با اتمام سوره فصلت در این برنامه به تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 6 سوره شوری می پردازیم. همراه ما باشید.

 بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

در این برنامه سوره شوری را آغاز می‌کنیم. این سوره 53 آیه دارد و در مکه نازل شده است. نام این سوره برگرفته از آیه 38  آن است. در این آیه، خداوند مؤمنان را به مشورت در کارها سفارش کرده است.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 4 از سوره شوری گوش فرا می‌دهیم:

«حم»، «عسق»، «کَذَلِکَ یُوحِی إِلَیْکَ وَإِلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِکَ اللَّـهُ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ»، «لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«حا، میم»، «عین، سین، قاف»، «اینگونه خدای عزیز و حکیم به تو و کسانی که پیش از تو بوده اند، وحی می‌کند»، «آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، از آنِ اوست و او بلند مرتبه و بزرگ است»

این سوره مانند 28 سوره دیگر قرآن، با حروف مقطعه آغاز شده است. چنانکه پیش از این نیز گفته‌ایم، در این سوره‌ها پس از حروف مقطعه، از قرآن سخن به میان آمده است.

گویا خداوند می‌خواهد بفرماید: این کتاب از همین حروف الفبایی که دراختیار شماست، نظم و تالیف یافته است، اگر شما هم می‌توانید، مثل آن را بیاورید. درواقع یکی از دلایل اعجاز قرآن این است که خداوند از همین حروف و کلمات معمولی که در دسترس عموم  است، جملات و ترکیباتی ساخته که هیچکس نمی تواند مشابه آن را بیاورد.    

در این سوره پس از حروف مقطعه می‌فرماید: همانگونه که به تو وحی کرده‌ایم، به پیامبران پیشین نیز وحی شده است و همان خدایی که برای هدایت مردم در طول تاریخ، به پیامبران پیشین وحی نمود، قرآن را به تو وحی کرده است. پس سرچشمه وحی در همه جا یکی است و محتوای کلی وحی در اصول و کلیات برای همه پیامبران یکسان بوده است. البته حکمت خداوند ایجاب مى کند که وحى از هر نظر حکیمانه و هماهنگ با نیاز بشر برای رشد و کمال باشد.

ادامه آیات به این اشاره می کند که آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ اوست. همان خدایی که جهان را آفریده و صاحب­ اختیار آسمان و زمین و همه موجودات است، هم او برای هدایت مردم و تدبیر امور آنها، کتاب و شریعت را فرستاده است. بدین ترتیب، منشأ شریعت و طبیعت یکی است و میان تکوین و تشریع دوگانگی ای وجود ندارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. همه پیامبران به یک سرچشمه متصل اند و از یک منبع وحی دریافت می کنند. لذا اصول دعوت همه آنها یکی است و از این جهت تفاوتی میان اولین و آخرین پیامبر الهی نیست.
2. وحی از سوی خدای عزیز و حکیم است و عمل به آموزه های آن، موجب عزت و استواری انسان می‌شود.
3. سرچشمه وحی، علم و حکمت الهی است، لذا محتوای قرآن، محکم و ماندگار و خدشه ناپذیر است.
4. تشریع و قانونگذاری برای زندگی بشر، فقط شایسته کسی است که آفرینش انسان و جهان به دست اوست.

اکنون به تلاوت آیات 5 و 6 از سوره شوری گوش می‌سپاریم.

