با تفسیر ساده و روان آیات 19 تا 23 سوره فصلت آشنا می شویم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 19 و 20 از سوره فصلت گوش فرا می‌دهیم:

«وَیَوْمَ یُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّـهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ یُوزَعُونَ»، «حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَیْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و [یاد کن] روزی که دشمنان خدا به سوی آتش گِرد آورده می شوند و آنها را از حرکت باز می دارند [تا دیگران به آنان ملحق شوند]»، «تا چون به آتش رسند، گوش و چشمان و پوستهایشان به آنچه می کردند، گواهی می‌دهند»

در برنامه قبل، سخن از کیفر ظالمان و مجرمان در دنیا بود. این آیات، درباره عذاب آنها در آخرت است و می‌فرماید: کسانی که دربرابر پیامبران الهی و تعالیم آنها ایستاده و علیه آنها اقدام کنند، درواقع دشمنان خدا هستند و طرف مقابل آنها خداست. لذا در قیامت، آنها را مانند مجرمانی که بازداشت شده و به صف به سوی زندان می‌برند، به سوی دوزخ سوق می‌دهند. طبیعی است که مجرم هنگام روبرو شدن با آتش، خود را بی‌گناه معرفی کرده و در مقام شِکوه و شکایت بر می‌آید.

قرآن می‌فرماید: در این حالت، اعضای بدن مجرم ازجمله گوش و چشم و پوست تن او به سخن آمده و علیه او شهادت می‌دهند، شهادتی که به هیچ وجه قابل انکار نیست. زیرا این شاهدان عضو بدن انسانند. آنها درهمه صحنه ها حضور داشته و همه چیز را شاهد بوده اند،    لذا علیه وی گواهی می دهند. این گواهی در قیامت نشان می‌دهد که در دنیا، همه‌ی گفتارها و کردارهای انسان در وجودش ثبت و ضبط ‌شده و آثار آنها در اعضا و جوارح او  باقی می ماند.  

درحقیقت، آن روز، روز رسوایى بزرگ است، روزى است که همه وجود انسان به سخن در مى آید و تمامى اسرار او فاش مى شود. درآنجا گنهکاران در وحشت عمیقى فرو می روند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. کفر و شرک مراتبی دارد و به جایی می‌رسد که انسان به جای نفی خدا، در مقام دشمنی با خدا برمی‌آید. چنین انسانی براثر عناد و دشمنی با حق، علیه کتاب خدا و تعالیم پیامبران، توطئه و اقدام عملی می‌کند.
2. گواهی دادن اعضای بدن، نشان دهنده آن است که آنها از عملکرد انسان آگاهند و آنچه را در دنیا درک کرده‌اند، در قیامت گزارش می‌دهند.

اکنون به تلاوت آیات 21 تا 23 از سوره فصلت گوش می‌سپاریم:

«وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدتُّمْ عَلَیْنَا  قَالُوا أَنطَقَنَا اللَّـهُ الَّذِی أَنطَقَ کُلَّ شَیْءٍ وَهُوَ خَلَقَکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ»، «وَمَا کُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن یَشْهَدَ عَلَیْکُمْ سَمْعُکُمْ وَلَا أَبْصَارُکُمْ وَلَا جُلُودُکُمْ وَلَـکِن ظَنَنتُمْ أَنَّ اللَّـهَ لَا یَعْلَمُ کَثِیرًا مِّمَّا تَعْمَلُونَ»، «وَذَلِکُمْ ظَنُّکُمُ الَّذِی ظَنَنتُم بِرَبِّکُمْ أَرْدَاکُمْ فَأَصْبَحْتُم مِّنَ الْخَاسِرِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و آنان به پوستهای [بدن] خود می‌گویند: چرا بر علیه ما شهادت دادید؟ گویند: همان خدایی که هر چیزی را به نطق درآورده، ما را به سخن آورده است و او نخستین بار شما را آفرید و به سوی او برگردانده می‌شوید»، «و شما از اینکه مبادا گوش و دیدگان و پوستهایتان علیه شما گواهی دهند، [گناهانتان را]  پنهان نمی داشتید، بلکه [از این روی بود که] گمان می‌کردید خداوند بسیاری از کارهایی را که می کنید، نمی‌داند»، «و این گمان [باطل] شما نسبت به پروردگارتان بود که شما را هلاک کرد و از زیانکاران شدید»

