با تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 8 سوره دخان در خدمت شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 4 از سوره دخان گوش فرا می‌دهیم:

«حم»، «وَالْکِتَابِ الْمُبِینِ»، «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةٍ مُّبَارَکَةٍ  إِنَّا کُنَّا مُنذِرِینَ»، «فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«حا، میم»، «سوگند به کتاب روشنگر»، «ما آن را در شبی مبارک و فرخنده نازل کردیم. ما همواره هشداردهنده بوده‌ایم»، «در آن شب، هر امر استواری، ‌تفصیل و تبیین می‌شود»

هفت سوره قرآن، با حروف مقطعه حامیم آغاز می‌شود. غیر از این سوره، چهار سوره قبلی آن و دو سوره بعد از آن نیز با همین حروف شروع می شود. چنانکه پیش از این گفتیم، ‌عموماً پس از این حروف، سخن از عظمت قرآن و نقش آن در هدایت بشر است.

در این سوره نیز خداوند به قرآن سوگند یادکرده است؛ کتابی که محتوایش روشن و روشنگر و تعلیماتش زنده است و خود، دلیل حقانیت خویش است.

ادامه آیات درخصوص جایگاه این کتاب در نزد خداوند می‌فرماید: این کتاب، در بهترین زمان هر سال، که شب قدر است، نازل شده است. سپس بر ویژگی مهم شب قدر تأکید می کند. شب قدر که قرآن نازل شده است، شب پربرکتی است که در آن مقدّرات جهان بشریت با نزول قرآن رنگ تازه ای به خود گرفت؛ شبی که سرنوشت خلایق و مقدرات یکسال آنها در آن رقم می خورد و هر امر مهم و سرنوشت‌ سازی در آن معین و مشخص می‌شود.

آیات به این نکته اشاره می کند که این کتاب برای هشدار به انسانها نازل شده است، چنانکه نزول کتابهای آسمانی پیشین نیز با هدف هشدار و انذار بوده است تا انسانها دچار غفلت نشده و سرمایه وجود خویش را به بیراهه نبرند.

می توان گفت که این یک سنت همیشگى خداوند است که رسولان خود را براى بیم دادن ظالمان و گمراهان مى فرستد و پیامبر اسلام آخرین حلقه از این سلسله است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. در فرهنگ اسلامی، برخی زمانها از قداست و اهمیت بیشتری برخوردارند، مانند شب قدر که شب نزول قرآن و شب تعیین سرنوشت است.
2. شب جایگاه ویژه‌ای در رشد و تعالی معنوی انسان دارد. لذا در فرهنگ قرآنی به عبادت و نیایش شبانه توصیه فراوان شده است.
3. در جامعه‌ی غفلت‌زده، بیم و هشدار، ضروری تر و مؤثرتر از بشارت دادن است.

اکنون به تلاوت آیات 5 و 6 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ»، «رَحْمَةً مِّن رَّبِّکَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«امری از جانب ماست و ما فرستنده [پیامبران]  بوده ایم»، «[اینها] رحمتی از سوی پروردگار توست. همانا او شنوای داناست»

در ادامه آیات قبل درباره نزول قرآن، این آیات می‌فرماید: نزول قرآن و مبعوث‌کردن پیامبر اسلام، هر دو به امر و فرمان خداوند و منشأ آن لطف و رحمت الهی نسبت به بندگان بوده است.

روشن است نعمتهای مادی که خداوند به بشر ارزانی داشته است، وقتی کامل می‌شود که همراه با هدایت بشر به سوی سعادت باشد و این هدایت بدون کتاب آسمانی و پیامبری از جنس انسان که بتواند الگوی او باشد،‌ میسر نخواهد شد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن به صورت تمام و کمال از سوی خداوند نازل شده و سخن خداوند است، نه بیانات و سخنان پیامبر.
2. نزول کتاب به تنهایی کافی نیست. هم به تبیین کننده آن نیاز دارد و هم راهنما و الگوی عملی لازم است. بی تردید، پیامبران چنین نقشی را برعهده داشته اند.
3. هدایت و تربیت بشر، یکی از جلوه‌های رحمت الهی است. گرچه متاسفانه بسیاری از انسانها، خود را از این رحمت محروم ساخته‌اند.

اکنون به تلاوت آیات 7 و 8 از سوره دخان گوش می‌سپاریم.

«رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا إِن کُنتُم مُّوقِنِینَ»، «لَا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ یُحْیِی وَیُمِیتُ  رَبُّکُمْ وَرَبُّ آبَائِکُمُ الْأَوَّلِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، اگر اهل یقین باشید»، «هیچ معبودی جز او نیست. اوست که زنده می‌کند و می‌میراند، پروردگار شما و پروردگار پدران پیشین شماست»

از باورهای نادرست مشرکان این بود که برای آسمان و زمین و پدیده‌های طبیعی چون باد و باران، به خدایانی اعتقاد داشتند و به گونه ای نمادهای آن خدایان را می پرستیدند.

اما ‌این آیات بر همه این عقاید ناصحیح خط بطلان می کشد و تأکید می‌کند که مدبر امور جهان و پروردگار عالم هستی، همان آفریدگار همه موجودات است که یکی بیشتر نیست، لذا معنا ندارد که کسی جز او مورد پرستش قرار گیرد.

اگر کسی در پی آن است که درمورد خداوند به یقین برسد، روشن ترین و یقینی‌ترین دیدگاه درباره او، یکتایی و بی همتایی اوست. چراکه آثار و نشانه های یگانگی و ربوبیت او در تمام ذرات عالم هستی یافت می شود. پس باید فقط به درگاه او روی آوریم و تنها او را بپرستیم.

او نه فقط پروردگار هستی، بلکه پروردگار شما و پدران پیشین شما و تمام آدمیان از آغاز تاکنون بوده است، معبودی جز او نیست و مرگ و حیات همه‌ انسانها به دست اوست.

بدون شک، مسئله حیات و مرگ از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. چراکه سرنوشت سازترین مسئله در زندگى انسانها و درعین حال پیچیده ترین مسائل عالم هستى و روشنترین دلیل بر قدرت خداوند، همین پدیده حیات و مرگ است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. خالق، مالک و حاکم جهان یکی است و عالم هستی تحت ربوبیت و مدیریت یک وجود که همان خداوند یکتاست، اداره می‌شود.
2. نازل‌کننده کتاب آسمانی، همان آفریدگار آسمان و زمین و پدیده هاست و قوانین شریعت او با قوانین طبیعت هماهنگ است.
3. به جای پیروی از سنتها و باورهای نادرست پیشینیان، از دستورات خدایی پیروی کنید که خالق شما و نیاکان شماست.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.