با تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 10 سوره زخرف در خدمت شما هستیم.

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 4 از سوره زخرف گوش فرا می‌دهیم:

«بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ»

 «حم»، «وَالْکِتَابِ الْمُبِینِ»، «إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِیًّا لَّعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ»، «وَإِنَّهُ فِی أُمِّ الْکِتَابِ لَدَیْنَا لَعَلِیٌّ حَکِیمٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان   

«حا میم»، «سوگند به کتاب روشنگر»، «همانا ما آن را قرآنی عربی [و فصیح] قرار دادیم، باشد که [در آن] تعقل کنید»، «و همانا آن در اُم الکتاب، نزد ما بلندمرتبه و حکمت آمیز است»

در این برنامه سوره زُخرف را آغاز می‌کنیم که چهل و سومین سوره‌ قرآن کریم است و هشتاد و نه آیه دارد. این سوره مانند دیگر سوره‌هایی که در مکه نازل شده است، به موضوعات اعتقادی مانند مبدأ و معاد و نبوت می‌پردازد.

هفت سوره‌ قرآن با حروف مقطعه "حا میم"، آغاز می‌شود. سوره‌ زخرف یکی از آنهاست و مانند دیگر سوره‌های مشابه آن، پس از این حروف، از قرآن و نزول آن برای هدایت بشر سخن به میان آمده است.

در این سوره نیز، پس از حروف مقطعه، به قرآن سوگند یاد شده است. حقایق این کتاب  آشکار و مایه روشنگری است و راه هدایت و سعادت را به روشنی نشان می‌دهد.

 مخاطبان اولیه این کتاب، مردم عرب زبان بوده‌اند و این کتاب به زبان عربی است. درعین حال، به قوم و نژاد عرب اختصاص ندارد و محتوای آن برای همه انسانها قابل درک و فهم است. خداوندی که این کتاب را نازل کرده، از همه انسانها خواسته است در آیاتش تعقل و تدبر کنند، در معارف بلند آن بیندیشند و با معرفت و بصیرت به آن ایمان بیاورند. بدیهی است پس از ایمان به این کتاب، باید به تعالیم سازنده و رهگشای آن عمل کنند.

برخلاف آنچه بعضی ادعا می کنند که قرآن، سخن انسانی به نام محمد است، قرآن کلام خداست و اصل و حقیقت آن نزد خداوند، در اُم الکتاب [کتاب مادر] یا لوح محفوظ ثبت و ضبط است. کتابی است براساس علم و حکمت الهی که همه کتب آسمانی از آن منشأ گرفته اند. همه حقایق عالم و اسباب سعادت و شقاوت بشر و آنچه مقتضای حکمت و کمال است، در این کتاب بلندمرتبه و متعالی بیان شده است و از هرگونه دستبرد و تغییر و تحریف مصون است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن از چنان قداستی برخوردار است که خداوند به آن سوگند یاد کرده است.
2. انتخاب راه خدا، باید از طریق تعقل و تفکر باشد، نه تقلید و تعبد.
3. پیام همه پیامبران و محتوای همه کتب آسمانی یکی است، زیرا از سرچشمه ای واحد نازل شده است.

اکنون به تلاوت آیات 5 تا 8 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«أَفَنَضْرِبُ عَنکُمُ الذِّکْرَ صَفْحًا أَن کُنتُمْ قَوْمًا مُّسْرِفِینَ»، «وَکَمْ أَرْسَلْنَا مِن نَّبِیٍّ فِی الْأَوَّلِینَ»، «وَمَا یَأْتِیهِم مِّن نَّبِیٍّ إِلَّا کَانُوا بِهِ یَسْتَهْزِئُونَ»، «فَأَهْلَکْنَا أَشَدَّ مِنْهُم بَطْشًا وَمَضَى مَثَلُ الْأَوَّلِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«آیا بدان سبب که شما قومی اسرافکارید، قرآن را از شما دریغ داریم [و باز گیریم]؟»، «و چه بسیار پیامبرانی که در میان پیشینیان فرستادیم»، «و هیچ پیامبری به سراغشان نمی‌آمد، مگر آنکه او را مسخره‌ می‌کردند»، «پس ما کسانی را که نیرومند‌تر از آنان بودند، هلاک کردیم و سرنوشت پیشینیان چنین به سر آمد»

یکی از سنتهای الهی در طول تاریخ، مبعوث کردن پیامبران و فرستادن کتب آسمانی برای هدایت مردم بوده است. البته همواره گروهی از مردم و حاکمان، دربرابر آنان به مخالفت برخاسته و از شیوه هایی چون اهانت و تمسخر برای کوبیدن شخصیت پیامبران استفاده می‌کردند. گاهی نیز این مخالفتها را به حد اعلی رسانده و از هر وسیله‌ای برای جلوگیری از گسترش تعالیم پیامبران بهره می بردند. آنها حتی جنگ و درگیری به راه انداخته و پیامبران و پیروان آنان را به قتل می­رساندند.

