در این برنامه با تفسیر ساده و روان آیات 21 تا 24 سوره محمد آشنا می شویم.

   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 21 از سوره محمد گوش فرا می‌دهیم:

«طَاعَةٌ وَقَوْلٌ مَّعْرُوفٌ  فَإِذَا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَکَانَ خَیْرًا لَّهُمْ‏»

ترجمه این آیه چنین است:

«فرمانبرداری و سخن سنجیده [برای آنان بهتر است]. پس هنگامی که امر جهاد قطعی شد، اگر به خدا راست بگویند [و صادقانه جهاد کنند] قطعاً برای آنان بهتر است»

در برنامه قبل، به افراد سست ایمان و منافقی اشاره شد که به زبان، درخواست فرمان جهاد می کردند، اما هنگامی که این فرمان از جانب خداوند نازل شد، با بهانه‌های مختلف از آن فرار می‌کردند.

این آیه خطاب به آنها می‌‌فرماید: اقتضای ایمان آن است که از فرمان خدا و رسولش اطاعت کنید و از گفتن سخنان نسنجیده و بهانه‌های نابجا دوری کنید، زیرا سخنان شما موجب تضعیف روحیه مؤمنان می‌شود و آنان را از حضور در میدان جهاد و مقابله با دشمنان سرکش و ستیزه جو باز می‌دارد.  ادامه آیه می‌فرماید: اگر این گروه سست ایمان‌، در ادعای ایمان صادق باشند، باید در جهاد با دشمنان شرکت کنند، چراکه موجب عزت آنان در دنیا و پاداش الهی در آخرت می‌شود.

از این آیه می‌آموزیم:

1. لازمه ایمان، گفتار ‌نیکو و شایسته/ و عمل مطابق با فرامین خداوند است، نه آنکه هرچه بخواهیم بگوییم و هرگونه که دلمان خواست، عمل کنیم.
2. جهاد با دشمنان، یکی از دستورات خداوند است. باید در انجام آن صادق بود و از بهانه ‌جویی دوری جست، زیرا این به نفع انسان است.

اکنون به تلاوت آیات 22 و 23 از سوره محمد گوش می‌سپاریم:

«فَهَلْ عَسَیْتُمْ إِن تَوَلَّیْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَکُمْ»، «أُولَئِکَ الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَى أَبْصَارَهُمْ‏»

ترجمه این آیات چنین است:

«پس [ای بیماردلانِ سست ایمان] اگر رویگردان شوید، آیا از شما جز این انتظار می‌رود که در زمین فساد کنید و پیوندهای خویشاوندی را قطع کنید؟»، «آنانند کسانی که خداوند از رحمت خویش دور کرده و [گوشهای] ایشان را ناشنوا و چشمهایشان را نابینا ساخته است»

در ادامه آیات قبل، این آیات خطاب به افراد سست ایمان می‌فرماید: اگر از فرمان خدا درباره جهاد رویگردان شوید، مشرکان بر شما غلبه می‌یابند و به سنت‌های جاهلی باز می‌گردید. سنتهایی که زمینه گسترش فساد در جامعه و قتل و خونریزی را برپایه تعصبهای قبیلگی فراهم می سازد و حتی ممکن است به زنده به گور کردن دختران بیانجامد.

قرآن در ادامه می‌فرماید: روحیه فرار از جهاد و مطرح‌کردن بهانه‌های نابجا سبب می‌شود که چشم و گوش این افراد سست ‌ایمان و منافق از دیدن و شنیدن حق و حقیقت محروم شود. طبیعی است کسی که حق را به درستی نبیند، دربرابر آن می‌ایستد و از رحمت الهی محروم می‌شود.

از این آیات می‌آموزیم:

1. از نگاه قرآن، ترک جهاد، زمینه گسترش فساد و خونریزی ظالمانه را فراهم می کند.
2. روی گرداندن از تعالیم الهی، موجب تضعیف پیوندهای خانوادگی و خویشاوندی می‌شود.
3. کسانی که در جامعه فساد انگیزی می‌کنند و در نظام خانوادگی اخلال پدید می‌آورند، نه تنها از رحمت خداوند دور هستند، بلکه مورد لعن الهی نیز قرار دارند.
4. داشتن گوش و چشم به تنهایی کافی نیست. بلکه مهمتر بهره گیری درست از گوش و چشم است. چه بسا افرادی که گوش دارند، ولی حق شنو نیستند یا افرادی که چشم دارند، ولی حقیقت بین نیستند.

اکنون به تلاوت آیه 24 از سوره محمد گوش می‌سپاریم:

«أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا‏‏»

ترجمه این آیه چنین است:

«آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند؟ یا بر دلهایشان قفل هایی خورده است؟» 

  در ادامه آیات قبل که ویژگی‌های افراد سست ایمان را بیان می‌کرد، این آیه می‌فرماید: ریشه‌ همه‌ مشکلات این افراد آن است که یا در فهم آیات قرآن تدبّر و تأمل نمی‌کنند و یا به خاطر هواپرستی، آنچه را می‌فهمند، نمی‌پذیرند و با آن مقابله می‌کنند.

گرچه این آیه درباره افراد سست‌ ایمان است، اما آیه 29 سوره ص، تدبر در آیات قرآن را وظیفه همه‌ مؤمنان دانسته و می‌فرماید: «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ» -این کتابی مبارک است که بر تو نازل کرده‌ایم تا در آیات آن  تدبر کنند-

بر همین اساس است که در قیامت، رسول خدا از مهجوریت قرآن شکایت می‌کند، شکایتی که همه امت اسلامی را در برمی‌گیرد و نشانه کم‌توجهی مسلمانان به این کتاب بزرگ آسمانی است. این کم توجهی چند گونه است: گروهی قرآن را تلاوت نمی‌کنند/ گروه دیگری در کنار تلاوت قرآن، در معانی آن تدبر نمی‌کنند/ و گروهی هم پس از تلاوت و تدبر در این کتاب، در عمل به آموزه های آن کوتاهی می‌نمایند.

بر این اساس، فهم و درک درست معارف قرآنی، باید مبنای عمل و رفتار امت اسلامی باشد تا رحمت الهی در جامعه گسترش یابد و موجب گشایش در امور شود. در غیر این ‌صورت، ابتدا دلهای مردم قفل می‌خورد و سپس جامعه دچار معضلات و مشکلات متعدد می‌شود که موجب بسته شدن راه نجات و سعادت می گردد.

از این آیه می‌آموزیم:

1. قرآن، تنها برای تلاوت نیست، کتاب اندیشه و تدبّر است و تلاوت آن، باید مقدمه تدبّر در آیات آن شود. لذا کسانی که در قرآن تدبر نمی کنند، مورد توبیخ خداوند قرار می گیرند.
2. همه مسلمانان موظّف به تدبر در قرآن و فهم و درک آیات آن هستند و این کار اختصاص به گروه خاصی ندارد.
3. ترک تدبر در قرآن، سبب قفل‌شدن دل و قلب و روح انسان می‌شود، چنانکه دل‌های قفل‌شده نیز، از تدبر در قرآن محروم‌اند و از آن بهره‌ای نمی‌برند.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.       

   -----------------