با تفسیر ساده و روان آیات 19 تا 23 سوره شوری در خدمت شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 19 و 20 از سوره شوری گوش فرا می‌دهیم:

«اللَّـهُ لَطِیفٌ بِعِبَادِهِ یَرْزُقُ مَن یَشَاءُ وَهُوَ الْقَوِیُّ الْعَزِیزُ»، «مَن کَانَ یُرِیدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِی حَرْثِهِ  وَمَن کَانَ یُرِیدُ حَرْثَ الدُّنْیَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِن نَّصِیبٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«خداوند نسبت به بندگانش با مهر و لطف رفتار می‌کند، هرکه را بخواهد [و صلاح بداند] روزی می‌دهد و اوست نیرومند شکست ناپذیر»، «کسی که زراعت آخرت را بخواهد، برای او در زراعتش می‌افزاییم و کسی که زراعت دنیا را بخواهد، [اندکی] از آن به او می‌دهیم و در آخرت هیچ نصیب و بهره‌ای ندارد»

در برنامه قبل سخن از قهر الهی نسبت به منکران قیامت بود. این آیات می‌فرماید: خداوند به همه بندگانش لطف دارد و به همه روزی می‌دهد، حتی آنهایی که کافرند و به او ایمان ندارند. البته رزق الهی تابع حکمت اوست و در دنیا و آخرت براساس سنّتهایی که مقرّر ساخته عمل می‌کند.

سنت خداوند این است که هرکس برای آخرت کار کند، بهره‌اش را از دنیا می برد و در آخرت نیز از فضل الهی بهره‌مند خواهد شد. اما کسی که قیامت را قبول ندارد و تمام هدفش زندگی دنیاست، در عمر کوتاه و محدود دنیا به همه اهدافش نمی‌رسد و در آخرت نیز بهره‌ای نخواهد داشت.

قرآن در این تشبیه لطیف و زیبا، مردم جهان را به کشاورزانى تشبیه مى کند که گروهى براى آخرت کشت مى کنند و گروهى براى دنیا/  کسی که زراعت آخرت را طالب باشد، به او برکت می دهیم و بر محصولش می افزاییم، ولی کسی که فقط براى دنیا کشت کند و سعی و کوشش او براى بهره گیرى از این متاع فانی و زودگذر باشد، تنها کمى از آنچه را مى طلبد، به او مى دهیم. اما در آخرت هیچ نصیب و بهره اى نخواهد داشت.

پس می توان گفت که این جهان مزرعه ماست و کارهای ما بذرهاى آن است. البته بذرها متفاوت است. بعضى محصولش نامحدود، جاودانى و پرثمر است، اما بعضى دیگر محصولش بسیار کم بوده و میوه هایى تلخ و ناگوار دارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. لطف خداوند شامل حال همه بندگان است و مؤمن و کافر از نعمتهای او بهره‌مند می‌شوند.
2. مقایسه کنیم و انتخاب کنیم. آخرت‌ خواهان، از دنیا نیز بهره می‌برند، گرچه ممکن است بهره آنها کم یا محدود باشد. اما دنیاطلبان هیچ بهره‌ای از آخرت نمی برند.
3. نیت و هدف مهم است، نه فقط شکل کار/ چه بسا کارهایی که در ظاهر شبیه هم هستند، ولی با اهداف متفاوت انجام می‌شوند. البته اگر نیت خدایی باشد، کار رشد و توسعه می‌یابد.

اکنون به تلاوت آیات 21 و 22 از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«أَمْ لَهُمْ شُرَکَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّینِ مَا لَمْ یَأْذَن بِهِ اللَّـهُ وَلَوْلَا کَلِمَةُ الْفَصْلِ لَقُضِیَ بَیْنَهُمْ وَإِنَّ الظَّالِمِینَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ»، «تَرَى الظَّالِمِینَ مُشْفِقِینَ مِمَّا کَسَبُوا وَهُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِی رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ  لَهُم مَّا یَشَاءُونَ عِندَ رَبِّهِمْ ذَلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبِیرُ»

 ترجمه این آیات چنین است:

«آیا مشرکان معبودانی دارند که بدون اجازه خداوند آئینی برای آنها آورده‌اند؟ و اگر فرمان قطعی [خداوند بر مهلت دادن به منحرفان]  نبود، قطعاً میانشان [به هلاکت] حکم می‌شد و برای ستمکاران عذابی دردناک است»، «[در قیامت]  ستمکاران را می بینی که از آنچه انجام داده اند، بیمناکند، درحالی که [کیفر] آن به آنان خواهد رسید و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، در باغ‌های سرسبز بهشت‌اند، برای آنان هرچه را که بخواهند نزد پروردگارشان فراهم است، این همان فضل بزرگ است»

این آیات با اشاره به مشرکان می‌فرماید: آیا آنها غیر از خدای یکتا، معبود دیگری دارند که از سوی خود کتاب و شریعتی فرستاده و آنها از آئین او پیروی می‌کنند؟ درحالی که قانونگذاری، فقط شایسته و سزاوار خدایی است که خالق، حاکم و مدبّر جهان است و کسی جز او حق قانونگذاری ندارد.  

