با تفسیر ساده و روان آیات 31 تا 42 سوره نجم همراه شما هستیم.

    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 31  و 32 از سوره نجم گوش فرا می‌دهیم:

«وَلِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ لِیَجْزِیَ الَّذِینَ أَسَاءُوا بِمَا عَمِلُوا وَیَجْزِیَ الَّذِینَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى»، «الَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّکَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ إِذْ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِی بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ فَلَا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى» 

ترجمه این آیات چنین است:

«و آنچه در آسمان‏ها و آنچه در زمین است، براى خداست، تا بدکاران را به آنچه کرده ‏اند، کیفر دهد و کسانى را که نیکى کرده‏اند، به بهترین وجه پاداش دهد»، «کسانى که از گناهان بزرگ و زشتى‏هاى آشکار، مگر گناهان ناخواسته، پرهیز مى ‏کنند، بى ‏شک آمرزش پروردگارت گسترده است. او به شما داناتر است، آن‌گاه که شما را از زمین پدید آورد و آن‌گاه که شما در شکم مادرانتان جنین بودید. پس خود را بى‏عیب نشمارید [و خودستایی نکنید] که او به تقوا پیشگان داناتر است»

این آیات به نظام کیفرو پاداش الهی اشاره کرده و می فرماید: خدایی که مالک آسمانها و زمین است، انسانها را به حال خود رها نکرده است که هرگونه دلخواه آنهاست عمل کنند، بلکه نظامی مقرّر کرده است که براساس آن نیکان به پاداش کارشان برسند و بدان به کیفر اعمالشان/

البته وضعیت کارهای بد با هم یکسان نیست، برخی بزرگ است و برخی کوچک/  برخی از گناهان با قصد و عمد انجام می گیرند و برخی ناخواسته و غیر عمد/  طبعاً  برخورد خداوند با این گناهان نیز متفاوت است. اگر لغزشی ناخواسته باشد که فرد از انجام آن پشیمان است و در صدد تکرار آن نیست، خداوند می بخشد، اما در غیر این صورت، مشمول عفو و آمرزش الهی نمی شود.

در این آیات بر این نکته تاکید شده است که به خاطر انجام کارهای نیک و دوری از گناهان آشکار، خود را در نزد مردم به پاکی نستایید، زیرا خداوند به باطن کارهای شما آگاه است و او پاکان واقعی را می شناسد.

از این آیات می‌آموزیم:

 1. جهان برای انسان آفریده شده و انسان در پیشگاه آفریدگار جهان، دربرابر کارهایش  پاسخگو و مسئول است.

 2. انسانهای خوب و نیکوکار نیز از خطا و لغزش مصون نیستند. البته آنها به خاطر باطن پاکی که دارند، به سراغ گناه نمی روند و اگر ناخواسته دچار لغزش و گناه شدند، توبه می کنند و باز می‌گردند.

3.  هیچگاه خود را از عیب و بدی مبرّا ندانیم؛ گرفتار عجب و غرور نشویم و خودستایی نکنیم، زیرا اگر مردم از کارهای ما خبر ندارند، خداوند که از همه کارها و نیّات ما آگاه است.

اکنون به تلاوت آیات 33 تا 38 از سوره نجم گوش می‌سپاریم:

«أَفَرَأَیْتَ الَّذِی تَوَلَّى»، «وَأَعْطَى قَلِیلًا وَأَکْدَى»، «أَعِنْدَهُ عِلْمُ الْغَیْبِ فَهُوَ یَرَى»، «أَمْ لَمْ یُنَبَّأْ بِمَا فِی صُحُفِ مُوسَى»، «وَإِبْرَاهِیمَ الَّذِی وَفَّى»، «أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى»

ترجمه این آیات چنین است:

«پس آیا دیدى آن که را [از حقّ] روی گرداند؟»، «و اندکى بخشید و دست کشید؟»، «آیا علم غیب نزد اوست و او مى‏بیند [که آینده چه مى‏شود]؟»، «آیا از آنچه در تورات موسى آمده، او را خبر نداده‏اند؟»، «و [نیز صحُفِ] ابراهیم که [حقّ را] به طور کامل ادا کرد؟»، «که هیچ کس بار [گناه] دیگرى را به دوش نخواهد گرفت»

در آیات قبل سخن از مسئولیت انسان در برابر کارهایش بود، این آیات به شکل دیگری بر این موضوع تاکید کرده و می فرماید: برخی افراد گمان می کنند می توانند در قیامت بار گناه خود را به گردن دیگران بیندازند و از زیر بار آن شانه خالی کنند. این افراد از یک سو در انجام وظیفه خود در انفاق به نیازمندان و درماندگان کوتاهی کرده و بخل می ورزند و از سوی دیگر، حاضر به پذیرش مسئولیت در برابر کارهای زشت و ناپسند خود نیستند.

