در این برنامه با تفسیر ساده و روان آیات 11تا 15 سوره زخرف آشنا می شویم.

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 11 و 12 از سوره زخرف گوش فرا می‌دهیم:

«وَالَّذِی نَزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً بِقَدَرٍ فَأَنشَرْنَا بِهِ بَلْدَةً مَّیْتًا  کَذَلِکَ تُخْرَجُونَ»،

«وَالَّذِی خَلَقَ الْأَزْوَاجَ کُلَّهَا وَجَعَلَ لَکُم مِّنَ الْفُلْکِ وَالْأَنْعَامِ مَا تَرْکَبُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و آن کس که از آسمان آبی به اندازه‌ای معیّن، فرو فرستاد، پس به وسیله آن، سرزمین مرده را زنده کردیم. شما نیز اینگونه [از قبرها]  بیرون آورده می‌شوید»، «و همان کسی که همه جفت‌ها را آفرید و برای شما از کشتی‌ها و چهارپایان مَرکبهایی قرار داد که بر آنها سوار شوید»

آخرین آیات برنامه قبل به نشانه‌های توحید در طبیعت اشاره داشت، این آیات در ادامه می‌فرماید: حیات زمین و گیاهان و حیات شما انسانها در گرو نزول باران است و اگر در نقطه‌ای از زمین باران نبارد، قحطی و خشکسالی چنان فراگیر می‌شود که انسانها از گرسنگی و تشنگی می‌میرند.

سؤال این است که آیا تابش خورشید بر دریاها و اقیانوسها و بخار شدن آب آنها به دست بشر است و آیا انسان در فرایند نزول باران نقش دارد؟ همین طور آیا تشکیل ابرها و وزش بادها که موجب حرکت ابرها به سوی سرزمینهای خشک می‌شود، حاصل کار بشر است؟

زمینهاى خشکیده که بذرهاى گیاهان را در دل خود پنهان دارند، با فرود آمدن باران به حرکت درمى آیند و انواع گیاهان سر از خاک برمى دارند. رشد و نمو گیاهان و پدید آمدن گلهای رنگارنگ و مزارع پرحاصل از برکت همین باران است. همانگونه که زمینهای مرده با بارش باران زنده می شوند، شما نیز بعد از مرگ زنده می شوید. نزول باران و زنده شدن زمینهای مرده، بیانگر علم و قدرت بی پایان الهی است و جای هیچ تردیدی باقی نمی گذارد که برپایی قیامت و زنده شدن دوباره مردگان  امکان پذیر است. درواقع این خود،  نمونه‌ای از رستاخیز انسانهاست که در آیات قرآن به آن اشاره شده است.

آیات درادامه، به مسئله زوجیت می پردازند. آفرینش انواع موجودات زنده که همگی تابع قانون زوجیت هستند و دوام و بقایشان به زوجیت آنها بستگی دارد، جز با اراده الهی امکان پذیر نیست.

در این آیات همچنین به مَرکبهایی اشاره شده که خداوند برای پیمودن راههای دریایی و خشکی دراختیار بشر قرار داده است و این درواقع از مواهب و الطاف خداوند به نوع بشر است.                                        

از دیرباز استفاده از مسیرهای دریایی به وسیله کشتی برای حمل انسان و کالا درمیان جوامع رایج بوده است. جالب آنکه کشتی ها با آن همه عظمت و اوزان سنگین براساس قوانین خاص فیزیکی در آب فرو نمی روند. بدون شک، این قوانین را کسی جز خداوند در هستی وضع نکرده است.

در عصر حاضر نیز انواع مَرکبها بویژه وسایل نقلیه پرسرعت نظیر خودروها، قطارهای سریع السیر و هواپیماها دامنه فعالیتهای بشر را گسترش داده و چهره زندگی او را دگرگون ساخته اند. اینها همه از الطاف خداوند است، چراکه این وسایل نقلیه پرسرعت نیز با بهره گیری از قوانینی به حرکت درمی آیند که خدا در جهان آفرینش قرار داده است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. نظام هستی تابع قوانین مشخصی است که خداوند برای هریک از اجزای آن مشخص و مقدّر کرده است.
2. خداوند کارها را از طریق اسباب و علل انجام می‌دهد، چنانکه باران را سبب حیات زمین و موجودات ساکن آن قرار داده است.
3. انواع صنایع ساخته شده به دست بشر، با استفاده از قوانینی است که خداوند در جهان آفرینش قرار داده است؛ فقط بشر آن قوانین را کشف کرده و از آنها بهره گرفته است.

