در این برنامه با تفسیر ساده و روان آیات 15 تا 17 سوره محمد همراه شما هستیم.

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 15 از سوره محمد گوش فرا می‌دهیم:

«مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِیهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاءٍ غَیْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ یَتَغَیَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِینَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى  وَلَهُمْ فِیهَا مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ  کَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِی النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِیمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ»

ترجمه این آیه چنین است:

«وصف بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده، چنین است: در آن نهرهایی است از آب که [رنگ و بو و طعمش]  برنمی گردد و نهرهایی از شیر که مزه‌اش دگرگون نشود و نهرهایی از شراب که برای نوشندگان لذت ‌بخش است و نهرهایی از عسل مصفّا و در آنجا از هرگونه میوه‌ای برای آنان [فراهم]  است و [از همه بالاتر] آمرزشی از سوی پروردگارشان. [آیا اینان]  همانند کسانی هستند که در آتش دوزخ جاودانه اند و آبی جوشان نوشانده می شوند که اندرونشان را متلاشی می کند؟»

در آیات قبل، سخن از مقایسه عاقبت اهل ایمان و کافران بود. این آیه در ادامه، به جایگاه آنان در بهشت و دوزخ اشاره کرده و برخی ویژگی‌های این دو مکان را بیان می کند.

از ویژگی‌های جسمانی بشر در دنیا، که در آخرت نیز وجود دارد، تشنه شدن است که برای رفع آن، نیازمند آب سالم است. این آیه می‌فرماید: خداوند برای رفع این نیاز، انواع نوشیدنی‌های گوارا و لذیذ را در بهشت فراهم ساخته است، از آب تا شیر و شراب و شربت عسل. اما دوزخیان جز آب سوزان نصیبی ندارند، با آنکه آنها درمیان آتش‌اند و نیازشان به آب خنک بیشتر است.

از این آیه می‌آموزیم:

1. زینت ها و لذتهای دنیوی شما را به سوی گناه نکشاند که خداوند عالی ترین کامیابی ها و لذتها را در آخرت برای بهشتیان فراهم ساخته است.
2. کسانی که پروا پیشه هستند و از کامیابیهای نامشروع و زودگذر پرهیز می کنند، به کامیابی و لذت دائمی می رسند. 
3. رحمت و مغفرت خاص الهی، درکنار نعمتهای مادی و جسمانی، روح و روان بهشتیان را به آرامش می‌رساند.
4. بهشتیان در کنار انواع نوشیدنی‌ها با انواع خوردنی ها و میوه‌ها نیز پذیرایی می‌شوند.
5. نعمتهای بهشتی از آفت و نقص و زوال پذیری مصونند.

اکنون به تلاوت آیه 16 از سوره محمد گوش می‌سپاریم:

«وَمِنْهُم مَّن یَسْتَمِعُ إِلَیْکَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِندِکَ قَالُوا لِلَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا  أُولَئِکَ الَّذِینَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و گروهی از آنان، [در ظاهر] به [سخنان] تو گوش می‌سپارند، اما هنگامی که از نزد تو بیرون می‌روند، [از روی تمسخر] به دانش یافتگان می‌گویند: او هم اکنون چه ‌گفت؟ آنان کسانی هستند که خداوند بر دلهایشان مُهر نهاده و آنان از هوای نفسشان پیروی کرده‌اند»

این آیه به گروهی از افراد سست ایمان و بیماردل اشاره دارد که در جامعه اسلامی زندگی می‌کردند، اما سخنان پیامبر و وحی الهی را باور نداشتند. آنها کلام خدا را از زبان پیامبر می‌شنیدند، اما می‌گفتند: چیزی از آن نمی‌فهمیم و درک نمی‌کنیم و هنگامی که به مؤمنان آگاه و بصیر می‌رسیدند، از روی تمسخر می‌گفتند: آیا شما سخنان پیامبر را درک کردید؟ ما که چیزی نفهمیدیم!

این آیه در پاسخ به رفتار نادرست این گروه می‌فرماید: سخنان پیامبر روشن و گویاست. اما چون شما به دنبال خواسته‌های نفسانی خود هستید و در پی پیروی از حق نیستید، از درک و شناخت حقیقت عاجز مانده‌اید. به عبارت دیگر، مشکل از جانب پیامبر نیست، بلکه از خود شماست که حق را نمی‌پذیرید.

از این آیه می‌آموزیم:

1. هواپرستی و پیروی از خواسته ‌های نامشروع نفسانی، قدرت تشخیص حق از باطل را از انسان سلب کرده و او را از درک حقیقت باز می دارد.
2. مراقب بیماردلان جامعه باشیم که در صدد تشکیک در حقانیت وحی و سخنان پیامبر و تضعیف ایمان مردم هستند.
3. خواندن و شنیدن کلام خدا کافی نیست؛ بلکه فهم و درک تعالیم و دستورات آن و عمل به آنها مهم است. چه بسا کسانی سخنان گویا و روشن پیامبر را می‌شنیدند، اما چون به دنبال خواهش های نفسانی خود بودند، حاضر نشدند حق را بپذیرند.

اکنون به تلاوت آیه 17 از سوره محمد گوش می‌سپاریم:

«وَالَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ»

ترجمه این آیه چنین است:

«و کسانی که هدایت یافته‌اند، [خداوند]  هدایتشان را می افزاید و پرهیزگاری و تقوایشان را به آنها عطا می کند»

در برابر بیماردلان که هدایت پیامبر را نپذیرفته و در حقانیت آن تشکیک می‌کنند، قرآن در این آیه وعده داده است که هرکس هدایت اولیه پیامبران را بپذیرد، خداوند دو نعمت گرانبها به او ارزانی می‌کند: یکی هدایت در مسیر پرپیچ و خم زندگی/ و دیگری سلامت و طهارت روحی/

طبیعی است که انسان همواره در معرض خطا و لغزش است و تشخیص راه درست در امور گوناگون نظیر موضوعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و غیره کار آسانی نیست. انسان در تمام دوران زندگی خود نیازمند هدایت الهی است، لذا خداوند وعده داده است اگر انسان هدایت اولیه الهی را بپذیرد، او را در تشخیص راه درست زندگی یاری  کند.    

 البته در کنار این هدایت، طهارت و پاکی درون نیز لازم است تا انسان به خاطر کینه، حسد،  بخل یا سایر صفات زشت اخلاقی، تحت تأثیر احساسات نادرست قرار نگرفته و از مسیر حق منحرف نشود.

از این آیه می‌آموزیم:

1. پذیرش هدایت اولیه، زمینه ‌ساز افزایش هدایت از طرف خداوند است.
2. هدایت پذیری، ظرفیت وجودی انسان را رشد و توسعه می‌دهد.
3. رسیدن به طهارت قلبی و عرفان واقعی، تنها از مسیر هدایت الهی حاصل می‌شود، نه از راه مکاتب بشری چون بودیسم و هندوئیسم و امثال آن.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.      

    ----------------