با تفسیر ساده و روان آیات 9 تا 18 سوره دخان در خدمت شما هستیم. همراه ما باشید.

       بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 9 تا 11 از سوره دخان گوش فرا می‌دهیم:

«بَلْ هُمْ فِی شَکٍّ یَلْعَبُونَ»، «فَارْتَقِبْ یَوْمَ تَأْتِی السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُّبِینٍ»، «یَغْشَى النَّاسَ هَـذَا عَذَابٌ أَلِیمٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بلکه آنان در شک و تردید خود سرگرمند»، «پس منتظر روزی باش که آسمان، دودی آشکار بیاورد»، «[دودی که] همه مردم را فرا ‌گیرد. این عذابی دردناک است»

در برنامه قبل به نزول قرآن و بعثت پیامبران برای هدایت مردم اشاره شد که نشانه‌ای از رحمت خداوند نسبت به بندگان است. این آیات می‌فرماید: اما عده‌ای از مردم با آنکه حق را درک کرده‌اند، حاضر به پذیرش آن نیستند و همواره در خود و دیگران شک و تردید ایجاد می‌کنند. آنها به جای آنکه از شک و تردید عبور کنند تا به اطمینان و یقین برسند، خود را به موارد شک برانگیز سرگرم کرده و حقایق کتاب آسمانی را به بازی می­گیرند. سپس به این کافران لجوج و سرسخت هشدار می‌دهد که وقتی نشانه ‌های عذاب الهی را ببینید، پرده های غفلت از مقابل چشمتان کنار می رود، به اشتباه بزرگ خود پی می برید و می­فهمید که آنچه پیامبران الهی می‌گفتند راست و درست بود، نه خرافه و گزافه.

از این آیات می‌آموزیم:

1. شک نباید بستری برای غفلت و بطالت باشد. درواقع آنچه بد و نادرست است، باقی ماندن در شک است، وگرنه شک کردن، اقتضای عقل و درک بشر است که باید با تحقیق و بررسی از شک گذر کرد.
2. سرگرم شدن به سخنان کسانی که باعث شک و تردید در باورهای دینی می‌شوند و بازی گرفتن آیات الهی، کیفر سختی به دنبال دارد.

اکنون به تلاوت آیات 12 تا 14 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«رَّبَّنَا اکْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ»، «أَنَّى لَهُمُ الذِّکْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُّبِینٌ»، «ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«[می گویند] پروردگارا! این عذاب را از ما برطرف کن که ما ایمان می‌آوریم»، «امّا این متذکر شدن و پندپذیری برای آنها چه سود؟ و حال آنکه پیامبری روشنگر به سراغشان آمد»، «سپس از او روی گرداندند و گفتند: او تعلیم یافته‌ای دیوانه است»

طبیعی است که منکران خدا با دیدن نشانه ‌های عذاب الهی، وحشت و اضطراب تمام وجودشان را فرا می گیرد و به درگاه خدا روی می آورند و می‌گویند: پروردگارا عذاب را از ما دفع کن، ما ایمان خواهیم آورد. درحالی که این ایمان از روی ترس است و ارزشی ندارد. درحقیقت، ایمانی ارزش دارد که از روی اختیار، بدون ترس و فشار بیرونی برای انسان حاصل شود.

ادامه آیات می‌فرماید: این بیداری و بازگشت، سودی به حال شما ندارد، زیرا آنگاه که پیامبر با معجزات و دلایل روشن به سراغ شما آمد، به جای آنکه دستوراتش را بپذیرید و به خدای یگانه ایمان بیاورید، از او رویگردان شدید. تعالیم روشنگر او را به دیگران نسبت دادید و حاضر نبودید بپذیرید که آنها وحی الهی و سخن خداوند است.