در حالی که یکی از اصول همه ادیان الهی که در کتب آسمانی پیشین بیان شده و پیامبران  نیز بر آن تاکید کرده اند، این اصل مهم و اساسی است که هرکس مسئول کارهای خویش است و نمی توان از طریق کارهایی نظیر پرداخت پول، گناه خود را به دیگری واگذار کرد و از عواقب کرده های خویش رهایی یافت.

از این آیات می‌آموزیم:

1. استمرار در انفاق و کمک به نیازمندان راهگشاست. کمکهای مقطعی و ناپایدار، نشانه عدم باور قلبی به این وظیفه الهی و انسانی است.
2. حضرت ابراهیم الگوی وفاداری و گذشت است، وفاداری به پیمانهای الهی و گذشت از خود و همسر و فرزند در راه خدا.
3. مراقب باشیم فریب کسانی را نخوریم که ما را به گناه دعوت می کنند و می گویند:  مسئولیت آن گناه را من به عهده می گیرم! زیرا در نظام عدل الهی هیچکس نمی تواند گناه دیگری را به دوش بگیرد.

اکنون به تلاوت آیات 39 تا 42  از سوره نجم گوش می‌سپاریم:

«وَأَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»، «وَأَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَى»، «ثُمَّ یُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَى»، «وَأَنَّ إِلَى رَبِّکَ الْمُنْتَهَى»

ترجمه این آیات چنین است:

«و این که براى انسان جز آنچه تلاش کرده، [بهره‌ی دیگرى]  نیست»، «و این که [حاصل] تلاش و کوشش او به زودى دیده خواهد شد»، «سپس پاداش کامل آن را به او بدهند»، «و پایان [همه امور]  به سوى پروردگار توست»

یکی دیگر از اصول همه ادیان الهی که مبتنی بر عدل خداوند است، این است که هرکس به میزان تلاشی که در راه انجام وظایف خود انجام داده، بهره مند می شود و در قیامت مورد پاداش قرار می گیرد. همانگونه که نمی توان بدی خود را با بهانه هایی بر دوش دیگران انداخت، نمی توان خوبی دیگران را با بهانه هایی از آنِ خود کرد و خود را شایسته پاداش کارهای خوب آنها دانست.   

البته چه بسا کارها و تلاشهایی که به نتیجه نمی رسند و مطلوبِ مورد نظر حاصل نمی شود. لذا در قرآن بر واژه سعی و تلاش تاکید شده است تا انسان به خاطر کارهایی که نتیجه نداشته، مایوس نشود، بلکه بداند خداوند تلاشهای او را می بیند و پاداش کارهای خوب او را به صورت کامل می دهد.

از این آیات می‌آموزیم:

1. سعی و تلاش در انجام دستورات الهی وظیفه ماست، اما حصول نتیجه، همیشه دراختیار ما نیست. لذا ما مکلف به انجام وظیفه ایم، نه دریافت نتیجه آنطور که مورد نظر ماست.
2. هیچ عملی در عالم هستی محو نمی شود. ایمان به بقای عمل و نظام عادلانه کیفر و پاداش، هم موجب تشویق و دلگرمی انسان به انجام کارهای خوب می شود و هم او را دربرابر کارهایش محتاط و مسئول می کند.
3. دنیا، ظرفیت جزای کامل اعمال انسانها را ندارد، لذا باید قیامتی باشد تا در آن حق مطلب ادا شود.  
4. خداوند کارهای ما را می بیند و متناسب با هدف و تلاش ما، پاداشی کاملتر به ما عطا می کند.
5. اگر به قیامت و اینکه پایان کار ما با خداست، باور داریم، در انجام کارهای خیر کوتاهی نکنیم و تا حد توان، سعی و تلاش کنیم.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار. 

      ----------------