در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 6 تا 9 سوره حجرات همراه شما هستیم.

        بسم الله الرحمن الرحیم

 

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

 

ابتدا به تلاوت آیه 6  از سوره حجرات گوش فرا می‌دهیم:

 

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‏ ما فَعَلْتُمْ نادِمِین»

 

ترجمه این آیه چنین است:

 

«اى کسانى که ایمان آورده ‏اید! اگر فاسقى براى شما خبرى [مهمّ] آورد، [درباره آن] بررسی و تحقیق کنید، مبادا [از روى شتاب‏ زدگى تصمیمی بگیرید و] ناآگاهانه به گروهى آسیب برسانید، سپس از کرده‏ ى خود پشیمان شوید»

 

اخباری که ما از دیگران می شنویم، دوگونه است: برخی خبرها ارتباطی به کار و زندگی ما ندارد و بیانگر اتفاقاتی است که در جامعه و محیط اطراف ما رخ می دهد. اما برخی خبرها به کار و زندگی ما مربوط است. ما براساس آنها تصمیم می گیریم که چه اقدامی انجام دهیم و یا چه واکنشی از خود نشان دهیم!

 

این آیه درباره نوع دوم است و می فرماید: در این موارد، پیش از هرگونه تصمیم گیری و اقدام، باید بررسی و تحقیق کنید که آیا گوینده خبر فرد راستگویی است یا دروغگو؟ یا خبری که او می دهد، براساس اغراض و مقاصد شخصی است، یا از رویدادی واقعی در بیرون حکایت می کند؟ 

 

اگر در خبری که شنیده ایم، دقت و تامل نکنیم، ممکن است براساس آن تصمیمی نادرست بگیریم که نتایج و پیامدهایش قابل جبران نباشد.

 

از این آیه می‌آموزیم:

 

    اقتضای ایمان به خدا، تأنی و تامل در کارها و تصمیم گیری هاست، تا انسان دچار سطحی نگری و شتاب زدگی نشود. به همین دلیل، انسان مؤمن اهل تحقیق و بررسی است و زودباور و ظاهربین نیست.

    اخباری را که از دیگران حتی افراد فاسق و گنهکار می شنویم، نه ردّ کنیم،  نه قبول/ بلکه تحقیق و بررسی کنیم، زیرا گاه افراد فاسق نیز راست می گویند.

     برخی افراد و بنگاههای خبری، اخبار و شایعات نادرستی را در میان مردم منتشر می کنند تا جامعه را دچار تنش و آسیب کنند. پس برای پیشگیری از اینگونه آسیبهای اجتماعی، مؤمنان باید درباره آنچه که می شنوند، تحقیق و بررسی کنند.

    تصمیمات و اقدامات نسنجیده، پشیمانی و حسرت به دنبال دارد. البته در بسیاری از موارد این پشیمانی سودی هم ندارد، زیرا قابل جبران نیست.

 

 

 

اکنون به تلاوت آیات 7 و 8 از سوره حجرات گوش می‌سپاریم:

 

«وَ اعْلَمُوا أَنَّ فِیکُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ یُطِیعُکُمْ فِی کَثِیرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَیْکُمُ الْإِیمانَ وَ زَیَّنَهُ فِی قُلُوبِکُمْ وَ کَرَّهَ إِلَیْکُمُ الْکُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْیانَ أُولئِکَ هُمُ الرَّاشِدُونَ»، «فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَ نِعْمَةً وَ اللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیم»‏

 

ترجمه این آیات چنین است:

 

«و بدانید که رسول خدا در میان شماست [و شما باید از او پیروى کنید.] اگر او در بسیارى از کارها از شما پیروی کند، قطعاً به سختى و مشقّت خواهید افتاد؛ ولى خدا ایمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دل‌هایتان زینت بخشیده است و کفر، بدکارى و نافرمانى را مورد تنفّر شما قرار داده است. آنها [که داراى این ویژگى‏ها هستند،] همان رشد یافتگانند»، «[علاقه به ایمان و تنفّر از کفر،] فضل و نعمتى بزرگ از سوی خداوند است و خداوند دانای حکیم است»

 

[این آیات به دو نعمت بزرگ خداوند اشاره کرده است: یکی فرستادن پیامبران برای هدایت و ارشاد بشر/ و دیگری فطرت پاکی که خداوند در وجود همه انسانها قرار داده است. پیامبران با سخنان منطقی و روشن خود مردم را ارشاد و راهنمایی می کنند و از نظر سلوک و رفتار نیز، سرمشق و الگویی کامل برای آنها هستند. به همین جهت، اهل ایمان از پیامبران اطاعت و تبعیت می کنند.