در دنیای امروز نیز، هرگونه قانون‌گذاری در سطح ملّی یا بین‌المللی، اگر مخالف قوانین الهی باشد، باطل و ناپایدار است. اصولا وضع چنین قوانینی، ظلم به بشریت است. زیرا دست بشر را از دست خدا بیرون آورده و در دست کسانی قرار می دهد که علاوه بر ناآگاهی از خیر و صلاح واقعی بشر، نمی‌توانند منافع مادی خود را در وضع قوانین نادیده بگیرند.

البته خداوند در دنیا به انسانها مهلت می‌دهد تا با اختیار خویش راه را انتخاب کنند. با این حال، هرکاری که افراد انجام دهند، در آخرت محصولش ظاهر می‌شود. کفر و ظلم انسانها، آنها را به دوزخ می کشاند، ولی براثر ایمان و عمل صالح، آدمیان به عالی ترین و زیباترین باغهای بهشت راه می یابند.

بدون شک، فضل الهى درباره مؤمنان به همین جا ختم نمى شود. آنها چنان مشمول الطاف پروردگار می شوند که هرچه بخواهند نزد او برایشان مهیّاست. پاداش آنها از هرنظر نامحدود است و البته از همه موهبتها  بالاتر اینکه به مقام قرب خداوند راه می یابند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. زندگی بشر، نیازمند قانون و شریعت است و این قانون را از هرکس جز خدا بگیریم، به خود و بشریت ظلم کرده‌ایم.
2. هرگونه خرافه و بدعت به اسم دین، نوعی شرک و ظلم است.
3. ترس از کیفر الهی، باید انسان را از ارتکاب کارهای زشت در این جهان باز دارد، وگرنه این ترس در قیامت، برای مجرمان سودی ندارد.
4. لازمه پایبندی به دستورات دینی، تحمل برخی از محدودیتها و محرومیتهاست. بی تردید، شکیبایی دربرابر این محدودیتها، در آخرت جبران می‌شود. چنانچه در بهشت مؤمنان هرچه را  بخواهند، برایشان فراهم است.

اکنون به تلاوت آیه 23 از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«ذَلِکَ الَّذِی یُبَشِّرُ اللَّـهُ عِبَادَهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ  قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَى وَمَن یَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِیهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّـهَ غَفُورٌ شَکُورٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«این همان چیزی است که خداوند بندگانش را که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، [بدان] مژده می دهد. [ای پیامبر]  بگو: من بر این [رسالت]  هیچ مزدی از شما نمی‌خواهم، جز محبت و دوستی نزدیکان را/ و هرکس کار نیکی کند، برای او در نیکی‌اش می‌افزاییم، همانا خداوند آمرزنده و قدردان است»

این آیه ابتدا بر این نکته تأکید می‌کند که اگر مؤمنان در دنیا به خاطر حفظ ایمان خود، برخی سختی‌ها و مشکلات را تحمل کرده‌اند، خداوند به جبران آن، بهشت را با پاداشهای بزرگ به آنها بشارت می‌دهد.

ادامه آیه، رسول خدا را مأمور می‌کند تا به مؤمنان اعلام کند که من نیز همانند پیامبران پیشین، دربرابر انجام رسالت الهی، اجر و پاداشی از شما درخواست نمی کنم، جز اینکه نزدیکانم را دوست بدارید. درواقع آنچه انجام داده‌ام، مسئولیتی است که از جانب خدا بر دوش من نهاده شده است. اما آنچه پس از من راهنمای شماست، این است که اهل بیت مرا دوست بدارید، آنها را الگوی زندگی خود قرار دهید و در تشخیص حق و باطل، به سخنان آنها گوش بسپارید.

چنانکه در آیات دیگر می‌فرماید: آنچه را به عنوان پاداش رسالتم از شما خواستم، کاملا به سود خود شماست و چیزی است که راه شما را به سوی خدا هموار می سازد.

ادامه آیه تأکید می‌کند که اهل ایمان باید به دنبال انجام کارهای نیک باشند و خیرشان به دیگران برسد، تا خداوند آنها را مشمول لطف و رحمت خویش قرار داده، بر نیکی عملشان بیفزاید و از خطاهایشان  درگذرد.

از این آیه می‌آموزیم:

1. پیامبران، پاداش مادی طلب نمی‌کنند، اما اطاعت از دستورات الهی و پیروی از جانشینان صالح خود را از مردم می‌خواهند، که درواقع سودش به خود مردم می‌رسد، نه خدا و رسول او.
2. ایمان وقتی کامل می‌شود که به مودّت اهل بیت پیامبر (علیهم‌السلام) بینجامد. البته  این مودّت باید با دو چیز ملازم باشد. یکی شناخت اهل بیت، زیرا تا انسان کسی را نشناسد، عشق ورزیدن به او معنا ندارد/ و دیگری تبعیت از آنان/
3. رحمت و مغفرت الهی، در گرو نیکی به بندگان خدا و انجام کارهای نیک و پسندیده است.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.