در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات ابتدایی سوره نجم (آیات 1 تا 18) همراه شما هستیم.

                                               بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره طور در برنامه قبل، در این برنامه تفسیر آسان و روان آیات سوره نجم را آغاز می‌کنیم. این سوره در مکه نازل شده‏ است و با بیان شیوه نزول وحی بر پیامبر و ماجرای معراج آن حضرت آغاز می شود. این سوره با نفی خرافات مشرکان و تاکید بر کیفرهای الهی در دنیا و آخرت ادامه می یابد.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 4 از سوره نجم گوش فرا می‌دهیم:

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

«وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى»، «مَا ضَلَّ صَاحِبُکُمْ وَمَا غَوَى»، «وَمَا یَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى»، «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحَى» 

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان

«سوگند به ستاره، چون [در افق] فرو شود»، «یار و همنشین شما [محمّد]، نه گمراه شده و نه منحرف گشته است»، «و از روى هواى نفس سخن نمى‏ گوید»، «سخن او جز وحى که به او نازل مى‏ شود، نیست»

همچون برخی سوره های مکی، این سوره نیز با سوگند آغاز می شود؛ سوگند به ستاره که  از پدیده های طبیعی است و در طول تاریخ همواره مورد توجه بشر بوده، تا آنجا که در دوره هایی از تاریخ، ستارگان مورد پرستش برخی از اقوام بوده اند.

پس از سوگند، خداوند به ساکنان مکه می فرماید: محمد بن عبدالله که در میان شما متولد شده است، بیش از 40 سال همنشین و هم صحبت شما بوده است. شما در این مدت هیچ گفتار و رفتار ناشایست و انحرافی از او ندیده اید و همه به راستی و درستی او گواهی می دهید.

اگر او امروز تاکید می کند که از جانب خدا برای هدایت شما مبعوث شده است، از روی هوای نفس و قدرت طلبی نیست، که بخواهد بر شما بزرگی کند و یا به مال و مقام و موقعیت برسد. آنچه او در دعوت شما به سوی خدا می گوید، سخن خداوند است که بر او وحی می شود، پس سخن خدا را بپذیرید و به او ایمان بیاورید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. پیامبران معمولا در میان اقوام و قبایلی بزرگ شده اند که گمراه و منحرف بوده اند، اما هرگز تحت تاثیر افکار، باورها و آداب و سنتهای نادرست آنها قرار نگرفته اند.
2. کسانی که نمی خواهند زیر بار حق بروند، سعی می کنند با تهمت ریاست طلبی به پاکان، بهانه ای برای فرار از حق پیدا کنند.
3. سخنان پیامبر، نه برخاسته از تمایلات شخصی و نه تحت تاثیر محیط اجتماعی اوست.
4. سخن پیامبر حجت است. چه مستقیماً از جانب خدا سخن بگوید و چه از جانب خود،  به امری فرمان دهد.

اکنون به تلاوت آیات 5 تا 12 از سوره نجم گوش می‌سپاریم:

«عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوَى»، «ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى»، «وَهُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلَى»، «ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى»، «فَکَانَ قَابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنَى»، «فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى»، «مَا کَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى»، «أَفَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا یَرَى»

ترجمه این آیات چنین است:

«[آن وحى که خدای] بسیار نیرومند به او آموخت»، «[همان که] درایت و توانمندى شگفتى دارد، پس چیره است»، «در حالى که او در افق برتر بود»، «سپس نزدیک و نزدیکتر شد»، «تا جایى که فاصله‏ اش به اندازه‌ دو کمان یا کمتر شد»، «پس به بنده‌ی خود وحى کرد، آنچه را وحى کرد»، «دل، آنچه را دید، دروغ نخواند»، «پس آیا بر سر آنچه مى‏بیند، با وى بحث و جدال مى‏کنید؟»

آیات قبل درباره اصل نزول وحی بود، این آیات به نحوه ارتباط پیامبر با خدا اشاره کرده و می فرماید: معلم پیامبر، خداوند علیم و حکیم است که همه قوای عالم در اختیار اوست و کارهایش محکم و استوار است. او در جایگاهی برتر از ذهن و اندیشه بشر قرار دارد و هیچکس را یارای رسیدن به او نیست، اما پیامبرش با دل و قلب مملو از ایمان، توانست او را شهود باطنی کند؛ شهودی که خطابردار نیست و مایه تقرّب پیامبر به خداوند در حد اعلای امکان شد.

