با تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 8 از سوره جاثیه در خدمت شما هستیم. همراه ما باشید.

بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره دخان، در این برنامه سوره جاثیه را آغاز می‌کنیم.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 3 از سوره جاثیه گوش فرا می‌دهیم:

«بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

حم»، «تَنزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّـهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ»، «إِنَّ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآیَاتٍ لِّلْمُؤْمِنِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده مهربان.

«حا میم»، «نازل شدن [این] کتاب از سوی خداوند عزیز حکیم است»، «به راستی در آسمان‌ها و زمین، برای مؤمنان نشانه‌ هایی است»

سوره جاثیه در مکه نازل شده است و مانند دیگر سوره‌ های مکی، در آیات آن به دلایل توحید، هشدار به گمراهان و سرنوشت انسانها در قیامت اشاره شده است.

اولین آیه این سوره، حروف مقطعه حامیم است. با توجه به آیه پس از آن که درباره نزول قرآن از سوی خداوند است، بیانگر اعجاز قرآن است که از همین حروف الفبایی تألیف یافته است. با آنکه این حروف دراختیار همه‌ مردم است، اما کسی نمی‌تواند سوره‌ای مشابه قرآن بیاورد.

نزول قرآن نیز به دو صفت خداوند نسبت داده شده است، عزت و حکمت/  باتوجه به این صفات، خداوند از مؤمنان نیز می‌خواهد همواره عزت خود را حفظ کرده و تحت هیچ شرایطی ذلت را نپذیرند. همچنین براساس عقل و حکمت، امور خود را تدبیر کنند و از کارهای سست و بی‌پایه دوری جویند.

آیات سپس به بیان نشانه های عظمت خدا در هستی اشاره می کند و به این نکته مهم توجه می‌دهد که قرآن را همان کسی نازل کرده که آفریننده آسمانها و زمین است و احکام و دستورات او در قرآن، با نظام آفرینش جهان و انسان، همراه و هماهنگ است. لذا اهل ایمان، نه فقط به آیات کتاب آسمانی نظر می‌کنند، بلکه با دقت به آسمانها و زمین می‌نگرند تا نشانه ‌های خدا را در هستی ببینند و ایمانشان تثبیت و تقویت شود.

عظمت آسمانها و نظام شگفت انگیز آنها و ساختمان زمین و عجایب آن، هریک آیتى از آیات خداست. زمین دارای حرکتهای منظم و حساب شده است. زمین  گرد خود مى چرخد و در مداری معین به دور خورشید می گردد. زمین همچنین همراه با خانواده منظومه شمسى در دل کهکشان راه شیری به سفرى بى انتها ادامه می دهد. با این حال، چنان آرام است که مهد آسایش انسان و همه موجودات زنده است و ساکنین این کره خاکی، حرکتهای شتابان آن را احساس نمی کنند.
در زمین، انواع منابع و معادن و وسایل حیات براى میلیاردها انسان فراهم شده است. کوهها و دریاها نیز از آیات الهی هستند. درحقیقت آسمان و زمین آنقدر زیبایى دارد که انسان را مسحور و مفتون خود مى سازد. البته مؤمنان و دوستداران حق از کنار این پدیده ها به آسانی نمی گذرند و در این نشانه هاى عظمت آفریدگار می اندیشند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن که کتاب قانون الهی برای زندگی سعادتمندانه بشر است، برپایه علم و حکمت بی‌پایان الهی نازل شده است.
2. نظامهای تشریع و تکوین، از یک مبدأ سرچشمه گرفته اند و با یکدیگر همسو و هماهنگ‌ اند.
3. هم آیات کتاب خدا و هم صفحات کتاب طبیعت برای اهل ایمان آیه و نشانه است.

اکنون به تلاوت آیات 4 تا 6 از سوره جاثیه گوش می‌سپاریم:                                      

«وَفِی خَلْقِکُمْ وَمَا یَبُثُّ مِن دَابَّةٍ آیَاتٌ لِّقَوْمٍ یُوقِنُونَ»، «وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا أَنزَلَ اللَّـهُ مِنَ السَّمَاءِ مِن رِّزْقٍ فَأَحْیَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ آیَاتٌ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ»، «تِلْکَ آیَاتُ اللَّـهِ نَتْلُوهَا عَلَیْکَ بِالْحَقِّ فَبِأَیِّ حَدِیثٍ بَعْدَ اللَّـهِ وَآیَاتِهِ یُؤْمِنُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و در آفرینش شما و جنبندگانی که [در زمین]  پراکنده ساخته، برای اهل یقین نشانه‌هایی [از قدرت الهی] است»، «و نیز در آمد و شد شب و روز و آنچه از روزی که خداوند از آسمان نازل کرده و زمین را با آن پس از مردنش [و پژمردگی اش]  حیات بخشیده و [همچنین] در گردش بادها، برای مردمی که می اندیشند، نشانه هایی است»، «این‌ها آیات خداوند است که ما آن را به حق بر تو تلاوت می‌کنیم. پس [اگر به این آیات ایمان نیاورند]  به کدام سخن بعد از [سخن] خدا و آیاتش ایمان می‌آورند؟»

