با تفسیر ساده و روان آیات 29 تا 35 سوره شوری در خدمت شما هستیم. همراه ما باشید.

        بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 29 از سوره شوری گوش فرا می‌دهیم:

«وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِیهِمَا مِن دَابَّةٍ وَهُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا یَشَاءُ قَدِیرٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و از نشانه‌های [قدرت] او آفرینش آسمان‌ها و زمین است و آنچه از جنبندگان میان آن دو پراکنده است و او هرگاه بخواهد بر گرد آوردن آنها تواناست»

در برنامه قبل، سخن از نزول باران بود که منشأ حیات زمین و نشانه رحمت الهی است. این آیه می‌فرماید، آفرینش آسمان و زمین و گسترش انواع جانوران ریز و درشت در آنها، بهترین نشانه علم و قدرت الهی است.

آسمان با کهکشانهای عظیم و میلیاردها ستاره که انسان از مطالعه و تفکر در آنها در حیرت فرو مى رود، زمین با گیاهان متنوع و رنگارنگ و سایر مواهب و زیبائیهایش، همه از آیات و نشانه هاى اوست. همچنین جنبندگان زمین و آسمان، انواع پرندگان، انواع حیوانات وحشى و اهلى و ماهیان بسیار کوچک تا نهنگهای غول پیکر و عجایب و شگفتیهایى که در ساختمان هریک از آنها به کار رفته، همه و همه از آیات خدای بزرگ به شمار می روند.

روشن است کسی که چنین نظام با عظمتی را آفریده، قادر است قیامت را  برپا سازد و  هرکدام از این موجودات را که بخواهد در آنجا گردآورد.

دو نکته جالب در این آیه به چشم می‌خورد: اول اینکه از وجود جنبندگانی در کرات آسمانی غیر از کره زمین، خبر می دهد/ و نکته دوم مربوط به گردآوردن دیگر جانداران در روز قیامت است. 

 این حشر می‌تواند برای دو هدف باشد: یکی کیفر و پاداش، البته اگر برای آنها نیز نوعی درک و شعور قائل باشیم/  دیگری به عنوان موجوداتی که در آخرت نیز از حیات برخوردارند، ولی زندگی غریزی دارند، بدون آنکه کیفر و پاداشی ببینند. زیرا قرآن در آیات مختلف تنها از حشر و جمع جنبندگان سخن گفته است، نه از جزا و مجازات آنها.

از این آیه می‌آموزیم:

1. آفرینش ابتدایی موجودات، نشانه امکان آفرینش دوباره آنها در قیامت است.
2. موجودات زنده، فقط آنهایی نیستند که ما در زمین می‌شناسیم، در آسمانها نیز موجودات زنده وجود دارد.
3. گسترش موجودات یا گردآوری آنها، تابع خواست و اراده الهی است و انسان در این امر نقشی ندارد.

اکنون به تلاوت آیات 30 و 31  از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«وَمَا أَصَابَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُو عَن کَثِیرٍ»، «وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِینَ فِی الْأَرْضِ  وَمَا لَکُم مِّن دُونِ اللَّـهِ مِن وَلِیٍّ وَلَا نَصِیرٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و هر مصیبتی به شما رسد به سبب کارهایی است که انجام داده‌اید و او از بسیاری [از گناهان]  درمی‌گذرد»، «و شما در زمین عاجزکننده [خدا]  نیستید [تا بتوانید از تحت قدرت او خارج شوید] و جز خدا هیچ سرپرست و یاوری برای شما نیست»

آیه قبل به محشور شدن موجودات در قیامت اشاره داشت، این آیات می‌فرماید: البته اینگونه نیست که در دنیا کیفر و پاداش نباشد و انسانها هرگونه عمل کنند، با هیچ مجازاتی روبرو نشوند. بسیاری از کارهایی که بشر از روی اختیار و انتخاب خویش انجام می‌دهد، آثار قهری دارد که در همین دنیا به او می‌رسد و او طعم تلخ کارهای بد خود را خواهد چشید. این همان مجازات الهی در دنیاست که با قرار دادن این قوانین طبیعی، آنها را اِعمال می‌کند.

بدین ترتیب، کارهای انسان غیر از عواقب اخروی، آثار و پیامدهای دنیوی و مادی نیز دارد که در همین دنیا خود را نشان می‌دهد. چنانکه در آیه 41  سوره روم می‌خوانیم: «به خاطر کارهایی که مردم کرده اند، فساد و تباهی در خشکی و دریا آشکار شده است، تا [خدا]  نتیجه برخی از کارهایی را که انجام داده‌اند، به آنان بچشاند و شاید [به سوی حق]  بازگردند»

ادامه آیه می‌فرماید: برخی انسانها گمان می‌کنند می‌توانند از نتیجه کارهای خود در دنیا بگریزند، قوانین و سنتهای الهی را زیرپا بگذارند و بدون ‌آنکه مصیبتی به آنها برسد، هرگونه دلشان می‌خواهد عمل کنند.

