با تفسیر ساده و روان آیات 9 تا 14 سوره جاثیه در خدمت شما هستیم.

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 9 تا 11 از سوره جاثیه گوش فرا می‌دهیم:

«وَإِذَا عَلِمَ مِنْ آیَاتِنَا شَیْئًا اتَّخَذَهَا هُزُوًا أُولَـئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ»، «مِّن وَرَائِهِمْ جَهَنَّمُ وَلَا یُغْنِی عَنْهُم مَّا کَسَبُوا شَیْئًا وَلَا مَا اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّـهِ أَوْلِیَاءَ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ»، «هَـذَا هُدًى  وَالَّذِینَ کَفَرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌ مِّن رِّجْزٍ أَلِیمٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و چون از آیات ما چیزی بداند، آن را به مسخره می‌گیرد. آنانند که برایشان عذابی خوارکننده است»، «دوزخ پیش روی آنهاست و آنچه را به دست آورده و اندوخته‌اند، و آنچه از غیر خدا دوست گرفته‌اند، به کارشان نمی آید و برای آنان عذابی بزرگ است»، «این [قرآن] مایه  هدایت است و کسانی که به آیات پروردگارشان کفر ‌ورزیدند، برای آنها عذابی سخت و دردناک است»

در برنامه قبل، سخن از کسانی بود که آیات الهی را شنیده، از آن آگاه شده‌اند، ‌اما از روی تکبّر و لجاجت حاضر به پذیرش آن نیستند و به انکار و مخالفت خود اصرار می‌ورزند.

این آیات می‌فرماید: آنها نه فقط آیات الهی را که شنیده و فهمیده‌اند، نمی‌پذیرند، بلکه آن را به تمسخر می‌گیرند و در مقام تحقیر پیامبر و مؤمنان برمی‌آیند. خداوند نیز آنها را در دنیا و آخرت، خوار و ذلیل می‌کند.

در قیامت، هیچیک از دارایی ها و اموال و کسانی که به جای خدا به سراغ آنها رفته و به آنان تکیه کرده‌ بودند، گرهی از کار آنها نمی‌گشایند. آنجاست که پستی و حقارت خویش را درک می‌کنند و خود را دربرابر عذاب الهی،‌ تنها و بی‌پناه می‌بینند.

آیات در ادامه می فرماید این قرآن مایه هدایت است، حق را از باطل جدا کرده، صحنه زندگى انسان را روشن مى سازد و رهروان راه حق را به سرمنزل مقصود مى رساند. اما براى کسانى که به آیات پروردگارشان کفر می ورزند، عذابى سخت و دردناک است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. عذاب و مجازات متناسب با نوع گناه بندگان است. به همین دلیل کیفر تمسخر و استهزاء، ذلت و خواری است.
2. کافران در دنیا، به ثروت، قدرت و دوستان خود تکیه می‌کنند، ولی در قیامت  هیچیک از اینها کارآیی ندارد.
3. کسی که هدایت الهی را کنار بگذارد، گرفتار پلیدی و آلودگی می‌شود که در  قیامت موجب زجر او می‌شود.

اکنون به تلاوت آیات 12 و 13 از سوره جاثیه گوش می‌سپاریم:

«اللَّـهُ الَّذِی سَخَّرَ لَکُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِیَ الْفُلْکُ فِیهِ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ»،

«وَسَخَّرَ لَکُم مَّا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مِّنْهُ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«خدا کسی است که دریا را برای شما رام کرد تا کشتی‌ها به فرمان او در آن روان شوند و تا از فضل او [روزی خویش را] طلب کنید و شاید که سپاسگزاری کنید»، «و آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمین است، برای شما رام کرد؛ همه از اوست. همانا در این [امر]  برای کسانی که می‌اندیشند، نشانه ‌هایی است»

این آیات به گوشه ‌های دیگری از نشانه‌های توحید در هستی اشاره کرده و می‌فرماید: شما برای تجارت بر کشتی سوار می‌شوید و از طریق دریاها به نقاط مختلف جهان سفر می‌کنید. درحالی که آنچه زمینه این کار را برای شما فراهم کرده، به خاطر ویژگی ای است که خداوند در آب قرار داده، تا کشتی با آن همه بار و مسافر در آب فرو نرود و به سلامت به مقصد برسد.