 

از سوی دیگر، خداوند سرشت انسانها را به گونه ای آفریده است که کارهای خوب را دوست دارند و از کارهای بد بیزار و متنفرند. به عنوان مثال، حتی دزدی که اموال دیگران را به سرقت می برد، در ضمیر خود می داند که دزدی کار زشت و ناپسندی است.

 

از این آیات می‌آموزیم:

 

    اگر می خواهیم دچار پشیمانی و ندامت نشویم، باید از تعالیم رسولان الهی پیروی کنیم، نه آنکه انتظار داشته باشیم آنها تابع خواسته های ما باشند. چراکه چنین انتظاری نابجاست.

    گرایش به دین، که دعوت کننده انسان به خوبی ها و دورکننده او از بدیهاست، امری فطری است که خداوند در نهاد همه انسانها قرار داده است.

    رشد واقعی جامعه بشری در گرو پیروی از آموزه های تعالی بخش فرستادگان الهی و دوری جستن از رذائل اخلاقی و رفتاری است.

    زینت واقعی انسان، ایمان و کمالات معنوی و اخلاقی اوست، نه تعلقات ظاهری مثل لباس و مسکن و مَرکب زیبا.

 

 

 

اکنون به تلاوت آیه 9 از سوره حجرات گوش می‌سپاریم:

 

«وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى‏ فَقاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّى تَفِی‏ءَ إِلى‏ أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ»

 

ترجمه این آیه چنین است:

 

«و اگر دو گروه از مؤمنان به نزاع و جنگ پرداختند، پس میان آنان صلح و آشتى برقرار کنید. سپس اگر یکى از دو گروه بر دیگرى تجاوز کرد، با  آن که تجاوز می کند، بجنگید تا به فرمان خداوند بازگردد. پس اگر متجاوز بازگشت [و از تجاوز دست برداشت]، میان آن دو [گروه] به عدالت صلح برقرار کنید و عدالت پیشه کنید که خداوند دادگران را دوست دارد»

 

این آیه به یکی دیگر از آسیب های اجتماعی اشاره کرده، می فرماید: گاهی میان افراد یا اقوام جامعه درگیری هایی رخ می دهد و دو طرف برای پیروزی بر دیگری، از دوستان و نزدیکان خود یاری می طلبند. قرآن در این خصوص تاکید می کند که دیگر افراد جامعه، به جای ورود در درگیری، طرفین را به صلح و آشتی دعوت کنند تا منجر به گسترش دامنه تنش و درگیری نشود.

 

اما اگر یکی از دو طرف بر ادامه جنگ و درگیری اصرار ورزید و حاضر به پذیرش صلح براساس عدالت نبود، همه وظیفه دارند که با گروه متجاوز مقابله کنند و آن را سر جایش بنشانند تا جامعه دچار فتنه و آسیب بزرگتر نشود.

 

از این آیه می‌آموزیم:

 

    همه افراد جامعه دربرابر امنیت اجتماع مسئولند. لذا در زمان وقوع درگیری و نزاع، بی تفاوتی پذیرفته نیست. آنها باید میان همکیشان خود، صلح و آشتی برقرار کنند، اما اگر یکی از دو گروه درگیر، به تجاوز و یاغی گری ادامه داد، باید متجاوز را سرجایش بنشانند تا امنیت برقرار شود.

     مسامحه دربرابر فرد یاغی و طاغی که با تجاوزگری خود، امنیت جامعه را به هم می زند، جایز نیست. چنین فردی اگر مسلمان هم باشد، خونش حرمت ندارد.

    در برقراری صلح بین دو طرف جنگ، باید عدالت رعایت شود و حق مظلوم پایمال نگردد. درغیر این صورت، چنین صلح و سازشی، ذلت آور و ننگین است.   

 

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.   

 

    ------------------