به دنبال گواهی اعضای بدن علیه مجرمان، آنها به شدت خوار و رسوا شده، بر سر آنها فریاد برمی‌آورند که چرا علیه ما گواهی می‌دهید؟ مگر شما دست و پا و چشم و گوش و پوست تن ما نیستید؟ و مگر ما سالیانی دراز با شما نبودیم و از شما مراقبت نکردیم؟ پس چگونه است که امروز این چنین علیه ما سخن می‌گوئید؟

پاسخ اعضای بدن نیز قاطع و کوبنده است. آنها می گویند: ما به خواست خود به سخن درنیامده‌ایم، بلکه آن خدایی که در دنیا شما را به وجود آورد و پس از مرگ، دوباره آفرید، هر چیزی را به نطق درآورده و ما نیز مشمول اراده الهی هستیم.

آن هنگام که در دنیا به شما می‌گفتند: خدایی هست، او از کارهای شما آگاه است و چیزی از او مخفی نیست، باور نمی کردید. می پنداشتید خدا بسیاری از اعمالی را که انجام می دهید، نمی داند. گمان نمی‌کردید که ما نیز شاهد بر اعمال و گفتار شما هستیم و روزی به سخن درآمده و علیه شما گواهی می دهیم. لذا دور از انظار مردم مرتکب خلاف می‌شدید و نمی‌دانستید که هم خدا از اسرار درون و برون شما آگاه است و هم ماموران  او همه جا همراه شما هستند و بر اعمالتان نظارت می کنند. درحقیقت ما اعضای بدن، شاهد و ناظر کارهای شما بودیم. به هرحال، آن باور نادرست شما درباره پروردگار، موجب هلاکت امروز شما شد و از زیانکاران شدید.

لازم به ذکر است که نطق کردن، به اعضای بدن اختصاص ندارد. نه فقط اعضای بدن انسان در قیامت سخن می‌گویند، بلکه در قرآن به نطق زمین و آسمان و دوزخ نیز اشاره شده و از زبان آنها سخن به میان آمده است. شاعران بزرگ نیز این دیدگاه قرآن را در قالب شعر بیان کرده‌اند:

جمله ذرّات عالم در نهان-                           با تو می‌گویند، روزان و شبان

ما سمیعیم و بصیریم و هُشیم-                      با شما نامحرمان ما خامشیم

از این آیات می‌آموزیم:

1. حقیقت انسان، روح اوست و جسم ابزاری در اختیار اوست، لذا در قیامت اعضای جسمانی می توانند علیه حقیقت انسان گواهی ‌دهند.
2. شاهدان قیامت، چنان درست و دقیق گزارش می‌دهند که انکار نا‌پذیر است.
3. تمام اشیاء اطراف ما و اعضای بدن ما که خاموش به نظر می رسند، روزی که خدا بخواهد، به سخن درمی‌آیند و آنچه را شاهد بوده‌اند، گواهی می‌دهند.
4. مجرمان از گواهی اعضای بدن غافلند، لذا بر انجام گناه جرأت پیدا می کنند. درحالی که اگر انسان خود را در محضر خدا ببیند، آشکار و نهان برای او فرقی نمی‌کند و هیچگاه مرتکب خطا نمی‌شود. 
5. باور غلط و نادرست درمورد خداوند، منشاء سقوط و هلاکت انسان و زیانکاری  اوست.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.                                                       

-----------------