با تفسیر ساده و روان آیات 11 تا 14 سوره شورا در خدمت شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 11 و 12 از سوره شوری گوش فرا می‌دهیم:

«فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَعَلَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا  یَذْرَؤُکُمْ فِیهِ  لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ  وَهُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ»، «لَهُ مَقَالِیدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَاءُ وَیَقْدِرُ  إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«او آفریدگار آسمانها و زمین است. برای شما از [جنس] خودتان همسرانی قرار داد و از چهارپایان نیز جفت‌هایی[ آفرید]، بدین‌ وسیله شما را زیاد می‌کند. هیچ چیز همانند او نیست و او شنوای بیناست»، «کلیدهای آسمان و زمین برای اوست، برای هرکه بخواهد، روزی را گشایش می‌دهد و یا تنگ می‌گیرد. همانا او به هر چیزی داناست»

در برنامه قبل سخن از این بود که خداوند ولیّ و سرپرست واقعی انسانهاست، اما برخی افراد حاضر به پذیرش ولایت الهی نیستند و از قوانین و دستورات او تبعیت نمی کنند. این آیات می‌فرماید: اوست که آسمانها و زمین را آفریده است و نظام حاکم بر آنها توسط او تدبیر می‌شود.

یکى از نشانه هاى تدبیر پروردگار این  است که براى انسانها همسرانى از جنس خودشان آفریده که از یکسو مایه آرامش روح و جان آنها هستند و از سوى دیگر، مایه بقاء نسل و تداوم وجود آنها/ خداوند علاوه بر انسانها، نظام زوجیت را در چهارپایان و موجودات زنده دیگر که عامل بقای نسل آنهاست، برقرار کرده است.   

آیا کسی را در جهان سراغ دارید که همانند او چنین علم و قدرتی داشته باشد؟ درحالی که هیچ چیزى در عالم، شبیه و همانند او نیست و او از نقایص سایر موجودات، منزّه و  پیراسته است.
متاسفانه برخی از افراد معتقدند اگر هم خدایی بوده است، به کار آفرینش پرداخته، سپس امور را به انسانها واگذار کرده و الان هیچ نقشی در این جهان ندارد. قرآن این دیدگاه نادرست را به شدت ردّ  کرده و می‌فرماید: او هم خالق و هم تدبیرکننده امور عالم است و هم شنوا و بیناست. او هم‌اکنون ناظر بر گفته‌ها و دیده‌های افراد است و کلیدها و خزائن آسمانها و زمین در دست اوست. روزی همه موجودات نیز در قبضه قدرت او قرار دارد. او طبق مصلحت، روزی هرکه را  بخواهد، گسترش می‌دهد و روزی هرکه را مصلحت بداند، تنگ و محدود ‌سازد. اینها همه براساس علم و حکمت اوست.

از این آیات می‌آموزیم:

1. بقای نسل بشر در گرو ازدواج است، البته ازدواج زن و مرد، نه ازدواج دو همجنس   با یکدیگر که متاسفانه امروزه در برخی جوامع رو به گسترش است.
2. خداوند هیچ همانندی ندارد و مانند انسانها نیازمند داشتن همسر نیست.
3. خداوند آفریده‌های خود را به حال خود رها نکرده است، بلکه همواره آنها را زیرنظر دارد و امورشان را تدبیر می‌کند.
4. توسعه یا تنگی رزق و روزی به دست خداست و نشانه مهر یا غضب او نیست. چه بسا کافرانی که ثروتمند یا مؤمنانی که تنگدست باشند و یا به عکس.

اکنون به تلاوت آیه 13 از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«شَرَعَ لَکُم مِّنَ الدِّینِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِی أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ وَمَا وَصَّیْنَا بِهِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَى وَعِیسَى أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِیهِ  کَبُرَ عَلَى الْمُشْرِکِینَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَیْهِ  اللَّـهُ یَجْتَبِی إِلَیْهِ مَن یَشَاءُ وَیَهْدِی إِلَیْهِ مَن یُنِیبُ»

ترجمه این آیه چنین است:

«از دین آنچه را به نوح سفارش کرده بود، برای شما [نیز] مقرر داشت و آنچه را به تو وحی کردیم و آنچه ابراهیم و موسی و عیسی را به آن سفارش کردیم، [آن بود] که دین را برپا دارید و در آن دچار تفرقه نشوید. بر مشرکان آنچه که ایشان را به سوی آن فرا می خوانی گران است. خداوند هرکه را بخواهد، به سوی خویش برمی‌گزیند و هر که را به او روی آورد، به سوی خود هدایت می‌کند»

این آیه به یکی بودن اصل دعوت پیامبران اشاره دارد و می‌فرماید: بعثت پیامبر اسلام، در ادامه رسالت پیامبران گذشته در طول تاریخ است و دعوت به توحید و یکتاپرستی، امر جدیدی نیست. آنچه که پیامبر مردم را بدان دعوت می‌کند، همان چیزی است که پیامبران پیشین، مردم را بدان دعوت می‌کردند.

همه آنها آمده‌اند تا بگویند: دین و آئین خدا را برپا دارید و احکام و دستورات او را اجرا نمائید، از سلیقه‌های شخصی که ناشی از هوا و هوس است، دست بردارید و به فرمان خدا گردن نهید.

در این آیه کلمه دین به صورت مفرد آمده است و حاکی از آن است که اساس و ریشه  دین الهى یکى است. با این حال، تکامل جامعه بشرى ایجاب مى کند که شریعتهای پیامبران هماهنگ با تکامل انسانها در طول تاریخ، روندی رو به رشد و تعالی داشته باشد تا به مرحله نهایى برسد. دین اسلام به عنوان آخرین دین الهی، نسخه نهایی ادیان و دارای کامل‌ترین و جامع‌ترین شریعت‌ است.

