با تفسیر ساده و روان آیات 70 تا 78 سوره زخرف آشنا می شویم.

  بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 70 تا 73 از سوره زخرف گوش فرا می‌دهیم:

«ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَاجُکُمْ تُحْبَرُونَ»، «یُطَافُ عَلَیْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَکْوَابٍ وَفِیهَا مَا تَشْتَهِیهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْیُنُ وَأَنتُمْ فِیهَا خَالِدُونَ»، «وَتِلْکَ الْجَنَّةُ الَّتِی أُورِثْتُمُوهَا بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ»، «لَکُمْ فِیهَا فَاکِهَةٌ کَثِیرَةٌ مِّنْهَا تَأْکُلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«شما و همسرانتان با خوشحالی و شادمانی به بهشت درآیید»، «ظروفی زرین و جام‌هایی را بر گرد آنان می‌گردانند [تا از انواع خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها بهره‌مند شوند] و در آنجا آنچه را دلها بخواهد و چشمها از آن لذت ببرد، فراهم است و شما در آنجا جاودانه‌اید»، «و این بهشتی است که به خاطر کارهایی که انجام می‌دادید، به میراث برده اید»، «در آنجا برای شما میوه‌های فراوانی است که از آنها می‌خورید»

در آیات آخر برنامه قبل، به این اشاره شد که از جانب خدا به بندگان صالح  بشارت داده می شود که در قیامت خوف و ترسی بر آنها نخواهد بود. این آیات در توصیف بهشت می‌فرماید: کسانی که در دنیا در راه حفظ ایمان، شریک و همراه مشکلات و سختی‌های همسران خود بوده‌اند، در قیامت نیز در شادی‌ها و خوشی‌ها، در کنار همسران خود هستند و از یکدیگر جدا نمی‌شوند. آنها غرق در سرور و شادمانی می شوند و این شادمانی و نشاط در چهره آنها هویداست.

تمام لذات و خوشیهایی را که اهل ایمان در دنیا به خاطر حفظ ایمان خود از آن محروم شده بودند، خداوند در قیامت جبران می کند. خادمان زیباروی بهشتی، با لذیذترین خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها در  بهترین و زیباترین ظروف و جامها از مؤمنان پذیرایی می‌کنند و هرچه را بخواهند برایشان فراهم می‌سازند. آن ‌هم نعمتهایی که زوال و پایان ندارد. بهشتیان درنهایت آرامش و آسایش و بدون هیچ نگرانی و دغدغه ای پذیرایی می شوند و از آن همه لذت و خوشی، ملول و دلزده نمی‌شوند.

آیات در ادامه به دو نعمت دیگر بهشتی اشاره می کند. مى فرماید: در بهشت آنچه دل مى خواهد و چشم از آن لذت مى برد، موجود است. چه تعبیر جالب و دل انگیزی؟

همچنین برای آنکه مبادا فکر زوال نعمتها، خاطر اهل بهشت را مکدّر سازد و آنها از این جهت آسوده خاطر شوند، مى فرماید: شما در آن جاودانه خواهید ماند.
در ادامه آمده است، این نعمتهاى جان پرور بهشتى که شما وارث آن مى شوید، به خاطر اعمالى است که انجام مى دادید. درواقع به این نکته اشاره دارد که عامل اصلى نجات شما، عملِ شماست.
در آخر این آیات از میوه هاى بهشتى سخن به میان آمده است. درختان بهشت همواره  دارای میوه های فراوان است و اهل بهشت از این میوه های متنوع و خوش طعم تناول مى کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. همسران با ایمان، در آخرت نیز همراه و همسر یکدیگرند.
2. آنان که در دنیا به خاطر خشنودی خدا از دیدن نامحرمان و صحنه های ناهنجارِ  غیراخلاقی چشم پوشیدند، در آخرت از دیدن و مصاحبت همسران زیباروی بهشتی لذت می‌برند. البته لذتی که با لذات دنیوی قابل مقایسه نیست.
3. لذات و خوشیهای دنیا محدود و ناپایدار است. رسیدن به تمام لذات و خواسته‌ ها، آنهم به صورت پایدار، فقط در بهشت امکان‌پذیر است.
4. بهشت را به بها دهند،‌ نه بهانه/ بدون عمل نیک، انتظار ورود به بهشت، انتظاری نابجاست.
5. یکی از نعمتهای لذت بخش بهشت، فراوانی و تنوّع میوه های آن است.

اکنون به تلاوت آیات 74 تا 76 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«إِنَّ الْمُجْرِمِینَ فِی عَذَابِ جَهَنَّمَ خَالِدُونَ»، «لَا یُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِیهِ مُبْلِسُونَ»، «وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَـکِن کَانُوا هُمُ الظَّالِمِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بی‌تردید مجرمان در عذاب دوزخ جاودانه‌اند»، «[عذاب] از آنان کاسته نمی شود و آنان درآنجا نومیدند»»، «و ما به آنان ستم نکردیم، بلکه آنان خود ستمکار  بوده‌اند»

به دنبال بیان وضعیت بهشتیان در قیامت، ‌این آیات به سرنوشت مجرمان و گنهکاران در آنجا اشاره می کند تا انسان با مقایسه سرانجام این دو گروه در قیامت، راه درست را در دنیا انتخاب کند. ابتدا می‌فرماید: همان‌گونه که نیکوکاران در بهشت جاویدانند، مجرمان نیز در دوزخ جاودانه‌اند.

