با تفسیر ساده و روان آیات 37 تا 40 سوره فصلت در خدمت شما هستیم.

       بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 37 و 38  از سوره فصلت گوش فرا می‌دهیم:

«وَمِنْ آیَاتِهِ اللَّیْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ  لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّـهِ الَّذِی خَلَقَهُنَّ إِن کُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ،» «فَإِنِ اسْتَکْبَرُوا فَالَّذِینَ عِندَ رَبِّکَ یُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا یَسْأَمُونَ ۩»

 ترجمه این آیات چنین است:

«و از نشانه‌های [قدرت] او، شب و روز و خورشید و ماه است. نه برای خورشید سجده کنید و نه برای ماه، برای خدایی سجده کنید که آنها را آفریده است، اگر تنها او را می‌پرستید»، «پس اگر [از پرستش خدا] تکبر ورزیدند، کسانی که نزد پروردگار تو هستند، شب و روز او را تسبیح می‌گویند و خسته نمی شوند»

در برنامه قبل، سخن از دعوت دیگران به خداپرستی بود. این آیات به یکی از نمونه‌های شرک در طول تاریخ اشاره کرده، می‌فرماید: خورشید و ماه از مخلوقات خدا هستند، ولی چگونه است که عده‌ای به جای پرستش خدای بزرگ که آفریننده خورشید و ماه است، خود اینها را می‌پرستند!؟

حقیقت این است که شب و روز و خورشید و ماه همگی از آیات و نشانه های پروردگار عالم هستند. شب، مایه آرامش/ و روشنایى روز، وسیله جنبش و حرکت است. این دو با هم چرخه زندگى انسانها را به صورت متناوب و منظم به گردش درمى آورند. اگر هرکدام از شب و روز ابدی و یا طولانى مدت بود، زندگى موجودات زنده دستخوش فنا مى شد و  زمین قابل سکونت نبود.

خورشید منبع همه برکات مادى موجود در منظومه شمسی است. بی تردید، حیات در کره‌ی زمین، مرهون وجود خورشید است. نور، گرما، حرکت بادها، نزول باران، روئیدن گیاهان، رسیدن میوه ها و حتى رنگهاى زیباى گلها همه از پرتو وجود خورشید است و اگر خورشید نبود، موجود زنده‌ای در روی زمین پدید نمی‌آمد. ماه نیز دارای حرکات منظم در منزلگاه های مختلف، روشنى بخش شبهاى تار و چراغ پرفروغ رهروان بیابانها و گمشدگان صحراهاست. 
همه این پدیده های طبیعی مخلوق خداوند و از نشانه های آشکار او هستند. اما گروهی از مردم به خاطر  برکات فراوان ماه و خورشید، در مقابل این دو کوکب پرفروغ آسمان سجده مى کردند و آنها را می پرستیدند. باید دید کدام عقل سلیم می‌پذیرد که خورشید و ماه  به خودی خود پدید آمده اند؟! شما باید سر بر آستان کسى بسائید که آفریننده ماه و خورشید است و همه این نعمتها از او سرچشمه می گیرد.    
پرستش ماه و خورشید، به آن می‌ماند که شما تابلوی نقاشی بسیار زیبایی را ببینید و به جای تجلیل از نقاش زبردست آن و تعظیم دربرابر او، خود تابلو را تعظیم کنید!                              

ادامه آیه می‌فرماید: دربرابر دعوت به خداپرستی، گروهی از انسانهای حق‌جو آن را می‌پذیرند و به خداپرستی روی می‌آورند، ولی گروهی از افراد به خاطر روحیه استکباری و تعصب بر عقاید نیاکان خود، دربرابر حق موضع می‌گیرند و حاضر به تفکر و تعقل نیستند.

از اینکه بسیاری از مردم نادان بر عقاید نادرست خود پافشاری می‌کنند، ناراحت نشوید، زیرا فرشتگان مقربی که در پیشگاه خدا هستند، او را حمد و تسبیح می‌گویند و هیچگاه از عبادت او دچار ملال و خستگی نمی شوند.   

از این آیات می‌آموزیم:

1. آمد و شد شب و روز و فواید فراوان آنها برای انسان و سایر موجودات، از نشانه های قدرت و حکمت خداوند است. 
2. شناخت طبیعت و عناصر مهم حیات، بهترین راه خداشناسی است، البته برای کسی که قصد شناخت مبدأ آفرینش را داشته باشد.
3. اصل پرستش امری فطری است، اما بسیاری از مردم در شناخت اینکه چه چیزی را باید بپرستند، دچار خطا می‌شوند. پیامبران آمده‌اند تا این خواسته فطری بشر را به مسیر درست هدایت کنند.
4. تکبر و بزرگی‌طلبی، از موانع شناخت حقیقت و پذیرش آن است.
5. خداوند نیازی به پرستش بندگان ندارد. اگر همه انسانها نیز خدا را فراموش کنند، فرشتگان تسلیم او هستند و شبانه روز بدون خستگی او را تسبیح و ستایش می کنند.

