در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 14 تا 16 سوره فتح همراه شما هستیم.

  بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیه 14 از سوره فتح گوش فرا می‌دهیم:

«وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ یَغْفِرُ لِمَنْ یَشاءُ وَ یُعَذِّبُ مَنْ یَشاءُ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِیماً»  ترجمه این آیه چنین است:      «فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ خداست، هرکه را بخواهد مى‏بخشد و هر که را بخواهد عذاب مى‏کند و خداوند آمرزنده و مهربان است»

  در برنامه قبل سخن از منافقانی بود که در باطن کافرند، ولی در ظاهر خود را مسلمان نشان می دهند. این آیه می فرماید: البته خداوند بخشنده و مهربان است و هر که توبه کند و از کردار گذشته خویش پشیمان شود، مشمول آمرزش او می شود.  اما آنان که بر راه نادرست خود پافشاری کنند و دربرابر حق، عناد و لجاجت ورزند، درواقع خود را از رحمت الهی محروم ساخته اند و به کیفر کارهای نادرست خود خواهند رسید. 

این آیه بر حاکمیت مطلق خداوند بر عالم هستی تاکید می کند تا  هیچکس نپندارد می تواند از تحت حکومت و فرمانروایی خداوند خارج شود و یا بر اراده او فائق آید.

از این آیه می‌آموزیم:

1. لطف و رحمت الهی بر قهر و غضب او غلبه دارد. تا وقتی که انسان با کارهای  خویش، قابلیت دریافت رحمت الهی را از خود سلب نکند، مشمول رحمت خداوند خواهد بود.
2. برای رستگار شدن انسان، بیم و امید درکنار هم لازم است. به همین لحاظ در نظام تربیت الهی، انسانها باید در حالتی بین خوف و رجاء باشند تا نه مأیوس شوند و نه مغرور گردند، بلکه به رحمت الهی امیدوار/ و از غضب او در خوف و هراس باشند.

اکنون به تلاوت آیه 15 از سوره فتح گوش می‌سپاریم:

«سَیَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى‏ مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْکُمْ یُرِیدُونَ أَنْ یُبَدِّلُوا کَلامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا کَذلِکُمْ قالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَیَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ کانُوا لا یَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِیلًا»

ترجمه این آیه چنین است:

«آن‌گاه که شما براى به دست آوردن غنیمت‌ها روانه [خیبر] مى‏شوید، متخلفان [حدیبیه] مى‏گویند: بگذارید ما [هم]  به دنبال شما بیاییم. آنها مى‏خواهند کلام خدا را تغییر دهند [که متخلّفان حدیبیه را از غنایم بعدى محروم‏ کرده است. به آنان] بگو: شما هرگز دنبال ما نخواهید آمد! خداوند از پیش درباره شما چنین فرموده است. پس آنان به زودی خواهند گفت: [خدا ما را باز نداشته، بلکه] شما نسبت به ما حسد مى‏ورزید. [چنین نیست!] بلکه آنان جز اندکى نمى‏فهمند» 

یکی از ویژگی های منافقان فرصت طلبی است. آنان به هنگام خطر به بهانه های مختلف کنار می کشند و از زیر بار مسئولیت شانه خالی می کنند، اما هرجا احساس کنند که حضورشان منافعی برای آنها دارد، حضور می یابند. 

در راه بازگشت از حدیبیه، خداوند بشارت فتح خیبر را به پیامبر داد و متخلّفان از حدیبیه را از حضور در جنگ خیبر محروم ساخت. اما هنگام حرکت مسلمانان به سوی خیبر، این گروه به بهانه جبران کوتاهی خود، از پیامبر خواستند که همراه دیگر مسلمانان به سوی خیبر حرکت کنند تا از غنایم آن بهره مند شوند. اما پیامبر فرمان خدا را بر آنان خواند و آنها را از حضور در خیبر محروم ساخت.

جالب است که این گروه فرصت طلب به جای مقصر دانستن خود، دیگران را مقصر دانسته و گفتند: آنها از روی حسادت نمی خواهند ما در این جهاد شرکت کنیم و می خواهند همه غنایم نصیب خودشان شود!

از این آیه می‌آموزیم:

1. آنان که به هنگام خطر و سختی، وظایف اجتماعی خود را ترک می کنند، بایستی از بخشی از امکانات و رفاهیات جامعه محروم شوند تا زمینه رشد فرصت طلبان در اجتماع فراهم نشود.
2. همه مسلمانان مدعی ایمان و پیروی از دستورات خداوند هستند. اما مؤمنان واقعی و منافقان در حوادث سخت و کوبنده از هم شناخته می شوند.
3. از تهمتها و افتراهای منافقان نهراسید که آنها برای تبرئه خود از تخلّفاتی که انجام داده اند، مؤمنان را متهم می کنند.

اکنون به تلاوت آیه 16 از سوره فتح گوش می‌سپاریم:

«قُلْ لِلْمُخَلَّفِینَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى‏ قَوْمٍ أُولِی بَأْسٍ شَدِیدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ یُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطِیعُوا یُؤْتِکُمُ اللَّهُ أَجْراً حَسَناً وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا کَما تَوَلَّیْتُمْ مِنْ قَبْلُ یُعَذِّبْکُمْ عَذاباً أَلِیماً»

ترجمه این آیه چنین است:

  «به بادیه ‌نشینان متخلّف بگو: «به زودى به [رویارویی با] گروهى سرسخت دعوت خواهید شد که با آنان بجنگید تا تسلیم شوند. پس اگر اطاعت کنید، خداوند پاداشى نیک به شما خواهد داد و اگر سرپیچى کنید، همان‌‌گونه که پیش از این نافرمانى کردید، شما را به عذابى دردناک کیفر خواهد کرد»                                                                           

در ادامه آیه قبل که درخواست منافقان برای حضور در خیبر را رد کرد، این آیه می فرماید: اگر واقعا از کوتاهی گذشته خود پشیمان شده اید، می توانید صداقت خود را در میدان سختی که در پیش است، نشان دهید و خداوند این راه را برای شما باز گذاشته است، تا از گذشته شما درگذرد. 

البته در آن جنگ، انتظار غنایم مادی نداشته باشید و به امید کسب غنایم پا در میدان نبرد نگذارید. با این حال، مشمول پاداشی الهی خواهید شد که شامل حال رزمندگان راه حق می شود. اما اگر در آن میدان نیز تخلّف کنید و از فرمان خدا و رسولش سرپیچی کنید، کیفر سختی در انتظار شماست.     

 از این آیه می‌آموزیم:  

1. در نظام اجتماعی، راه بازگشت و جبران را براى متخلفان باز بگذاریم و آنان را براى همیشه بایکوت نکنیم‏.
2. هیچگاه دشمن را دست کم نگیریم و پیروزی های گذشته را، دلیل پیروز شدن در نبردهای آینده ندانیم، چراکه ممکن است دشمن نیز خود را تجهیز و تقویت کند و قدرتمندتر از گذشته در صحنه حاضر شود.
3. قدرت و توان دفاعی مسلمانان باید به حدی باشد که دشمن را وادار به تسلیم و پذیرش شکست کند.
4. هدف از حضور در جهاد، انجام فرمان خدا و رسول است، نه کشورگشایی و سلطه جویی بر دیگران/ لذا مجاهدان واقعی در پی خشنودی خداوند و دوری از قهر و غضب او هستند.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.                             ----------------