در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 22 تا 25 سوره فتح همراه شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 22 و 23 از سوره فتح گوش فرا می‌دهیم:

«وَ لَوْ قاتَلَکُمُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا یَجِدُونَ وَلِیًّا وَ لا نَصِیراً»، «سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِی قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِیلًا»

ترجمه این آیات چنین است:

«و اگر کافران با شما بجنگند، پشت‌ کرده، مى‏ گریزند. آن‌گاه هیچ سرپرست و یاورى نخواهند یافت»، «[این یاری مؤمنان و شکست کافران]  سنّت خداوند است که از پیش جارى بوده است و هرگز براى سنّت‏ خداوند، تغییر و تبدیلى نخواهى یافت»

 در برنامه های قبل سخن از قرارداد صلح حدیبیه بود که در منطقه ای نزدیک مکه، بین پیامبر و سران مشرکان مکه منعقد شد. عده ای از افراد، پیامبر و مسلمانان را مورد تحقیر قرار می دادند و می گفتند شما از روی ضعف و ناتوانی به چنین صلحی تن دادید و اگر جنگ واقع می شد، شکست می خوردید. این آیات در پاسخ آنها به مسلمانان روحیه می دهد و تاکید می کند که چنین سخنی بی پایه و نادرست است. اصولا  هرگاه اهل ایمان به دور از مقاصد مادی و اختلاف و پراکندگی، فقط برای خشنودی خداوند وارد میدان مبارزه شوند و گوش به فرمان رسول خدا باشند، سنت خداوند بر یاری آنان دربرابر دشمنان است. چنانکه در جنگهای بدر و احزاب این موضوع به تجربه ثابت شد و با یاری و نصرت خداوند، گروه اندکِ مؤمنان بر گروه بسیارِ مشرکان غلبه یافتند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. کسی که خدا را انکار می کند، درواقع خود را از یاری و سرپرستی خداوند در زندگی محروم ساخته است.
2. پیروزی حق بر باطل و یاری مؤمنان بر کافران، از سنتهای قطعی خداوند است.
3. قوانین الهی جامع و فرتر از زمان و مکان است، لذا در طول زمان کهنه و ناکارآمد نمی شود.

اکنون به تلاوت آیات 24 و25 از سوره فتح گوش می‌سپاریم:

«وَ هُوَ الَّذِی کَفَّ أَیْدِیَهُمْ عَنْکُمْ وَ أَیْدِیَکُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَکَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَکُمْ عَلَیْهِمْ وَ کانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرا»، «هُمُ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ صَدُّوکُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ الْهَدْیَ مَعْکُوفاً أَنْ یَبْلُغَ مَحِلَّهُ وَ لَوْ لا رِجالٌ مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِیبَکُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَیْرِ عِلْمٍ لِیُدْخِلَ اللَّهُ فِی رَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ لَوْ تَزَیَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِیماً»

ترجمه این آیات چنین است:

«و اوست کسى که پس از آن که شما را [در حدیبیه] بر آنان غلبه داد، در درون مکه [نیز] دست آنان را از شما و دست شما را از آنها کوتاه کرد و خداوند به هر کارى که مى‏کنید، بیناست»، «آنان کسانى هستند که کافر شدند و شما را از [ورود به] مسجدالحرام بازداشتند و نگذاشتند قربانى‏ که با خود آورده بودید، به محل قربانگاهش برسد و اگر [در مکه] مردان و زنان باایمانى نبودند که بى‌‌آنکه آنان را بشناسید، ندانسته پایمالشان کنید و تاوانشان بر شما بماند، [فرمان حمله به مکه را صادر مى‏کردیم؛ ولى این فرمان را ندادیم] تا خداوند هرکس را بخواهد، در رحمت خود درآورد. اگر [مؤمنان و مشرکان] از هم جدا بودند، قطعاً کسانى از اهل مکه را که کفر ورزیدند، به عذابى دردناک کیفر مى‏کردیم»

در ادامه آیه های قبل، این آیات بر دو نکته مهم در ماجرای صلح حدیبیه اشاره می کند. یکی آنکه این صلح، درواقع پیروزی شما بر آنان بود که بدون جنگ و خونریزی به دست آمد. زیرا با آنکه شما در سرزمین آنها حضور داشتید و مشرکان می توانستند شما را از بین ببرند، اما پس از بیعت شما با پیامبر، چنان رعب و هراسی بر دل آنها سایه افکند که خودشان پیشنهاد صلح دادند.

نکته دوم آنکه در شهر مکه، برخی مسلمانان که به دلایلی به مدینه مهاجرت نکرده بودند، زندگی می کردند. اگر خداوند فرمان حمله به شهر مکه را صادر می کرد، آنان نیز درمعرض خطر بودند، زیرا شما آنها را نمی شناختید و با آنها درگیر می شدید. در این صورت، این ننگ برای شما باقی می ماند که همکیشان خود را در مکه مورد هجوم قرار داده یا به قتل رسانده اید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. گاهی صلح، نشانه پیروزی است. البته این در مواردی است که مصلحت جامعه اسلامی توسط رهبران آگاه و باایمان، اینگونه تشخیص داده شود.
2. هرگاه دشمنان دست از جنگ کشیدند، ما نباید آغازگر جنگ و درگیری با آنها باشیم.
3.  مکه اختصاص به ساکنان این شهر ندارد و هیچکس نمی تواند مانع ورود زائران خانه خدا به این شهر شود.
4. در هنگام جنگ، باید تا جایی که ممکن است از کشته شدن بی گناهان جلوگیری کرد و نمی توان برای غلبه بر دشمن، بی حساب و کتاب دست به هر کاری زد.
5. باید مراقب بود و بهانه به دست دشمن نداد. ضروری است از هرگونه اقدامی که موجب ننگ و بدنامی مسلمانان است و وجهه آنان را در جامعه خدشه دار می کند، دوری کرد.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.  

    ----------------