در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 1 تا 14 سوره ذاریات همراه شما هستیم.

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره قاف در برنامه قبل، در این برنامه تفسیر آسان و روان آیات سوره ذاریات را آغاز می‌کنیم. این سوره در مکه نازل شده‏ است. محور آیات آن، مبداء و معاد، نشانه های خدا در هستی، داستان برخی پیامبران و سرگذشت اقوام منحرف و گمراه است.  

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 6 از سوره ذاریات گوش فرا می‌دهیم:

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

«وَ الذَّارِیاتِ ذَرْواً»، «فَالْحامِلاتِ وِقْراً»، «فَالْجارِیاتِ یُسْراً»، «فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً»، «إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ»، «وَ إِنَّ الدِّینَ لَواقِعٌ»

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان

«سوگند به بادهایى که با شدّت [چیزها را] پراکنده مى‏ کنند»، «و سوگند به ابرهاى گران‌بار»، «و سوگند به کشتى‏هایى که به آسانى در حرکتند»، «و سوگند به فرشتگانى که [به امر خدا] کارها را تقسیم مى‏کنند»، «آنچه به شما وعده مى‏دهند، قطعاً راست است»، «و حتماً [روز] جزا واقع ‏شدنى است»

این سوره مانند برخی سوره های دیگر قرآن، با چند سوگند آغاز می شود:

سوگند به پدیده های طبیعی مانند ابر و باد که عامل نزول باران و رویش گیاهان و درختان و گسترش زندگی بشر در نقاط مختلف زمین شده اند.

سوگند به کشتی هایی که بر پشت آب سوار شده و با وزش باد، مسافران و کالاها را از نقاطی به نقاط دیگر جابجا می کنند.

و سوگند به فرشتگانی که مامور تقسیم ارزاق انسانها در سراسر جهان هستند.

بی تردید، حیات نوع بشر، حیوانات و گیاهان در گرو نزول باران است و بادها در جابجا کردن ابرها، تعدیل هوا و لقاح گیاهان نقش مهمی دارند. کشتی ها نیز در زندگی بشر نقش دارند. درواقع وسیعترین و ارزان ترین راهها برای جابجایی کالاها و محموله های سنگین، راه های دریایی است.

به یقین این سوگندهای قرآن، بیانگر تدبیر و قدرت الهی در اداره امور زندگی مردم است تا منکران معاد بدانند که خداوند جهان را پس از آفرینش، به حال خود رها نکرده و برای آن غایتی قرار داده است؛ غایتی که در جهان پس از مرگ محقق می شود و از طریق پیامبران در طول تاریخ به بشر وعده داده است.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سوگند به پدیده های طبیعی چون ابر و باد و باران، انسان را به کشف قوانین هستی و تدبیر حاکم بر آنها ترغیب می کند. شناسایی این پدیده ها و قوانین حاکم برآنها، مقدمه ای برای خداشناسی است.   
2. خداوند از طریق اسباب و مسبّبات مادی و غیر مادی این جهان را اداره می کند.‏
3. شگفت آور این است که به وعده های این و آن اطمینان می کنیم، اما به وعده قطعی و درست خداوند اطمینان نمی کنیم!!

اکنون به تلاوت آیات 7 تا 9 از سوره ذاریات گوش می‌سپاریم:

«وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُکِ»، «إِنَّکُمْ لَفِی قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ»، «یُؤْفَکُ عَنْهُ مَنْ أُفِکَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«سوگند به آسمانِ داراى [زیباییها و] راه‏هاى بسیار»، «که شما [درباره‌ی قرآن‏] در گفتاری گوناگون [سرگردان] هستید»، «کسی که [از حقّ] منصرف شد، از آن منحرف می شود»

در ادامه سوگندها در آیات قبل، در این آیات به عظمت آسمان سوگند یاد شده است. آسمانی که دارای میلیاردها کهکشان و ستاره است و ستارگان در تاریکیهای شب، به مانند چراغهایی زیبا در پهنه آسمان می درخشند.

اما منکران مبداء و معاد، بدون توجه به تدبیر و اراده خداوند در آسمان و زمین، درباره  نزول وحی بر پیامبران - برای هدایت بشر به سوی کمال - تردید می کنند و به بهانه های مختلف پیامبران و آموزه های آنان را زیر سؤال می برند. البته آنها از منطق قوی و ثبات عقیده برخوردار نیستند، لذا مواضعشان ناپایدار و گفته هایشان متناقض است. اما درمقابل،   راه حق یکی است و از منطق روشن و موازین استوار برخوردار است.

بدیهی است که هرکس حق را بشناسد و پا روی آن بگذارد، دچار انحراف شده است که این خود، انحراف و کجروی بیشتر او را به دنبال دارد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سخنان منکران معاد برپایه دلیل و منطق نیست؛ لذا سخنان آنهاپراکنده و گاه متضاد و متناقض است.
2. راه مستقیم یکی است، ولی بیراهه ها و جاده های انحرافی بسیار است. 
3. هر انحراف، لغزش و گناهی، زمینه ساز انحرافات، لغزشها و گناهان دیگر است و راه بازگشت به سوی حق را سخت تر می سازد.

اکنون به تلاوت آیات 10 تا 14  از سوره ذاریات گوش می‌سپاریم:

«قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ»، «الَّذِینَ هُمْ فِی غَمْرَةٍ ساهُونَ»، «یَسْئَلُونَ أَیَّانَ یَوْمُ الدِّینِ»، «یَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ یُفْتَنُونَ»، «ذُوقُوا فِتْنَتَکُمْ هذَا الَّذِی کُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«مرگ بر دروغ‏ پردازان!»، «آنان که در جهالت عمیق و غفلت فرو رفته اند»، «مى‏پرسند: «روز جزا چه وقت است؟»، «روزى است که آنها بر آتش سوزانده مى‏ شوند»، «[به آنان گفته مى ‏شود:] «عذابتان را بچشید! این همان عذابى است که [از روى تمسخر]  به آن شتاب داشتید»

در ادامه آیات قبل، این آیات سخنان منکران معاد را براساس حدس و گمانهای بی پایه و دروغ پردازی هایی می داند که صاحبان آنها در جهل و غفلت فرو رفته اند و گمان می کنند افرادی روشنفکر و فهمیده اند.

یکی از سؤالاتی که غالباً منکران معاد از پیامبران و اهل ایمان می پرسیدند، این بود که قیامت چه زمانی برپا می شود؟ آنها گمان می کردند چون اهل ایمان از زمان وقوع قیامت اطلاع و آگاهی ندارند، پس لابد قیامتی در کار نیست. درحالی که به عنوان مثال، عدم اطلاع از زمان آمدن زلزله، دلیل عدم وقوع آن نیست.

آنها تا زمانی که آتش دوزخ را بر بدن خود حس نکنند، آن را باور نخواهند کرد و از تمسخر اهل ایمان با این سؤالات نابجا دست بر نمی دارند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سخنان ناروا و بی منطق درباره دین که بدون مبنای علمی و برپایه حدس و گمان باشد، مایه دوری از رحمت الهی است.
2. اگر از چگونگی برخی وقایع و رویدادهای قیامت آگاه نباشیم، نمی توانیم آن را بهانه ای برای تردید در اصل معاد قرار دهیم. چنانکه گروهی به همین بهانه، اصل معاد را انکار می کردند.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای  شما هستیم. خد انگهدار.