چه کسی آب را بستری نرم و روان برای کشتی‌ها قرار داده تا بر روی آن به آسانی شناور شوند و به این سو و آن سو بروند؟ یا چه کسی بادها را در سطح دریاها و اقیانوس‌ها ایجاد کرده تا اسباب حرکت برخی کشتی‌ها را فراهم سازد؟

جالب است با همه‌ پیشرفت بشر در تولید انواع وسیله نقلیه نظیر خودرو، قطار و هواپیما، هنوز بیشترین جابجایی کالاها در دنیا از طریق کشتی‌ها و مسیرهای دریایی صورت می‌گیرد. مسیرهایی که نیازی به ساخت و نگهداری ندارند و همواره به آسانی در دسترس بشرند.

نه فقط دریاها، بلکه همه‌ پدیده‌های طبیعی در زمین و آسمان، نظیر خورشید و ماه، باد و باران، معادن و منابع زیرزمینی، جنگل‌ها، صحراها و کوه‌ها، همه و همه را خداوند درخدمت شما و در مسیر منافع شما قرارداد. همه این نعمتها و مواهب از ناحیه اوست و برای شما زمینه بهره‌گیری از انواع نعمتها را فراهم کرد. بی تردید، در نزد اهل فکر و اندیشه، تسخیر هستی برای انسان، نمونه ای از آیات الهی است. 

از این آیات می‌آموزیم:

1. خداوند همه هستی را رام انسان قرار داده تا از آن در جهت منافع خویش بهره بگیرد. اما بشر حتی حاضر به سپاسگزاری از خداوند نیست.
2. تلاش برای تامین معیشت، مورد سفارش دین اسلام است و رفاه دنیوی با دینداری منافات ندارد.
3. تفکر در پدیده ‌های گوناگون هستی، ما را به خدا می‌رساند و ایمان مبتنی بر معرفت و آگاهی در ما ایجاد می کند.

اکنون به تلاوت آیه 14 از سوره جاثیه گوش می‌سپاریم:

«قُل لِّلَّذِینَ آمَنُوا یَغْفِرُوا لِلَّذِینَ لَا یَرْجُونَ أَیَّامَ اللَّـهِ لِیَجْزِیَ قَوْمًا بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ»

ترجمه این آیه چنین است:

«[ای پیامبر!] به کسانی که ایمان آورده‌اند بگو: از کسانی که به ایام الله [روزهای خدا] امید ندارند، درگذرند، تا خدا هر قومی را به [سبب] آنچه مرتکب می شدند، مجازات کند»

درخصوص تکبرورزی کافران دربرابر آیات الهی و اصرار آنها بر عقاید باطل و نادرست خود، این آیه خطاب به مؤمنان می‌فرماید: با کسانی که روز قیامت را انکار می‌کنند، بحث و جدال نکنید و آنها را به خدا واگذارید تا خداوند با آنها برخورد کرده و به کیفر برساند.

البته درمورد کافرانی که از روی جهل و نادانی، گرفتار شرک و کفر شده‌اند، باید با آنها با بزرگواری و سعه صدر  برخورد کرد تا مبادا فاصله آنها از حق بیشتر شود. ممکن است همین حسن خُلق و گذشت، سبب بیداری آنها از خواب غفلت و درنهایت گرایش آنان به  دین حق شود. اما درمورد کافرانی که از روی عمد و عناد، حاضر به پذیرش حق نیستند، ترک جدال و مخاصمه، نوعی بی‌اعتنایی به آنها و رهاکردن آنان به حال خود است.

از این آیه می‌آموزیم:

1. شیوه‌ برخورد با مخالفان، با توجه به شرایط آنان و وضعیت مؤمنان، متفاوت است. گاه باید دربرابر آنان ایستاد و مقاومت کرد و گاه نیز باید آنان را به حال خود رها کرده و کارشان را به خدا واگذار نمود.
2. کیفر الهی متناسب با عمل ماست. آن هم عملی که سیره و مشی زندگی ما شده‌ است و همواره به انجام آن اصرار می ورزیم.

با پایان یافتن فرصت این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.   

   ----------------