این تقرّب، زمینه را برای نزول وحی فراهم کرد و از آن پس، جبرئیل به عنوان واسطه ای میان خداوند و پیامبرش، وحی را بر قلب پیامبر القا می کرد و آن حضرت آیات قرآن را بر مردم تلاوت می نمود.

منکران نبوت همواره در طول تاریخ، امکان برقراری ارتباط میان خدا و انسان را امری غیرممکن شمرده و آن را نپذیرفته اند. در حالی که این ارتباط، یک رابطه حسی و مادی نیست، بلکه یک رابطه قلبی و شهودی است و این آیات نیز تصریح می کند که پیامبر با دل خود و با شهود قلبی خدا را دیده است، نه با چشمانش/

از این آیات می‌آموزیم:

1. تنها علوم تجربی و بشری نیست که نیاز به مربی و معلم دارد؛ انسان برای رسیدن به رشد و کمال معنوی نیازمند معلم الهی است تا آنچه را خداوند به او آموخته، به مردم بیاموزد و آنها را از گرفتار شدن در خرافات و افکار و آراء باطل و انحرافی نجات دهد.
2. در برابر کسانی که پیامبر را دست آموخته بشری همانند خود او می دانستند، این آیات به صراحت تاکید می کند که خداوند معلم پیامبر است و او وحی را از سرچشمه اصلی می گیرد.
3. آنجا که خداوند اراده کند و اجازه دهد، پیامبرش می تواند چنان تقرّبی پیدا کند که بی واسطه با او سخن بگوید و کلام الهی را دریافت کند.
4. بندگی خدا و تقرّب جستن به او، زمینه را برای دریافت وحی و رسیدن به مقام رسالت برای پیامبر فراهم کرد. لذا در این آیات می فرماید: خداوند به بنده اش وحی کرد و نمی فرماید: خداوند به پیامبرش وحی کرد.

اکنون به تلاوت آیات 13 تا 18  از سوره نجم گوش می‌سپاریم:

«وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى»، «عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى»، «عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَى»، «إِذْ یَغْشَى السِّدْرَةَ مَا یَغْشَى»، «مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى»، «لَقَدْ رَأَى مِنْ آیَاتِ رَبِّهِ الْکُبْرَى»

ترجمه این آیات چنین است:

«و بی‌گمان یک بار دیگر هم او را دیده است»، «نزد سدرة المنتهى»، «که بهشتِ امن نزد آن است»، «آن‌گاه که سدرة المنتهى را پوشاند، آن [نورى] که مى‏پوشاند»، «دیده [پیامبر از حقیقت] منحرف نشد و [از حدّ] تجاوز نکرد»، «همانا او برخى از نشانه‏هاى بزرگ پروردگارش را دید»

در ادامه آیات قبل، این آیات به ماجرای معراج پیامبر اشاره می کند که در ابتدای سوره اسراء نیز آمده است. آیات قبل، شهود قلبی پیامبر را بیان می کرد و این آیات به حضور شخص پیامبر در آسمانها و مشاهده آیات و نشانه های عظمت خداوند در هستی اشاره می کند. همچنین مشاهده بهشت الهی در آسمانها که محل حضور ارواح مؤمنان و پاکان تا برپایی قیامت است، آن هم در سایه شاخسارهای شجره ای پربار به نام سدرة المنتهی/

پیامبر اکرم در سفر معراج، حقایق بسیاری را با چشمان خود دید، چنانکه خداوند ملکوت آسمانها و زمین را به حضرت ابراهیم نشان داد و او این عظمت را مشاهده کرد. پس می توان گفت که خداوند با نشان دادن عظمت هستی به پیامبرانی که مامور هدایت انسانها هستند، آنها را به یقین کامل می رساند تا وحی را با اطمینان کامل دریافت کرده و به مردم ابلاغ نمایند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. پیامبران هم با شهود قلبی خدا را درک کرده اند، هم با چشم های عادی، عظمت آفرینش را دیده اند.
2. غیر از بهشت اُخروی که در قیامت برپا می شود، در عالم برزخ نیز بهشتی هست که در آن پاکان و نیکان از نعمتهای الهی بهره مند می شوند.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.  

       -----------------