اکنون به تلاوت آیات 13 و 14 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«لِتَسْتَوُوا عَلَى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْکُرُوا نِعْمَةَ رَبِّکُمْ إِذَا اسْتَوَیْتُمْ عَلَیْهِ وَتَقُولُوا سُبْحَانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنَا هَـذَا وَمَا کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ»، «وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«تا بر پشت آنها قرار گیرید. پس آنگاه که بر آنها سوار می‌شوید، نعمت پروردگارتان را یاد کنید و بگویید: پاک و منزّه است آنکه این [مَرکب] را برای ما رام کرد، وگرنه ما  توانایی این کار را نداشتیم»، «و ما حتماً به سوی پروردگارمان باز خواهیم گشت»

در ادامه آیات قبل که به نقش کشتی‌ها و چهارپایان در زندگی بشر اشاره کرد، این آیات می‌فرماید: هرگاه بر مَرکبی سوار می‌شوید، چه مَرکبهای صنعتی و ساخته دست بشر مانند کشتی، هواپیما، خودرو و قطار و چه مَرکبهای سنتی مانند اسب و شتر و قاطر، فراموش نکنید که خداوند این مَرکب یا وسیله را برای شما رام و مسخّر کرده است.

شما انسانها با کشف ویژگیهایی که خداوند در اشیاء و مواد گوناگون قرار داده و بهره برداری از آنها، وسایل نقلیه چون کشتی و هواپیما و قطار را ساخته‌اید و آنها را به تسخیر خود درآورده‌اید.   

همچنین خداوند برخی حیوانات را نیز رام و تسلیم شما انسانها قرار داده است، با آنکه از نظر قوای جسمی به مراتب از شما نیرومندترند و به طور طبیعی نباید رام شما می شدند. اگر لطف خداوند نبود، توانایی رام کردن این حیوانات را نداشتید. باید خدایی که همه اینها را مسخّر فرمان انسان ساخته، منزّه بدانیم و از او سپاسگزاری کنیم.

در آخر این آیات به مسئله بازگشت انسان به سوى پروردگار اشاره شده است. مبادا هنگام سوار شدن بر این مَرکبهاى راهوار، مغرور شوید و در زرق و برق دنیا فرو روید. باید در هرحال به یاد آخرت باشید، چراکه بسیاری از افراد، مَرکبهاى خود را وسیله ای برای برترى جویى و فخرفروشی بر دیگران قرار مى دهند.
دیگرآنکه سوار شدن بر مَرکب و انتقال از جایى به نقطه دیگر، باید انتقال بزرگ ما از این جهان به جهان دیگر را به یادمان بیاورد. زیرا ما سرانجام به سوى خدا مى رویم.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در بهره‌گیری از نعمتهای مادی، خدا را فراموش نکنیم و شکر نعمتهایش را به جا آوریم. بجاست شکر نعمتهای الهی را همراه با تسبیح و تنزیه پروردگار کامل کنیم.
2. دربرابر خدا اظهار عجز و ناتوانی کنیم. این خود، نمونه ای از شکرگزاری است، نه آنکه گرفتار غرور و خودبزرگ بینی شویم.
3. به هنگام سفرهای دنیوی، به یاد سفر آخرت باشیم که با مرگ آغاز می‌شود.

اکنون به تلاوت آیه 15 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«وَجَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبَادِهِ جُزْءًا  إِنَّ الْإِنسَانَ لَکَفُورٌ مُّبِینٌ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و برای او از میان بندگانش، جزئی [چون فرزند] قرار دادند، بی گمان انسان کفران کننده ای آشکار است»

پس از بیان نمونه‌هایی از توحید در خالقیت و ربوبیت پروردگار، این آیه از شرک برخی انسانها شکایت کرده و می‌فرماید: چگونه است که برخی مشرکان گمان می‌کنند فرشتگان فرزند خدا هستند و همچون دیگر فرزندان، جزئی از والدین خود هستند؟

خداوند جسم نیست تا جزء داشته باشد و یا امکان جدا شدن و جدا بودن اجزائش، فراهم باشد. فرشتگان نیز مانند دیگر موجودات، مخلوق خدا هستند. آنها کارگزاران نظام هستی محسوب می شوند، نه آنکه جزئی از خدا یا فرزند او باشند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. در طول تاریخ، خرافات بسیاری درباره خدا و رابطه او با مخلوقاتش بیان شده که همگی ناشی از ناآگاهی بشر یا کنار گذاشتن تعالیم حیات بخش پیامبران بوده است.
2. فرشتگان مخلوق خدا و مطیع فرامین او هستند، نه فرزندان خدا که از جنس خدا باشند.
3. باورهای خرافی و شرک آلود موجب دوری از خدا و منحرف شدن از راه مستقیم و کفران نعمتها می‌شود.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.