با تفسیر ساده و روان آیات 51تا 59 سوره دخان در خدمت شما هستیم.

       بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 51 تا 55 از سوره دخان گوش فرا می‌دهیم:

«إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی مَقَامٍ أَمِینٍ»، «فِی جَنَّاتٍ وَعُیُونٍ»، «یَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِینَ»، «کَذَلِکَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِینٍ»، «یَدْعُونَ فِیهَا بِکُلِّ فَاکِهَةٍ آمِنِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«به راستی که پرهیزگاران در جایگاهی امن هستند»، «در میان باغها و [کنار] چشمه‌ سارها»،

«لباس‌های ابریشم نازک و ضخیم می پوشند و [بر تختها] در برابر هم نشسته اند»، «این‌گونه [ما پاداش می‌دهیم] و حوریان درشت چشم را به همسری آنان درمی‌آوریم»، «در آنجا هر میوه‌ای را [که بخواهند]، آسوده خاطر می‌طلبند»

در برنامه قبل به وضعیت ظالمان و گنهکاران در دوزخ اشاره شد. این آیات اوضاع و احوال پارسایان را در بهشت ترسیم می‌کند و می‌فرماید: جایگاه آنان در امنیت کامل است. امنیت از هرگونه غم و اندوه و درد و رنج و مصیبت/  همین احساس امنیت و سلامت، خود بزرگترین نعمت خداوند است که در دنیا نیز هرکس از آن بهره‌مند باشد، خاطرش آسوده شده و در آرامش  به سر می‌برد.

مکان زندگی بهشتیان در میان باغها و بستانها و در کنار انواع چشمه ها و آبشارهاست که خود بسیار طرب‌ انگیز و نشاط‌آفرین است و چون متنوع و متفاوت است، هرگز بهشتیان از چنین مکانی دلزده و خسته نمی‌شوند.

در دنیا لباسهای ابریشم، به لطافت، نرمی و زیبایی معروفند. خداوند به بهشتیان لباسهایی از ابریشم را در آخرت وعده داده است. البته آن‌ هم در طرح‌ها، رنگها و اَشکال متعدد و متنوع به گونه ای که همواره زیبایی، تازگی و جذابیت خیره کننده دارند.

در میان بهشتیان انس و الفت برقرار است. آنها در جلسات دورهمی که صفا و صمیمیت و معنویت درآن موج می زند، بدون هرگونه برتری‌جویی روبروی یکدیگر بر تختها می نشینند.

از آنجا که غرایز جسمی انسان در قیامت نیز همراه اوست، خداوند زیباترین همسرانی را که حتی تصور آن برای ما ساکنان این جهان امکان پذیر نیست، به همسری بهشتیان درمی‌آورد، تا اگر در دنیا چشم از نگاه به نامحرم پوشانده و دامن خود را از آلودگی به حرام نگه داشتند، در آخرت به نیکوترین وجه جبران شود.

از دیگر خواسته های جسمانی بشر، خوردن و آشامیدن است. آنچه را بهشتیان طلب کنند و بخواهند، در بهشت برای آنان فراهم می شود. میوه ‌هایی که نه فقط در فصول مشخصی از سال بلکه همواره بر درخت، آماده چیدن و خوردن هستند. این میوه های رنگارنگ و خوش طعم همیشه در دسترسند و چیدن آنها هیچ رنج و زحمتی برای انسان ندارد.

از این آیات می‌آموزیم:                                                                                          

1. آرامش و امنیت کامل، از مهمترین نعمتهای الهی در بهشت است که قبل از دیگر نعمتها به آن اشاره شده است. در بهشت، ترس از آسیبها و خطرها، نگرانی از مرگ و از دست دادن نعمتها مطرح نیست.  
2. آنچه انسان را به بهشت عالی می‌رساند، رعایت تقوا و دوری از کارهای حرام و ناشایست است.
3. آنچه در دنیا به خاطر آفات و آسیبهایش، انسان را از آن منع کرده اند و او از آنها دوری جسته است، این کار او در بهشت به بهترین وجه جبران می‌شود.
4. بهشتیان محافل دوستانه دارند و از انس و گفتگو بایکدیگر لذت می برند.