پس از اشاره به نشانه‌های خدا در جهان، این آیات ابتدا به انسانها تذکر می‌دهد که چرا در آفرینش خودتان تأمل نمی‌کنید تا به عظمت کار خدا در آفرینش بشر پی ببرید؟ چرا به آفرینش انواع حیوانات که در کنار شما در این کره‌ی خاکی زندگی می‌کنند، توجه نمی‌کنید؟ درحالی که توجه به این امور، مایه یقین به وجود خداوند و یکتایی اوست.

چنانکه اگر در پدیده‌های طبیعی مانند باد و باران و طلوع و غروب خورشید بیندیشید، درمی یابید که آفریننده جهان، امور را به گونه‌ای تدبیر کرده است که نیازهای طبیعی موجودات زنده ساکن در زمین و امکان ادامه حیات برای آنان فراهم شده است.

اگر کسانی در این همه نشانه‌های بی‌شمار نمی اندیشند و به آنچه بر پیامبر خدا نازل شده است، توجه نمی‌کنند و ایمان نمی‌آورند، مشکل از خود آنهاست، وگرنه آیات خداوند هم در کتاب هستی و هم در قرآن، روشن و گویاست و اندکی اندیشه، انسان را به ایمان و یقین می‌رساند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. وحی الهی ما را به تعقل و تفکر در هستی دعوت می‌کند، تا ایمان ما به خداوند بر پایه شناخت و معرفت باشد و از این راه  به یقین برسیم.
2. پدیده‌های طبیعی چون ابر و باد و برف و باران را تصادفی ننگریم، اگر این ‌رویدادهای طبیعی به صورت منظم و حساب شده رخ ندهند، بشر و دیگر جانداران روی زمین از قحطی و گرسنگی نابود می‌شوند.
3. خداوند با نزول کتب آسمانی حجت خود را بر مردم تمام کرده است و کسانی که ایمان نمی‌آورند، عذر و بهانه‌ای ندارند.

اکنون به تلاوت آیات 7 و 8 از سوره جاثیه گوش می‌سپاریم:

«وَیْلٌ لِّکُلِّ أَفَّاکٍ أَثِیمٍ»، «یَسْمَعُ آیَاتِ اللَّـهِ تُتْلَى عَلَیْهِ ثُمَّ یُصِرُّ مُسْتَکْبِرًا کَأَن لَّمْ یَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ»

ترجمه این آیات چنین است:

«وای بر هر دورغگوی گناه پیشه»، «[که] آیات خدا را که بر او تلاوت می‌شود، می‌شنود؛ ولی از روی تکبر [بر انحراف خود] اصرار می ورزد، چنانکه گویی آن را نشنیده است. پس او را به عذاب دردناک بشارت بده»

در آیات قبل، به گوشه‌ای از نشانه ‌های خداوند در هستی و همچنین به نزول قرآن از سوی خداوند اشاره شد. این آیات می‌فرماید: کسانی به خدا و پیامبرش و کتاب آسمانی او ایمان نمی‌آورند که به واسطه هوی و هوس، مرتکب گناه و فساد شده و قلب آنها آمادگی پذیرش حق را ندارد. لذا هر قدر هم آیات الهی بر آنها خوانده شود، حاضر به شنیدن و تفکر در آن نیستند. درست مانند کسی که خود را به خواب زده و هرچه او را صدا زنیم، گویی صدا نزده‌ایم.

طبیعی است چنین کسی به جهت تکبر دربرابر حق و ارتکاب انواع جرائم، سزاوار کیفر است و در دنیا و آخرت، نتیجه کارهای  نادرست خود را خواهد دید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سخن الهی را باید به گوش تمام مردم رساند، حتی کسانی که غرق در گناه و فساد هستند، تا حجت بر آنها تمام شود.
2. تکبر زشت است، اما دربرابر خداوند خالق، زشت‌تر است و اصرار بر این تکبر، بسیار زشت‌تر و ناپسندتر/

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.