در این برنامه به تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 5 سوره احقاف پرداخته ایم. همراه ما باشید

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

در این برنامه، تفسیر آسان سوره احقاف را آغاز می ­کنیم. به سرزمین قوم عاد، احقاف می‌‌گفتند، به خاطر آنکه شنزار بود. انشاءالله در آیه 21 به ماجرای قوم عاد خواهیم پرداخت. ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 3 از سوره احقاف گوش فرا می‌دهیم:

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ 

 «حم»، «تَنزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّـهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ»، «مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى وَالَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنذِرُوا مُعْرِضُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده مهربان

«حا میم»، «فرو فرستادن این کتاب، از سوی خدای عزیز و حکیم است»، «ما آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست، جز به حق و تا سرآمدی معین نیافریدیم و کافران از آنچه بیمشان داده‌اند، روی‌گردانند»

این سوره نیز مانند 28 سوره ی دیگر قرآن کریم، با حروف مقطعه آغاز می‌شود و همانند آنها پس از این حروف، سخن درباره اهمیت و عظمت قرآن است. گویا خداوند می‌خواهد بگوید: من از همین حروف الفبا که در اختیار شماست، کتابی تألیف کرده ام که شما از آوردن مشابه آن عاجزید و این بهترین دلیل بر معجزه بودن قرآن است.

تأکید بر نزول قرآن از سوی خداوند عزیز حکیم که در آیات متعدد قرآن آمده، بیانگر جایگاه این کتاب آسمانی است که عمل به تعالیم آن موجب عزت و اقتدار انسان می‌شود. زیرا همه تعالیم و آموزه های قرآن براساس علم و حکمت است و هیچ سخن یا دستور گزافه‌ای در آن یافت نمی‌شود.

نه فقط کتاب شریعت، بلکه نظام طبیعت نیز برپایه حق آفریده شده و براساس برنامه و زمان ‌بندی مشخصی اداره می‌شود و هر چیز در این نظام، جایگاه خاص خود را دارد.

بدون شک، نه در کتاب آسمانیش کلمه اى برخلاف حق وجود دارد و نه در مجموعه عالم خلقتش چیزى ناموزون و مخالف حق یافت مى شود. همه موزون،  سنجیده و همراه با حق است. اما همانگونه که این آفرینش سرآغازى داشته، سرانجام و سرآمد معینی نیز دارد که با فرا رسیدن آن دنیا فانى مى شود.

البته کسانی که وجود خدا یا بعثت پیامبران را انکار می کنند، به آیات خداوند در قرآن و نظام آفرینش و هشدارهای عقل و وحی بی اعتنا هستند. آنها از حق می گریزند و از آن روی بر می گردانند؛ درنتیجه خود را از هدایت الهی محروم می‌سازند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن کلام خداست که بر قلب پیامبر نازل و بر زبان آن حضرت جاری شده است.
2. نظام طبیعت و قوانین شریعت، هر دو براساس حق و حکمت است، زیرا هر دو از خداوند عالم حکیم نشأت گرفته است.
3.  در نظام آفرینش، انحراف، نادرستی و بیهودگی راه ندارد.
4. آسمان و زمین و تمام هستی، دارای زمان بندی مشخص و فرجامی حساب شده هستند و هیچ امری به صورت اتفاقی و تصادفی رخ نمی‌دهد.
5. تمام هستی در مسیر حق حرکت می‌کند. تنها انسان است که می تواند با انتخاب مسیر نادرست، از جاده حق منحرف شده و به بیراهه برود.

اکنون به تلاوت آیات 4 و 5 از سوره احقاف گوش می‌سپاریم:

«قُلْ أَرَأَیْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّـهِ أَرُونِی مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْکٌ فِی السَّمَاوَاتِ  ائْتُونِی بِکِتَابٍ مِّن قَبْلِ هَـذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِّنْ عِلْمٍ إِن کُنتُمْ صَادِقِینَ»، «وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّن یَدْعُو مِن دُونِ اللَّـهِ مَن لَّا یَسْتَجِیبُ لَهُ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَهُمْ عَن دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بگو: آنچه را به جای خداوند فرا می‌خوانید، دیده‌اید؟ به من نشان دهید که آنها چه چیزی از زمین آفریده‌اند یا در [آفرینش] آسمانها مشارکتی داشته‌اند؟ اگر راست می‌گوئید کتابی پیش از این [قرآن] یا اثری علمی [از پیشینیان]  برای من بیاورید»، «و کیست گمراه‌تر از آن‌که جز خدا کسی را می خواند که تا روز قیامت پاسخ او را نمی‌دهد و آنان از خوانده شدن خود بی‌خبرند»

در این آیات پیامبر گرامی اسلام مأمور می‌شود که به مشرکان مکه بگوید: این بتهایی که شما می‌پرستید، چه نقش و مشارکتی در آفرینش و تدبیر آسمان و زمین داشته‌اند؟ شما که خودتان اقرار می‌کنید آفرینش زمین و آسمان و خورشید و ماه و ستارگان توسط الله بوده است، پس چرا این بتها را پرستش می‌کنید و برای حل مشکلات خود به سراغ این موجودات بی خاصیت و فاقد عقل و شعور می‌روید؟  

آیا پیش از قرآن کتابی برای شما آمده است که اجازه داده بتها را بپرستید؟ یا آنکه از سوی دانشمندان دلیل علمی به شما ارائه شده که براساس آن معبودانی غیرخدا را ‌پرستش می کنید؟ پرستش بتها یا باید براساس دلیل عقلی باشد، یا نقلی، درحالی که شما هیچیک از این دو دلیل را در اختیار ندارید.  پس معلوم می شود که مسلک شما  برپایه پندارهای واهی و باطل  است.

ادامه آیات می‌فرماید: شما بدون هیچ دلیل عقلی یا نقلی، به جای خدا بتها یا سایر معبودها را می‌خوانید، درحالی که می‌دانید آنها نه پاسخ شما را می دهند و نه توان تحقق خواسته‌های شما را دارند. درحقیقت شما به بیراهه رفته و به شدت گمراه شده اید. زیرا اشیائی را می‌پرستید و می‌خوانید که اصلا سخنان شما را نمی شنوند و از خواسته و خواندن شما چیزی را درک نمی‌کنند و کاملاً  از آن بی‌خبرند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. انتخاب هر راهی غیر از راه آفریدگار جهان، انحراف و گمراهی است. 
2. گاهی لازم است مخالفان را در معرض پرسشهای حساب شده قرار دهیم تا به فکر فرو روند و سست و بی پایه بودن راه خود را درک کنند.
3. نه فقط بتهای چوبی و سنگی، بلکه انسانهای دانا و توانا نیز، از برآوردن بسیاری از خواسته ‌های خود و دیگران عاجزند و نمی‌توان به جای خدا، ‌سراغ آنها رفت و به آنها تکیه کرد.
4. هر کاری انسان انجام می‌دهد، یا باید دلیل عقلی و علمی داشته باشد، ‌یا دلیلی از کلام خدا یا رسول خدا و جانشینان پاک و معصوم آن حضرت.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.