اکنون به تلاوت آیات 56 و 57 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«لَا یَذُوقُونَ فِیهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ»، «فَضْلًا مِّن رَّبِّکَ  ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«در بهشت، جز مرگ نخستین [که پشت سر گذاشته اند] مرگی نخواهند چشید و خداوند آنان را از عذاب سوزان حفظ کرده است»، «[این‌ها همه،] بخششی است از سوی پروردگارت، این همان کامیابی بزرگ است»

یکی از دغدغه‌ های همیشگی انسان در دنیا، مسئله مرگ است. مرگ سبب جدایی انسان از خویشان و دوستان و سایر تعلّقاتش می‌شود. اما خداوند وعده داده است که بهشتیان دیگر نمی‌میرند و جاودانه‌اند. این جاودانگی بهشتیان، در آیات متعدد قرآن مطرح شده و با تعبیر «خالدین فیها» تکرار شده است.

نه تنها مرگ آنها را از بهشت جدا نمی‌کند، بلکه هیچگاه از بهشت به دوزخ نمی‌روند. ممکن است برخی افراد به خاطر گناهانشان، ابتدا به دوزخ بروند، ولی پس از پاک‌ شدن  دل و روحشان از زنگار گناهان، به بهشت راه یابند، اما عکس آن اتفاق نمی­افتد.

به هرحال، کسانی که وارد بهشت شده اند، خداوند از روی کرمش آنها را بخشیده وآنان را از عذاب دوزخ حفظ کرده است. لذا دیگر نگران عذاب و مجازات نیستند.   

قرآن در ادامه به نکته مهمی اشاره کرده و می‌فرماید: همه این نعمتها براساس فضل و لطف الهی است. چراکه به طور طبیعی و برحسب روال عادی، بندگان به خاطر اعمال محدود و اندک خود، استحقاق دریافت این نعمتهای بی پایان و جاودانی را ندارند. اما خداوند از روی لطف خود، این همه نعمت را دراختیار انسانهای پاک و درستکار قرار می دهد و آنان را چنان کامیاب می‌سازد که برای افراد این دنیا هرگز قابل تصور نیست. به هرحال، رسیدن به آن همه پاداش، پیروزی بزرگی برای اهل بهشت است و این جز در سایه لطف خداوند حاصل نمی شود.

از این آیات می‌آموزیم:

1. هرکس به بهشت وارد شد، از آن خارج نمی‌شود، بلکه درآنجا جاودانه است.
2. هرکس در دنیا دربرابر خواسته های نفسانی خویشتنداری کرده و خود را از گناه حفظ کند، خداوند در آخرت او را از آتش دوزخ حفظ می‌کند.
3. کارهای نیک ما در دنیا محدود و اندک است و قابل مقایسه با نعمتهای بزرگ خدا  در بهشت جاودانه نیست. پس بهشت و کامیابیهای نیکان درآنجا، از روی فضل و لطف خداوند است، نه طلب آنها از خدا.

اکنون به تلاوت آیات 58 و 59 از سوره دخان گوش می‌سپاریم:

«فَإِنَّمَا یَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِکَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ»، «فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«همانا ما قرآن را به زبان تو آسان ساختیم تا شاید متذکر شوند»، «پس منتظر باش که آنان نیز منتظرند»

این آیات که پایان ‌بخش سوره‌ی دخان هستند، در پایان این سوره خطاب به پیامبر اکرم می‌فرماید: هدف از نزول وحی، توجه دادن و تذکر دادن است تا افراد غافل از غفلت به درآیند و مراقب خود باشند.

برخلاف کتابهای علمی که بیشتر مردم عادی از آنها بهره‌ای نمی‌برند، قرآن با آنکه محتوایش ژرف و عمیق است، ساده، روان و برای همه اقشار مردم قابل فهم و درک است. نکاتش آموزنده، بیانش رسا و دلایلش روشن و محکم است. لذا آیاتش در دلهای آماده نفوذ کرده و آنها را بیدار می کند.

اما انسانهایی که بنای انکار و مخالفت و عناد و لجاجت دارند، هر قدر هم این آیات بر آنها خوانده شود، متذکر نمی‌شوند. زیرا آنان نمی خواهند حق را بپذیرند. درست مانند کسی که خود را به خواب زده و هرچه او را صدا بزنند، عکس‌العملی نشان نمی‌دهد. آن کافران و منکران در پندار خود منتظر ناکامی و شکست تو و آئین تو هستند، تو نیز منتظر وعده الهی درمورد پیروزی دین حق بر کافران لجوج و نابودی کفر و شرک باش.

از این آیات می‌آموزیم:

1. معارف قرآن باید با زبان ساده و قابل فهم برای عموم بیان شود، زیرا هدف آن هدایت عموم مردم است، نه گروه یا جمعیتی خاص.
2. خداوند با فرستادن کتابهای آسمانی و بعثت پیامبران، با مردم اتمام حجت کرده است. اگر کسی عمداً حق را نپذیرد، باید منتظر قهر الهی باشد.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.