت]  به سوی ما بازگردانده می‌شوند. [و کیفرشان را خواهند دید]»

این آیه، رسول خدا و پیروان آن حضرت را به صبر و پایداری دربرابر آزار و اذیت مخالفان دعوت کرده و می‌فرماید: انکار مخالفان یا سنگ ‌اندازی و مانع‌تراشی آنان باعث نشود که در راه خود دچار ضعف و سستی شوید. بلکه برعکس، هرچه مخالفت زبانی و عملی آنان بیشتر می‌شود، باید استقامت و پایداری شما در راه حق افزایش یابد، تا بتوانید به مرور زمان بر آنها پیروز شوید.

طبق وعده خداوند، منکران حق در همین دنیا نیز عقوبتهایی را می چشند، اما نباید انتظار داشته باشیم که این کیفرهای الهی حتماً در زمان حیات ما رخ دهد. وعده‌ خدا حق است و بی تردید، آنچه او وعده داده، محقق خواهد شد، چه ما باشیم و چه نباشیم. در هر صورت، کیفر کامل مربوط به قیامت است که درآنجا همه انسانها حاضرند و شاهد و ناظر کیفر و پاداش یکدیگر خواهند بود.

از این آیه می‌آموزیم:

1. انسان دربرابر مشکلاتی که به خاطر پایبندی به دین با آنها مواجه می شود، باید از خود صبر و پایداری نشان دهد. این یکی از لوازم دینداری است و نباید به خاطر نگرانی از برخی سختیها و ناملایمات، از دین و تعالیم حیات بخش آن دست برداشت.
2. تأخیر در کیفر مُجرمان، براساس حکمت الهی است و نباید در تحقق وعده ‌های خداوند، دچار شک و تردید شویم.

اکنون به تلاوت آیه 78  از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِکَ مِنْهُم مَّن قَصَصْنَا عَلَیْکَ وَمِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَیْکَ  وَمَا کَانَ لِرَسُولٍ أَن یَأْتِیَ بِآیَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّـهِ  فَإِذَا جَاءَ أَمْرُ اللَّـهِ قُضِیَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِکَ الْمُبْطِلُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«قطعاً پیش از تو پیامبرانی فرستادیم. سرگذشت گروهی از آنان را برای تو بازگو کرده‌ایم و سرگذشت برخی [دیگر] را برای تو بیان نکرده‌ایم. هیچ پیامبری را نسزد که معجزه‌ای بیاورد، مگر به فرمان خدا. پس هنگامی که فرمان خدا [برای مجازات کافران]  برسد، به حق داوری خواهد شد و آنجاست که اهل باطل زیان خواهند کرد»

در ادامه آیه قبل، پیامبر را  به صبر و پایداری دعوت می کرد، این آیه برای تسلّی خاطر پیامبر، خطاب به آن حضرت می‌فرماید: پیش از تو نیز پیامبران بسیاری آمدند که آنها نیز گرفتار چنین مشکلاتی بودند، با این حال، بر راه حق استقامت ورزیدند. البته مشکلات برخی از آنها را برای تو بیان کرده‌ایم، گرچه بسیاری از آنها را نیز بیان نکرده‌ایم. مقابله و ستیز باطل با حق، در طول تاریخ  وجود داشته است و اختصاص به زمان تو ندارد.

همواره گروهی از افراد متکبر و مغرور دربرابر حرف حق می‌ایستند و حاضر به پذیرش آن نیستند. چه بسا آنها به همین مقدار نیز اکتفا نکرده، به مبارزه با حق‌جویان روی می آورند و با آزار و تبعید و کشتن آنها، در صدد ریشه کن کردن حق هستند.

آنها درواقع افرادی لجوج و بهانه‌گیر هستند و هر روز موضوع جدیدی را مطرح می‌کنند. چنانکه در زمان پیامبران پیشین نیز از آنها تقاضای معجزات جدید داشتند و می‌خواستند پیامبران به دلخواه آنان معجزاتی را بیاورند.

در حالی که معجزه دراختیار خداست و به دست پیامبران نیست. آنها مانند ساحران و جادوگران نیستند که براثر تمرین و ممارست زیاد، می توانند سحر و جادو انجام دهند. بلکه آنها فقط به اذن و قدرت الهی می‌توانند معجزه بیاورند.

به عبارت دیگر، معجزه برای هدایت مردم، روشن کردن افکار و اثبات حقانیت پیامبر است، نه آنکه هر روز، افراد از پیامبر تقاضای معجزه‌ای کنند و او ملزم باشد که به درخواست آنها پاسخ مثبت دهد.