«تَکَادُ السَّمَاوَاتُ یَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ وَالْمَلَائِکَةُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَیَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِی الْأَرْضِ  أَلَا إِنَّ اللَّـهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ»، «وَالَّذِینَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِیَاءَ اللَّـهُ حَفِیظٌ عَلَیْهِمْ وَمَا أَنتَ عَلَیْهِم بِوَکِیلٍ»

 ترجمه این آیات چنین است:

«نزدیک است که آسمانها از فرازشان بشکافند و فرشتگان، پروردگارشان را همراه با سپاس، تسبیح می‌گویند و برای کسانی که در زمین هستند، آمرزش می‌طلبند. آگاه باشید که خدا آمرزنده و مهربان است»، «و کسانی که به جای او سرورانی را [به پرستش]  گرفته اند، خدا مراقب آنان است و تو بر آنها وکیل  نیستی[ تا به ایمان وادارشان کنى]»

در آیات قبل سخن از وحی الهی بود، این آیات می‌فرماید: عظمت وحی و کلام خدا به گونه‌ای است که اگر به آسمانها نازل می‌شد، از هم می‌شکافت و پاره‌ پاره می‌شد، چنانکه در آیه 21 سوره حشر می‌خوانیم که اگر قرآن بر کوه نازل می‌شد، از ترس خدا از هم فرو می پاشید.  

فرشتگان الهی، خداوند را به خاطر وحی بر پیامبران که مایه هدایت انسانهاست، پیوسته حمد و تسبیح می‌کنند و او را از هر عیب و نقصی منزّه می شمرند. آنها برای انسانهایی که ممکن است دچار لغزش و خطا شوند، آمرزش طلب می‌کنند. چراکه می‌دانند خداوند بخشنده و مهربان است و بنای او گذشت از خطاهای بندگان است تا راه برای بازگشت آنها به سوی خدا باز باشد.

البته روشن است کسانی مورد آمرزش قرار می‌گیرند که آگاهانه و از روی عمد، مرتکب خطا نشده باشند، وگرنه زمینه‌ای برای آمرزش انسانهای لجوج و خیره سر وجود ندارد.

ادامه آیات به همین نکته اشاره کرده و می‌فرماید: گروهی از مردم به جای آنکه خدا و پیامبرش را سرپرست خود بدانند و به دنبال اطاعت از آنها باشند، به سراغ غیرخدا رفته و حاکمیت آنها را در زندگی پذیرفته‌اند. این افراد درواقع گرفتار کفر و شرک شده و دعوت پیامبران را بی‌پاسخ گذارده ‌اند.

طبیعی است که پیامبر خود را مسئول هدایت مردم می‌داند و دوست دارد همه انسانها به سوی خدا هدایت شوند و وقتی می‌بیند که عده‌ای از مردم به راه خدا بی‌اعتنا هستند، اندوهناک و ناراحت می‌شود. لذا خداوند در این آیات خطاب به پیامبر اسلام می‌فرماید:

گمان نکن که تو وکیل مردم هستی و آنها مجبورند دعوت تو را بپذیرند. تو مسئول کارهای آنها نیستی و برای اجبار آنها مبعوث نشده ای. خداوند انسانها را آزاد آفریده و به آنها اراده و اختیار داده که راهشان را خودشان انتخاب کنند.  

  با این حال، هرکس  نتیجه انتخاب خود را خواهد دید. زیرا خداوند که خالق آنهاست، مراقب اعمال همه مردم است. البته هرکس به دنبال راه بد و کارهای ناشایست برود، در دنیا و آخرت با پیامدهای کار خود مواجه خواهد شد و هرکس راه درست و عمل نیکو را انتخاب کند، حاصل آن را خواهد دید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قلب برخی انسانها از سنگ سخت تر است. اگر قرآن بر آسمانها نازل می‌شد، می‌شکافتند، اما انسانهای لجوج از سخن الهی تاثیر نمی پدیرند و دربرابر آن خاضع و خاشع نمی‌شوند.
2. در دعا به همه اهل زمین دعا کنیم و برای آنها از خدا طلب آمرزش نماییم، همانگونه که فرشتگان برای اهل زمین دعا می کنند.
3. ایمان به خدا، با پذیرش حاکمیت و ولایت غیرخدا سازگار نیست.
4. پیامبران مأمور ابلاغ وحی به مردم و ارشاد آنها بوده‌اند و وظیفه نداشته اند که آنان را  به پذیرش حق مجبور کنند.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.