البته آفتی که اکثر ادیان به آن گرفتار شده‌اند، فرقه‌گرایی است که ناشی از عدم درک صحیح برخی گزاره‌های دین یا دخالت‌ دادن سلیقه‌ها و خواسته‌های شخصی یا گروهی است. لذا قرآن به پیروان ادیان هشدار می‌دهد که از بلای بزرگ تفرقه در دین بپرهیزند.

نکته دیگری که آیه اشاره می کند، این است که دعوت به یکتاپرستی، بر مشرکان سخت و سنگین است. زیرا افکار باطل و شرک آلود چنان در اعماق وجودشان رسوخ کرده که دعوت به توحید مایه وحشت و نگرانی آنهاست.

ادامه آیه بر یک نکته مهم تأکید کرده و می‌فرماید: انتخاب پیامبران به دست مردم نبوده است، بلکه خداوند براساس علم خود، هرکه را شایسته این مسئولیت دیده است، به این امر مبعوث کرده و مسئولیت هدایت مردم را به او سپرده است. بدیهی است هرکه به سوی خدا روی بیاورد، زمینه دریافت الطاف الهی در او فراهم/ و از نور هدایت بهره مند می شود.      

از این آیه می‌آموزیم:

1. محور دعوت همه‌ پیامبران یکی بوده است: برپاداشتن دین خدا و پرهیز از هرگونه تفرقه.
2. حضرت نوح اولین پیامبر صاحب شریعت جامع/ و حضرت محمد، آخرین پیامبر صاحب شریعت جامع بوده است. ازآنجاکه اسلام آخرین دین الهی است و تعالیم همه پیامبران پیشین را دربردارد، دارای کاملترین و جامعترین شریعت است. 
3. اختلاف و تفرقه، آفت دین و مانع اجرای صحیح تعالیم دینی در جامعه است.
4.  انتخاب پیامبران توسط خداوند است و او افراد پاک و شایسته را برای این منصب برگزیده است.                     

اکنون به تلاوت آیه 14 از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیًا بَیْنَهُمْ  وَلَوْلَا کَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّکَ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى لَّقُضِیَ بَیْنَهُمْ وَإِنَّ الَّذِینَ أُورِثُوا الْکِتَابَ مِن بَعْدِهِمْ لَفِی شَکٍّ مِّنْهُ مُرِیبٍ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و [پیروان ادیان] فرقه فرقه نشدند، مگر پس از آنکه علم برایشان آمد، به خاطر حسد و کینه که میانشان بود و اگر سنت سابق پروردگارت [درمورد مهلت‌دادن به کافران] تا زمانی معین نبود، میان آنان [به هلاکت] حکم می‌شد و کسانی که بعد از ایشان کتاب را  به میراث بردند، درباره آن دچار تردیدی سخت هستند»

در آیه قبل خواندیم که همه پیامبران مردم را از تفرقه در دین برحذر داشته‌اند، زیرا اصول همه ادیان یکی است و معنا ندارد که در یک زمان چند دین و شریعت در میان مردم باشد. 

با آمدن هر پیامبری، مردم آن زمان موظفند دعوت او را بپذیرند، نه آنکه بگویند ما پیرو دین پیامبر قبلی هستیم و کسانی که به آئین جدید بگروند، کافرند.

این سخن اگر با شناخت حقانیت پیامبر جدید همراه باشد، دلیلی جز تعصب و حسادت ندارد. این دیدگاه نادرست موجب شده که در زمان ما پیروان برخی ادیان نظیر مسیحیت و یهود حاضر به پذیرش اسلام که پس از آنها آمده است، نباشند. تاسف آور اینکه برخی از سردمداران این ادیان برای اینکه مردم در دین خود باقی بمانند، هر روز از طریق ابزارهای مختلف بویژه رسانه های جمعی درمورد حقانیت و اصالت اسلام و قرآن شک و تردید ایجاد می‌کنند. آنها با شبهه‌افکنی اجازه نمی‌دهند پیروان این ادیان، به اسلام روی بیاورند و همه خداپرستان، پیرو یک دین و شریعت باشند.

در ادامه آیه آمده است: اگر فرمانى از سوى پروردگار تو صادر نشده بود که کافران تا سرآمد معینى زنده و آزاد باشند، خداوند در میان آنها داورى مى کرد، طرفداران باطل را نابود و پیروان حق را پیروز می ساخت.

آیه در پایان به آن گروه از وارثان کتب آسمانی اشاره می کند که درباره حق دچار شک و تردید شدند و ایمان نیاوردند. البته چون منشأ شک آنها لجاجت و سوء ظن است، منتهی به درک حقیقت نمی شود.   

از این آیه می‌آموزیم:

1. دین خدا یکی است و منشأ تفرقه میان ادیان، عواملی ‌چون حسد، تعصب و عداوت  است.
2. عالمان و دانشمندان ادیان وظیفه دارند در جهت وحدت پیروان ادیان تلاش کنند، نه آنکه خود عامل تفرقه باشند.
3. مهلت‌ دادن به خطاکاران و گنهکاران، یکی از سنتهای الهی است.
4. شک اگر طبیعی باشد، انسان با تحقیق و بررسی از آن رهایی می‌یابد. اما اگر ناشی از لجاجت و سوءظن باشد، انسان را از درک حقیقت و پذیرش آن باز می دارد.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.