در حالی که چه به آسمان روند، یا در زمین بمانند، هرکجا باشند، سنتهای الهی در همه جا حاکم است و هیچکس جز خدا بر این جهان ولایت و حاکمیت ندارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. بسیاری از حوادث تلخی که انسان در زندگی خود با آنها مواجه می‌ شود، نتیجه‌ قهری رفتار و عملکرد خود اوست.
2. مشکلات انسان، تنها واکنش بخشی از خطاهای اوست. زیرا عفو و بخشش خداوند باعث می‌شود که عواقب بسیاری از کارهای ناشایست انسان، او را در بر نگیرد.
3. بشر دربرابر قدرت خدا، کاملاً عاجز است و راهی برای فرار از حاکمیت الهی ندارد.

اکنون به تلاوت آیات 32 تا  35 از سوره شوری گوش می‌سپاریم:

«وَمِنْ آیَاتِهِ الْجَوَارِ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ»، «إِن یَشَأْ یُسْکِنِ الرِّیحَ فَیَظْلَلْنَ رَوَاکِدَ عَلَى ظَهْرِهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ»، «أَوْ یُوبِقْهُنَّ بِمَا کَسَبُوا وَیَعْفُ عَن کَثِیرٍ»، «وَیَعْلَمَ الَّذِینَ یُجَادِلُونَ فِی آیَاتِنَا مَا لَهُم مِّن مَّحِیصٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و از نشانه‌های او [حرکت] کشتی‌های چون کوهها در دریاست»، «اگر بخواهد باد را فرو می نشاند، در نتیجه کشتی ها بر روی آب ساکن و بی‌حرکت می مانند. همانا در این امر، نشانه‌هایی برای هر شکیبای شکرگزار است»، «یا اگر بخواهد کشتی ها را به سبب آنچه [سرنشینانشان] مرتکب شده‌اند، نابود می‌سازد و البته از بسیاری [از گناهان] درمی‌گذرد»، «و تا کسانی که در آیات ما مجادله می‌کنند، بدانند که آنان را هیچ گریزگاهی نیست»

در ادامه آیات قبل که برخی نشانه‌های علم و قدرت و رحمت الهی، از جمله باران را مطرح ساخت، این آیه به نقش باد در زندگی بشر اشاره کرده و می‌فرماید:

کشتی‌های بزرگ حمل بار یا مسافر که بر سطح آب دریا شناورند، فرو نرفتن آنها در آب، نشانه قدرت الهی است، از این جهت که خداوند چنین ویژگی را در آب قرار داده است که کشتیها در سطح آن شناور بمانند و غرق نشوند. همچنین حرکت کشتیها بر سطح آب که با وزش باد بر بادبان‌ها صورت می‌گیرد، نیز از نشانه‌های رحمت خداست.  

البته امروزه کشتی‌های غول پیکر با استفاده از موتورهای نیرومند، هزاران کیلومتر را در اقیانوسها می پیمایند و حجم زیادی از بار و مسافر را جا به جا می‌کنند. آنها نیز از قوانین حاکم بر طبیعت که خداوند وضع نموده - و بشر کشف کرده - بهره می‌گیرند و تولید حرکت می‌کنند، نه آنکه بشر خودش قانونی را برای طبیعت وضع کرده باشد و بگوید: این کار من است!

ادامه آیات می فرماید: اگر خداوند اراده کند، باد را ساکن مى سازد تا کشتیها بر پشت دریا ساکن و متوقف شوند. در این نشانه هایى است براى هرکس که داراى مقام صبر و شکر است.

به هرحال، هم سکون و حرکت کشتی های کوچک و بزرگ و هم سالم رسیدن آنها به مقصد، به دست خداست. زیرا اگر خداوند اراده کند، کشتی را با سرنشینانش غرق می‌کند و البته این کیفر به خاطر کارهایی است که خود آنها انجام داده‌اند، ولی خداوند از بسیاری از گناهان و مجازات آنها درمی‌گذرد و آنها را نادیده می‌گیرد، زیرا اگر بنا بود انسانها به خاطر کارهایشان مجازات شوند، کسی در روی زمین باقی نمی‌ماند.

البته افراد لجوج و ستیزه جو حاضر به پذیرش قدرت الهی در نظام طبیعت نیستند و همواره در صدد انکار نشانه های خدا در زمین و جدال و ستیز با مؤمنان هستند. ولی آنها نیز خواهند دانست که از دست قدرت الهی راه گریزی ندارند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. نه فقط آفرینش موجودات، بلکه قوانین حاکم بر جامدات و مایعات، همگی نشانه قدرت و رحمت الهی است که یکی از آنها امکان حرکت اجسام بزرگ و سنگین همچون کشتی‌های عظیم بر روی آب است.
2. در هنگام مواجه شدن با نعمتهای الهی، هم باید صبور بود و هم شکور. گاهی حکمت او، سختی را ایجاب می‌کند که باید صبر پیشه کرد؛ گاهی نیز رفاه و راحت را برای بشر به دنبال دارد که باید شکرگزار  بود.
3. کارهای ما انسانها، همواره ما را در معرض هلاکت قرار می‌دهد. پس اگر جان سالم به در می‌بریم، از روی لطف خداست.
4. نظام طبیعت را فقط تفسیر و تحلیل مادی نکنیم و به نقش خداوند درتدبیر و ساماندهی امور عالم توجه داشته باشیم. چراکه درغیر این صورت، علم و قدرت و حکمت الهی را در تدبیر امور جهان نادیده گرفته ایم.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.