با این حال خداوند، رسالت پیامبران را به تأخیر نیانداخته و به خاطر این رفتارها، مردم را به حال خود واگذار نکرده است. البته عاقبت کار آن مخالفان نیز، هلاکت و نابودی بوده و سرگذشت آنها مایه عبرت شده است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. رهبران و مبلغان دینی، نباید به خاطر وجود برخی موانع، در انجام وظیفه خود و رساندن پیام حق کوتاهی کنند.
2. اهل ایمان نباید به خاطر تمسخر و استهزاء مخالفان، در راه خود سست و متزلزل شوند. زیرا پیامبران همواره مورد تمسخر گروهی از کافران بودند، اما آن مردان بزرگ، استقامت ‌ورزیده و از ادامه راه خود دست نمی کشیدند.
3. کیفر الهی اختصاص به آخرت ندارد، بلکه خداوند برخی اقوام قدرتمند را که راه افراط و اسراف را درپیش گرفته اند، در همین دنیا به هلاکت رسانده است.

اکنون به تلاوت آیات 9 و 10 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَیَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِیزُ الْعَلِیمُ»، «الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ مَهْدًا وَجَعَلَ لَکُمْ فِیهَا سُبُلًا لَّعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«اگر از آنها بپرسی: چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفریده است؟ حتماً خواهند گفت: آنها را [خداوند]  قادر دانا آفریده است»، «همان که زمین را برای شما محل آسایش قرار داد و در آن برای شما راه‌هایی پدید آورد تا شاید راه یابید»

این آیات به رسالت پیامبران در بیدار کردن فطرت مردم و توجه دادن آنها به آفریدگارشان اشاره کرده و می‌فرماید: مشرکان که بت می‌پرستند، اگر مورد سؤال قرار گیرند که آفریدگار هستی کیست، اعتراف می‌کنند که خداوند آسمانها و زمین را آفریده است.

عموم انسانها به خاطر درگیری در امور زندگی روزمره، از مبدأ هستی و پایان جهان غافل می شوند. آنها به فکر خواب و خوراک و خوشیهای زندگی هستند و برای رسیدن به این اهداف تلاش می‌کنند تا مالی کسب کرده و روزگار  بگذرانند. درحالی که اینها هدف واقعی زندگی نیست و انسان با رسیدن به این خواسته های مادی، به رضایت درونی و احساس سعادت دست نمی‌یابد. 

پیامبران آمده‌اند تا به مردم هشدار دهند که از عاقبت کار خویش غافل نشوند و درتب و تاب زندگی خدا را فراموش نکنند. خدایی که آنها را آفریده و انواع نعمتها را به آنها بخشیده است. همان خداوندى که زمین را  گاهواره و محل آرامش انسان قرار داده است. باید به این نکته توجه داشته باشیم که زمین با آنکه چندین نوع حرکت دارد، در پرتو قانون جاذبه و عوامل دیگر، چنان آرام است که ساکنان آن کمترین ناراحتى احساس نمى کنند.

نعمت دیگر آنکه او براى شما در زمین راههایى قرار داد تا هدایت شوید و به مقصد برسید. لازم به ذکر است که تقریباً سراسر خشکیهای زمین را چین خوردگیها فراگرفته و کوههاى بزرگ و کوچک و تپه ها آن را پوشانده است. جالب آنکه در میان سلسله کوههای مرتفع دنیا غالبا بریدگیهایى وجود دارد که انسان مى تواند راه خود را از میان آنها پیدا کند. این خود از مواهب الهى بر بندگان است.

پس فقط خدایی که این نعمتها را دراختیار بشر قرار داده و خالق و مدبّر عالم است، شایسته عبادت است. درواقع انسان از راه پرستش و اطاعت او، هم از نعمتهای دنیا بهره مند می شود و هم به بهشت برین راه می یابد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. خداشناسی امری فطری است، ولی انسان نیاز به تذکر و توجه دارد تا از خدا غافل نشود.
2. توجه به نعمتهای الهی در زندگی، بهترین راه برای غفلت زدایی و برداشتن زنگار از دل و روح انسان است.

1. . خدایی که آسمانها و زمین را آفریده و تمام امکانات مورد نیاز بشر را در زمین قرار داده، اسباب هدایت انسان را نیز فراهم کرده تا او به نیکبختی در دنیا و آخرت برسد.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.