گاهی می‌گفتید: او با جنیان ارتباط دارد و مطالبی را از آنها آموخته و بیان می‌کند. گاهی هم می‌گفتید: او از سایر افراد این سخنان را فرا گرفته و دیگران این مطالب را به او القاء کرده اند و او به خدا نسبت می­دهد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. آنان که امروز دین را به بازی گرفته‌اند، روزی چشمشان باز شده و از غفلت و تردید بیرون می آیند. آنها تقاضای بازگشت می‌کنند، ولی دیگر سودی ندارد.
2. خداوند تا با کافران و منکران اتمام حجت نکند، آنها را عذاب نمی‌کند.
3. کافران به جای آنکه در ردّ سخنان پیامبران، استدلال و دلیل منطقی بیاورند، سعی می کنند با تهمت و افتراهای ناروا، شخصیت آنها را تخریب کنند.

اکنون به تلاوت آیات 15 و 16 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«إِنَّا کَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِیلًا إِنَّکُمْ عَائِدُونَ»، «یَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْکُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«البته ما اندک زمانی عذاب را برطرف می‌کنیم. [اما]  شما [دوباره به کفر خود] باز می ‌گردید»، «روزی که با قدرتی بزرگ آنها را خواهیم گرفت، همانا ما انتقام گیرنده‌ایم»

دربرابر ادعای کافران که ما ایمان می‌آوریم، این آیات می‌فرماید: ما کمی عذاب را از آنها برطرف می سازیم، ولی عبرت نمی گیرند. آنها بار دیگر به کفر خود و کارهای زشت باز می گردند و از کرده خویش پشیمان نیستند. 

به بیان دیگر، اگر به هنگام گرفتارى در چنگال عذاب و مجازات از کارهای خود پشیمان شوند و تصمیم به تجدید نظر گیرند، موقت و زودگذر است، اما همینکه طوفان حوادث فرو بنشیند، برنامه هاى پیشین را تکرار مى کنند. پس اظهار ایمان آنها از روی ترس است و ارزشی ندارد. لذا اگر هم در دنیا مجازات آنها تخفیف یابد، در قیامت، عذاب و مجازات سختی در انتظار آنهاست. زیرا ظالمان مورد غضب الهی بوده و از کیفر او درامان نیستند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. چه بسیار مواردی که خداوند در همین دنیا از کیفر ما درگذشته است، اما با این حال، از اعمال بد خود دست برنداشته ایم و همچنان به انجام کارهای نادرست  اصرار ورزیده‌ایم.
2. خداوند حامی پیامبران و مؤمنان است و از کافران لجوج و ظالمان به خاطر ظلمی که در حق پیامبران و مؤمنان کرده اند، انتقام می‌گیرد.

اکنون به تلاوت آیات 17 و 18 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءَهُمْ رَسُولٌ کَرِیمٌ»، «أَنْ أَدُّوا إِلَیَّ عِبَادَ اللَّـهِ إِنِّی لَکُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و همانا ما پیش از آنان، قوم فرعون را آزمودیم و پیامبری بزرگوار برای آنان آمد»، «[به آنان گفت:] که بندگان خدا را به من بسپارید. همانا من برای شما پیامبری امین هستم»

در ادامه آیات قبل که درباره برخورد مشرکان مکه با پیامبر اسلام بود، این آیات به سرگذشت موسی و فرعون اشاره می کند.

لازم به یادآوری است که قوم فرعون با داشتن حکومتى نیرومند، ثروتى سرشار و امکاناتى فراوان در اوج قدرت بسر می بردند. اما این قدرت عظیم آنها را مغرور کرد و به انواع گناه و ظلم و ستم آلوده شدند.

در آن هنگام حضرت موسی به سراغ فرعونیان رفت. او با لحنی مؤدبانه و دلپذیر از فرعون و اطرافیانش خواست که قوم بنی‌اسرائیل را که به بردگی گرفته بودند، آزاد کنند تا او بتواند برپایه تعالیم الهی آنان را هدایت کرده و به سعادت برساند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. اولین رسالت پیامبران، آزادکردن مردم از زیر سلطه حاکمان زورگو و ظالم و نجات محرومان و مستضعفان از استثمار و بهره کشی است. لذا حضرت موسی قبل از آنکه به سراغ قوم بنی‌اسرائیل برود، نزد فرعون و درباریان رفت.
2. پیامبران، افرادی امین و مورد اعتماد مردم بوده‌اند. سابقه نیک آنها، زمینه‌ را برای رسالت آنها و پذیرش دعوت آنها فراهم می‌ساخت.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.