البته با توجه به آیات و روایات دیگر، همه مجرمان برای همیشه در دوزخ نخواهند ماند. تنها مجرمانی در دوزخ جاودانه خواهند بود که خط مشی آنها در زندگی نشان می دهد اگر هزار سال دیگر هم در دنیا می‌ماندند، از ستیز و عناد با حق و ظلم و ستم دست برنمی‌داشتند. طبیعی است اینگونه افراد لجوج و شرور، لیاقت دریافت رحمت الهی برای نجات از عذاب یا تخفیف در آن را ندارند و درآنجا راه نجاتی برای آنها نیست. لذا  دچار یأس و اندوه شدید می شوند.  

ادامه آیات، برای آنکه گمان نشود خداوند به چنین افرادی ظلم کرده و با وجود عمر محدود دنیوی، کیفر نامحدود اُخروی را برای آنها رقم زده است، این نکته را متذکر می شود که چنین سرنوشتی را آنها خودشان برای خویش فراهم ساخته اند. سرمنشاء این عذاب جاودان، اعمال ظالمانه خودشان است.

 در دنیای امروز نیز از نظر حقوقی میان آثار جرم/ و کیفر آن، تناسب و هماهنگی وجود دارد و لزوماً به طول زمان جرم بستگی ندارد. لذا ارتکاب برخی جرمها، ولو آنکه زمان وقوع آنها خیلی کوتاه باشد، حبسهای طولانی مدت و گاه حبس ابد دارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در مبانی تربیت قرآنی، هشدار و بشارت درکنار یکدیگر است، تا فرد دچار غرور بی‌جا یا یأس و ناامیدی نشود.
2. همانگونه که کار نیک، سبب ورود انسان به بهشت می شود، عامل ورود به دوزخ نیز، عملکرد خود انسان است.
3. خداوند به کسی ستم نمی‌کند، اما ظالم بدکار را به کیفر می‌رساند.

اکنون به تلاوت آیات 77 و 78 از سوره زخرف گوش می‌سپاریم:

«وَنَادَوْا یَا مَالِکُ لِیَقْضِ عَلَیْنَا رَبُّکَ  قَالَ إِنَّکُم مَّاکِثُونَ»، «لَقَدْ جِئْنَاکُم بِالْحَقِّ وَلَـکِنَّ أَکْثَرَکُمْ لِلْحَقِّ کَارِهُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و فریاد می کشند که ای مالک [و نگهبان دوزخ،] پروردگارت مرگ ما را برساند [و ما را بمیراند]. او می‌گوید: شما [در اینجا] ماندنی هستید [و راه نجاتی نیست]»، «به راستی ما حق را برای شما آوردیم. ولی بیشتر شما حق را خوش نداشتید»

شرایط مجرمان و ظالمان در دوزخ به قدری سخت و غیرقابل تحمل است که راه چاره را تنها در مرگ خود می‌بینند و از فرشته‌ای که مأمور دوزخ است، می‌خواهند مرگ آنها را از خدا درخواست کند تا از این وضعیت دشوار رهایی یابند. اما در پاسخ به آنها گفته می شود که این آرزو نشدنی است و شما دراینجا ماندنی هستید.

اگر در دنیا انسان می‌تواند با خودکشی به زندگی خود خاتمه دهد، در قیامت چنین چیزی امکان پذیر نیست. حتی عذاب سخت و آتش سوزان جهنم، نمی‌تواند موجب مرگ دوزخیان شود.

ادامه آیات مهمترین دلیل دوزخی شدن گنهکاران را، حق‌گریزی و حق‌ ستیزی می‌داند و می‌فرماید: آنها در دنیا حرف حق را خوش‌ نداشتند و به دنبال هوی و هوس و خواسته‌های نفسانی خویش و همفکرانشان بودند. نه فقط حق را نمی‌پذیرفتند، بلکه حاضر به شنیدن و تفکر درباره آن نیز نبودند. سرانجام این ستیز با حق، آنها را گرفتار عذاب جاودان کرد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در دنیا مراقب اعمال و رفتار خود باشیم تا در آخرت مجبور نشویم آرزوی مرگ کنیم؛ آرزویی که هرگز برآورده نخواهد شد.
2. کیفر و عذاب الهی، پس از اتمام حجت است. پس کسی دوزخی می‌شود که حق را بفهمد و با آن ستیز و مقابله کند.
3. حق ‌پذیری و تسلیم ‌بودن دربرابر حق، عامل سعادت انسان در دنیا و آخرت است؛ چنانکه حق ‌ستیزی موجب شقاوت و بدبختی انسان در دنیا و آخرت می‌شود.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.