پایان آیه بر این نکته تأکید دارد که این افراد لجوج و باطل گرا، در قیامت و دادگاه الهی براساس حق محاکمه می شوند. در آن روز، راه های بازگشت مسدود می شود و ناله ها و فریادهای ظالمان به جایی نمی رسد. در آن زمان، اهل باطل زیان می کنند و به روشنی درمی یابند که از همه جهت خسران زده و زیانکارند. آنها متوجه می شوند  که تمام سرمایه های ارزشمند خود را از کف داده و متاعی را به دست نیاورده اند. بلکه گرفتار خشم و غضب الهی شده اند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. مطالعه تاریخ اقوام گذشته و سرگذشت پیامبران پیشین، از توصیه های قرآن است تا در راه حق استوار باشیم و به خاطر موانع و مشکلات، سست و ناامید نشویم.
2. معجزات پیامبران براساس اراده خداوند است، نه براساس توقعات یا خواسته های مردم.
3. خسارت واقعی در قیامت است، نه در دنیا. دنیاپرستان گمان نکنند که ثروت و قدرت فراوان آنان، نشانه ی موفقیت و نیکبختی آنهاست. زیرا دنیا خیلی زودگذر است و در جهان باقی، دست مفسدان و باطل اندیشان خالی است.

اکنون به تلاوت آیات 79  تا 81  از سوره غافر گوش می‌سپاریم:

«اللَّـهُ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَنْعَامَ لِتَرْکَبُوا مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْکُلُونَ»، «وَلَکُمْ فِیهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوا عَلَیْهَا حَاجَةً فِی صُدُورِکُمْ وَعَلَیْهَا وَعَلَى الْفُلْکِ تُحْمَلُونَ»، «وَیُرِیکُمْ آیَاتِهِ فَأَیَّ آیَاتِ اللَّـهِ تُنکِرُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«خداوند است که برای شما چهارپایان را پدید آورد تا بر بعضی از آنها سوار شوید و از [گوشت]  برخی از آنها بخورید»، «و برای شما در آنها منافعی است تا  با [سوار شدن بر] آنها به حاجتی که در دلهایتان  دارید، برسید و بر آنها و بر کشتی‌ها حمل می شوید»، «و خداوند [پیوسته] آیات خویش را به شما می‌نمایاند. پس کدام یک از آیات خدا را انکار می‌کنید؟»

این سوره به طور مرتب  نعمتهای خدا بر انسان را می‌شمرد و او را از کفر و شرک به توحید و یکتاپرستی دعوت می‌کند. این آیات به نعمت حیوانات و بهره‌هایی که انسان از آنها می برد، اشاره دارد. می‌فرماید: خداوند برخی حیوانات را برای استفاده شما انسانها آفریده است و این درواقع همان اجازه خداوند برای ذبح حیواناتی چون گاو و گوسفند و شتر برای استفاده از گوشت آنهاست، وگرنه انسان مُجاز نبود جان حیوانات بی‌گناه را بگیرد.

علاوه بر تغذیه از گوشت حیوانات،  برخی از آنها مانند شتر، مَرکب انسان در بیابانهای  خشک و سوزانند. جالب آنکه امروزه با این همه وسایل نقلیه جدید هوایى و زمینى، هنوز هم چهارپایان بهترین وسیله برای عبور از بعضى نواحی شنزار و  بیابانى یا برخی از گذرگاههاى باریک و صعب العبور کوهستانی هستند.

به هرحال، بهره‌گیری از آنها در سوار شدن یا حمل کالا  که ناشی از رام ‌بودن این نوع از حیوانات برای انسان است، نشانه‌ی دیگری از لطف خدا به بشر است. نعمتی که برای حمل بار در خشکی، همانند حمل بار در دریا و با استفاده از کشتی برای انسان سودمند و مفید است.  

این چهارپایان فواید دیگرى نیز برای انسان دارند. مثلا  شیر، پشم، پوست و سایر اجزاى آنها برای انسان قابل استفاده است. از دیگر فواید آنها، استفاده برای مقاصد شخصى مانند تفریح و گردش و مسابقه است. این حیوانات وسیله سفر در خشکى هستند، ولی در همین آیات به سوار شدن به کشتی هم اشاره شده است. یعنى خداوند در صحرا و دریا، وسیله سفر و حمل و نقل کالاها را دراختیار شما انسانها قرار داده است تا به سهولت بتوانید به مقاصد خود برسید.

در پایان این آیات آمده است که خدا آیاتش را همواره به شما نشان مى دهد و در هرجا بنگرید، آثار او آشکار و  نمایان است. با اینکه آیات و نشانه هاى او براى همگان روشن است، چرا گروهى راه انکار را درپیش مى گیرند؟ واقعیت این است که بشر قدردان  نعمتهای الهی نیست و به انگیزه ‌های مختلف در صدد انکار آیات خدا برمی‌آید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. زمین و همه آفریده ‌هایش برای انسان آفریده شده و خداوند اجازه تصرف و بهره‌گیری درست از آنها را به انسان داده است.
2. با آنکه قدرت بدنی چهارپایان از انسان بیشتر است، اما خداوند آنها را برای انسان رام کرده و این از الطاف خداوند به بشر است.
3. ناسپاسی، ویژگی عمومی انسانهاست. آنها از نعمتهای خداوند بهره می‌برند، اما صاحب نعمت را انکار می کنند و حاضر به اطاعت از فرامین او نیستند.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.