اکنون به تلاوت آیه 39 از سوره فصلت گوش می‌سپاریم:

«وَمِنْ آیَاتِهِ أَنَّکَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَیْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ  إِنَّ الَّذِی أَحْیَاهَا لَمُحْیِی الْمَوْتَى إِنَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و از نشانه‌های [قدرت] او این است که زمین را خشک و پژمرده می‌بینی، پس چون [از آسمان] آب را بر آن نازل کنیم، به جنبش درآید و گیاه برویاند. البته آن‌کس که آن را زنده می‌کند، قطعاً زنده کننده مردگان است، بدون شک او بر هر کاری تواناست»

پس از خورشید و ماه، این آیه درباره زمین و مناطق خشک آن است که با نزول قطرات حیات بخش باران، به جنبش درمی آیند و به مناطقی سرسبز و خرم و پر از گل و گیاه  تبدیل می‌شوند.

خاک خشک و بی­جان که به جز خشت و آجر و سفال و سرامیک، محصولی از آن تولید نمی‌شود، با جاری ‌شدن آب بر روی زمین، آثار حیات و جلوه های گوناگون آن آشکار می شود. با ریزش باران، زمین بستری برای رویش انواع گیاهان و درختان می‌شود و حیات و حرکت در دامن آن پدید می‌آید.

واقعاً کدام قدرت است که با فرو فرستادن  قطرات باران، این همه آثار حیات را از دل خاک مرده آشکار می سازد؟ بی تردید، این از نشانه های علم و قدرت بی پایان خداوند است. آیا چنین خدایی که نشانه های قدرتش در همه جا نمایان است، نمی‌تواند دوباره در قیامت، انسانهای مرده را زنده کند؟ آیا در قدرت او شک دارید و این کار را محال مى دانید؟!

از این آیه می‌آموزیم:

1. مظاهر طبیعی چون باد و باران و خاک و گیاه، همگی نشانه‌هایی از قدرت بی‌پایان خداوند هستند. پس هرگاه درباره قدرت او دچار شک شدیم، نظری به اینگونه پدیده های طبیعی بیفکنیم.
2. شک در قدرت خدا، از دلایل انکار معاد توسط عده ای از افراد است، نه آنکه آنها دلایل محکم عقلی بر نفی معاد داشته باشند.  

اکنون به تلاوت آیه 40 از سوره فصلت گوش می‌سپاریم:

«إِنَّ الَّذِینَ یُلْحِدُونَ فِی آیَاتِنَا لَا یَخْفَوْنَ عَلَیْنَا  أَفَمَن یُلْقَى فِی النَّارِ خَیْرٌ أَم مَّن یَأْتِی آمِنًا یَوْمَ الْقِیَامَةِ  اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ  إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«بی گمان کسانی که در آیات ما به انحراف می روند، بر ما پوشیده نیستند. آیا کسی که در آتش افکنده می‌شود، بهتر است یا آنکه در روز قیامت ایمن [و آسوده خاطر]  می‌آید؟ هرچه می‌خواهید انجام دهید، او به آنچه می کنید، بیناست»

دربرابر پیامبران و اهل ایمان که مردم را به سوی خدا دعوت کرده و نشانه‌های او را برای آنها بیان می‌کنند، کسانی هستند که مردم را به انحراف و گمراهی می‌کشانند. آنها تلاش می‌کنند که دیگران نیز مانند خودشان بی‌دین شده و از راه خدا و پیامبران فاصله بگیرند.

این گروه سعی می‌کنند با سخنانی فریبنده و به ظاهر درست، کلام الهی و تعالیم پیامبران را به گونه‌ای تفسیر کنند که با عقل و خرد، ناسازگار جلوه کند و موجب گریز مردم از کتاب خدا شود. چنانکه امروزه نیز مکاتب و جریانهایی هستند که با ابزارهای مختلف بویژه رسانه ها می کوشند ملتها را از اعتقاد به دین و معاد منحرف کنند.                                                  

طبیعی است کیفر چنین افرادی که با ایجاد شک، مردم را از راه حق برمی گردانند، در قیامت، آتش سخت دوزخ است؛ برخلاف کسانی که با شناخت حقیقت و پذیرش آن، در سایه امن الهی قرار می گیرند و در نهایت امنیت و آرامش در بهشت به سر می‌برند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. اگر خداوند به منحرفان و گمراهان مهلت می‌دهد، نشانه غفلت یا ناآگاهی او نیست، بلکه سنت خداوند مهلت ‌دادن است تا هم اختیار افراد حفظ شود و هم امکان توبه و بازگشت برای آنها فراهم باشد.
2. در آخرت نیز، مهمترین نعمت برای بشر، امنیت جسم و روح و آرامش خاطر است.
3. اختیار داشتن، به معنای مجاز  بودن انجام هر کاری نیست. فقط کارهایی را می توان انجام داد که با موازین عقلی و شرعی سازگار باشند.  

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.