در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات پایانی سوره ذاریات یعنی آیات 54 تا 60 همراه شما هستیم.

 بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 54 و 55 از سوره ذاریات گوش فرا می‌دهیم:

«فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ»، «وَ ذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرى‏ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«پس، از آنان روى بگردان که تو مورد سرزنش نیستى»، «و پیوسته تذکر بده که تذکر براى مؤمنان سودمند است»

در برنامه قبل گفتیم که در طول تاریخ، مخالفان جریان نبوت، پیامبران الهی را متهم به جادوگری یا ارتباط با جنیان می کردند تا بدین صورت معجزات و کارهای خارق العاده آنان را کم ارزش جلوه دهند و ارتباط آنان با خداوند را انکار کنند.

این آیات خطاب به رسول گرامی اسلام می فرماید: تو وظیفه خود را در هدایت این عده  به خوبی انجام داده ای و مورد سرزنش نیستی؛ پس از این افراد، روی بگردان و آنان را به حال خود واگذار، که امیدی به هدایت آنان نیست، زیرا در مقام شناخت حقیقت و پذیرش آن نیستند.

البته هشدار و تذکر به عموم مردم، از وظایف اصلی پیامبر است و کسانی که به دنبال شناخت حق و ایمان آوردن به آن هستند، از پندها و اندرزهای روشنگر رسول خدا بهره می برند و راه هدایت را می یابند. 

از این آیات می‌آموزیم:

1. وظیفه پیامبران، ابلاغ پیام الهی به عموم مردم است، ولی نتیجه کار در اختیار آنان نیست. آنها در قبال کسانی که ایمان نمی آورند، مسئولیتی ندارند.
2. انتظار ایمان آوردن همه مردم را نداشته باشیم و توان و امکانات خود را بیشتر صرف کسانی کنیم که زمینه و امید پذیرش در آنان هست.
3. پندپذیری، یکی از ویژگی های اهل ایمان است و کسی که از این ویژگی برخوردار نیست، باید در درستی ایمان خود شک کند.

اکنون به تلاوت آیات 56 تا 58 از سوره ذاریات گوش می‌سپاریم:

«وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ»، «ما أُرِیدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَ ما أُرِیدُ أَنْ یُطْعِمُونِ»، «إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِینُ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و جنّ و انسان را نیافریدم مگر براى آن که مرا بپرستند»، «و من از آنان هیچ رزقى نمى‏خواهم و نمى‏خواهم که مرا اطعام کنند»، «همانا خداوند است آن روزى‌رسانِ نیرومندِ استوار»  

در آیه قبل سخن درباره تذکر و یادآوری اموری بود که برای اهل ایمان سودمند است. این آیات می فرماید: یکی از مهمترین موضوعاتی که همواره باید مورد توجه خاص انسان قرار گیرد، هدف آفرینش اوست و غفلت از آن موجب گمراهی و سردرگمی او می شود.

روشن است که آفرینش انسان، هدفمند بوده و خداوندِ قادرِ متعال به آفرینش او نیازی نداشته است. درحقیقت، هدف آفرینش انسان، رشد و کمال او بوده است. این آیات، مسیر کمال انسان را به او نشان داده و عبادت و بندگی خدا را راه رسیدن به کمال انسانی دانسته است.

البته عبادت دو جنبه دارد: یکی به معنای خاص آن، که انجام مراسم عبادی مانند نماز و روزه و حج و غیره است و دیگری به معنای عام و فراگیر آن، که همه ابعاد زندگی انسان را در بر می گیرد. بدین معنا که انسان در همه تصمیم ها و انتخابهای زندگی، در چارچوب رضای خداوند گام بردارد و از هرچه مورد خشنودی او نیست، دوری کند.

طبیعی است اگر انسان در همه حالات زندگی، خدا را در نظر بگیرد، از سطح تمایلات حیوانی و خواسته های پست و بی ارزش دنیایی فراتر رفته و به کمال مطلق که همان آفریدگار بزرگ عالم است، نزدیک و نزدیکتر می شود. این قرب به خدا، عالی ترین مرتبه از کمال است که انسان می تواند به آن دست یابد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. جنّ و انس در هدف آفرینش و مسیر رسیدن به آن، که بندگی خداست، مشترکند.
2. بی تردید، خداوند به عبادت بندگان نیازی ندارد، بلکه ما انسانها از طریق بندگی او رشد کرده  و به کمالات معنوی دست می یابیم.
3. تلاش برای کسب رزق و روزی وظیفه انسان است، در عین حال نباید از این نکته غافل شویم که مبداء و سرچشمه روزی از خدا و به دست اوست.

اکنون به تلاوت آیات 59 و 60 از سوره ذاریات گوش می‌سپاریم:

«فَإِنَّ لِلَّذِینَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ فَلا یَسْتَعْجِلُونِ»، «فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ یَوْمِهِمُ الَّذِی یُوعَدُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«پس برای کسانى که ستم کردند، سهمی [از عذاب] است، همانند سهم یارانشان [در اقوام ستمگر پیشین]. پس از من درخواست شتاب نکنند [که به آن خواهند رسید]»، «پس واى بر کسانى که کفر ورزیدند، از روزى که [به آن] وعده داده مى‏شوند»

این آیات که آخرین آیات سوره ذاریات است، محتوای سوره را جمع بندی کرده و می فرماید: اقوامی که سرگذشت آنها به اجمال در این سوره آمد، متاسفانه در برابر دعوت فرستادگان الهی به انکار و مخالفت برخاستند. آنان در دنیا به قهر الهی گرفتار شدند و در آخرت نیز سهمی از عذاب دارند.

مخالفان پیامبران، همواره از پیامبرشان سؤال می کردند که قیامت چه زمانی برپا خواهد شد و ازآنجاکه پیامبران زمان فرا رسیدن رستاخیز را نمی دانستند، آنها اصل وقوع قیامت را زیر سؤال می بردند. لذا قرآن می فرماید: عجله نکنید و مطمئن باشید که وعده الهی تخلّف ناپذیر است و آن روز فرا خواهد رسید، روزی که برای شما سخت و سنگین خواهد بود و هیچ راه بازگشتی ندارید.

 از این آیات می‌آموزیم:

1. اگر کسی از هدف آفرینش که بندگی خداست، غفلت بورزد و خود را در مسیر هدفی که برای آن خلق شده، قرار ندهد، دچار ظلمی بزرگ شده است.  
2. مهر و قهر خداوند براساس علم و حکمت اوست و عجله و شتاب ما برای آنکه زمان آن فرا برسد، تاثیری در این امر ندارد.
3. سرنوشت انسان در گرو اعمال اوست. لذا کفر و ظلم، پایانی جز کیفر الهی در دنیا و آخرت به دنبال ندارد.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.