در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 36 تا 38 سوره محمد(ص) در خدمت شما هستیم.

      بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 36 و 37 از سوره محمد گوش فرا می‌دهیم:

«إِنَّمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ  وَإِن تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا یُؤْتِکُمْ أُجُورَکُمْ وَلَا یَسْأَلْکُمْ أَمْوَالَکُمْ»، «إِن یَسْأَلْکُمُوهَا فَیُحْفِکُمْ تَبْخَلُوا وَیُخْرِجْ أَضْغَانَکُمْ‏‏‏»

ترجمه این آیات چنین است:

«زندگانی دنیا، تنها بازیچه و سرگرمی است و اگر ایمان آورید و تقوا پیشه کنید، خداوند به شما پاداش می‌دهد و اموالتان را از شما نمی‌خواهد»، «اگر خدا اموالتان را بخواهد و بر آن اصرار ورزد، بخل می‌ورزید و [خداوند] کینه‌ های شما را آشکار می‌سازد»

یکی از عوامل وابستگی به دنیا، نگاه نادرست به زندگانی این جهان است. کسی که تصور می‌کند ثروت و قدرت او در دنیا باقی و ماندگار است، به آن دلبستگی پیدا می‌کند. چنین کسی حاضر نیست در راه خدا از اموال و دارایی های خود بگذرد و یا از قدرت خود در راه تقویت دین الهی بهره بگیرد. 

در نگاه اهل ایمان، دنیا به منزله جاده‌ای است که از میان دشت‌ها و جنگل‌های زیبا می‌گذرد؛ عده بسیاری از مردم، مقصد را فراموش کرده و در کنار جاده می ایستند و مشغول تفریح و سرگرمی در زیر درختان و کنار رودخانه ها می شوند.

اما اهل ایمان مقصد را فراموش نمی کنند. آنها هم مانند سایرین درحد نیاز در کنار جاده می‌ایستند تا مایحتاج خود را بردارند، ولی توقف آنها طولانی نیست و حرکت خود را به سوی مقصد با سرعت ادامه می‌دهند. افزون بر آن، اهل ایمان، جاده زندگی را براساس تقوا طی می‌کنند، تا مرتکب تخلف از قوانین الهی در طی مسیر نشوند و به سلامت به مقصد برسند.

طبیعی است کسی در این جاده  سریعتر حرکت کرده و به مقصد می رسد که نخواهد بار و توشه‌ بسیار  بردارد تا همواره نگران حفظ آنها باشد. بلکه در هر منزلی که می‌ایستد، تنها آنچه را برای منزل بعدی لازم است، برمی‌دارد و بقیه را برای دیگران که نیاز دارند، برجای می‌گذارد.

آری! آنچه مانع حرکت انسان در جاده زندگی می‌شود، حرص و بخل است که نمی‌گذارد انسان سبکبار و چالاک شده و سریعتر به مقصد برسد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سرگرم‌ شدن به دنیا، دلبستگی شدید به آن و فراموش‌کردن آخرت، با ایمان و تقوای الهی سازگار نیست.
2. دنیای انسان ‌های بی‌ایمان، مانند دنیای کودکانی است که به اسباب‌ بازی‌های خود دل‌ بسته‌اند و با بازی و سرگرمی، روزگار می‌گذرانند.
3. داشتن مال و ثروت برای گذران زندگی دنیا لازم است، اما به مقدار کفایت که انسان محتاج دیگران نشود؛ نه آنکه تنها هدف زندگی، جمع مال و انباشته کردن آن باشد.  
4. حرص و بخل، انسان را از انجام تکالیف دینی درمورد انفاق و احسان باز می‌دارد.

اکنون به تلاوت آیه 38 از سوره محمد گوش می‌سپاریم:

«هَا أَنتُمْ هَؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَمِنکُم مَّن یَبْخَلُ  وَمَن یَبْخَلْ فَإِنَّمَا یَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ  وَاللَّهُ الْغَنِیُّ وَأَنتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِن تَتَوَلَّوْا یَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَکُمْ ثُمَّ لَا یَکُونُوا أَمْثَالَکُم‏»

ترجمه این آیه چنین است:

«آگاه باشید! شما همان کسانی هستید که برای انفاق در راه خدا دعوت می شوید، پس  برخی از شما بخل می‌ورزند؛ و هرکس بخل ورزد، فقط به زیان خود بخل ورزیده است و خداوند غنی و بی‌نیاز است و شمایید نیازمندان، و اگر روی برتابید، خداوند قومی غیر از شما را جایگزین می کند که مانند شما نخواهند بود» 

این آیه که آخرین آیه از سوره محمد است، در ادامه آیات پیشین، به دلبستگی گروهی از مؤمنان به مال و ثروت دنیا و عدم انفاق آن در راه خدا اشاره کرده و می‌فرماید: اگر شما به خدا ایمان دارید، اقتضای ایمان، تنها نماز و روزه نیست که هزینه مالی ندارد، بلکه لازمه‌ ایمان به خدا، پرداخت بخشی از اموال به عنوان زکات، یا جهاد در راه تقویت دین خداست. البته کسانی که از این کار بخل می‌ورزند، گمان نکنند، خداوند محتاج آنهاست که چنین فرمانی داده است، بلکه آنها به خدا نیاز دارند و هرچه بخل ورزند، درواقع خود را از دریافت پاداش و رحمت الهی در دنیا و آخرت محروم ساخته‌اند.

پایان آیه با لحنی تهدیدآمیز می‌فرماید: گمان نکنید، چون شما ایمان دارید، همواره مشمول لطف و عنایت خداوند در دنیا هستید. اگر شما هم در انجام وظیفه خود در حفظ دین خدا و مبارزه با دشمنان الهی کوتاهی کنید، به مرور از قدرت شما کاسته شده و از بین می‌روید. در آن صورت، خداوند گروهی را جایگزین شما می‌کند که در راه دفاع از دین خدا کوشا هستند و از پرداخت بخشی از اموال خود در راه خدا بخل نمی‌ورزند.

از این آیه می‌آموزیم:

1. بخل در انفاق، با ایمان به خدا سازگار نیست و مؤمن بخیل نمی‌شود.
2. بدیهی است انسان باید متناسب با توان مالی خود، در راه خدا انفاق کند. او باید توجه داشته باشد که خدا بی نیاز مطلق است و او با جمع مال و ثروت، هیچگاه از خدا بی‌نیاز نمی‌شود.
3. اهل ایمان هنگامی از نصرت و حمایت الهی برخوردار می شوند که به وظایف خویش به درستی عمل کنند و خداوند به کسی تضمین نداده است.
4. بذل جان و مال در راه خدا، عامل بقا و استمرار جامعه است و ترک آن از روی دلبستگی به دنیا، سبب فروپاشی جامعه و جایگزینی قوم و گروه دیگر می‌شود.

با پایان یافتن سوره محمد، ان‌ شاء‌الله در برنامه بعد، تفسیر سوره فتح را آغاز می کنیم.   تا برنامه‌ای دیگر شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.    

  ------------------