در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 10 تا 18 سوره الرحمن همراه شما هستیم.

             بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 10 تا 13 از سوره الرحمن گوش فرا می‌دهیم:

«وَالْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ»، «فِیهَا فَاکِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَکْمَامِ»، «وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّیْحَانُ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«و زمین را براى زمینیان قرار داد»، «که در آن [هرگونه] میوه‏اى و خرما [با خوشه‏ هایی] دارای پوشش است»، «و دانه‌ی پوست‌دار و گیاه خوش‌ بو»، «پس [اى انسان‏ها و ای جنّیان!] کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏ کنید؟»

از نعمتهای خداوند بر انسان، فراهم کردن زمین برای حیات و بقای اوست. براساس مستندات زیستی، جانداران بسیاری بوده اند که نسل آنها در طول زمان منقرض شده و یا در حال انقراض است، اما نسل بشر همواره رو به رشد بوده و همه اسباب لازم برای بقای او در زمین مهیا بوده است.

یکی از اسباب بقای بشر، رویش انواع گیاهان و درختان با محصولات متنوع و متعدد در روی زمین است، که منبع اصلی تغذیه بشر به شمار می روند. این گیاهان همه نیازهای جسم انسان را تامین می کنند و با ساختار دستگاه گوارش او هماهنگ هستند. حیواناتی نیز که بشر از گوشت آنها استفاده می کند، از همین گیاهان تغذیه می کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. شناخت نعمتهای الهی، اسباب معرفت به علم و قدرت و رحمت خداوند/ و موجب خضوع و خشوع در برابر اوست.
2. میوه، نقش مهمی در تغذیه انسان دارد و البته در میان میوه ها، خرما از ارزش غذایی ویژه ای برخوردار است، لذا به صورت خاص به آن اشاره شده است.
3. گیاهان خوشبو و بوی خوشی که از آنها استشمام می شود، یکی دیگر از نعمتهای الهی است.

اکنون به تلاوت آیات 14 تا 16 از سوره الرحمن گوش می‌سپاریم:

«خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ کَالْفَخَّارِ»، «وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«انسان را از گِل خشکیده ‏اى همچون سفال آفرید»، «و جنّ را از شعله ‏ى آتشى آفرید»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏ کنید؟»

این آیات به آفرینش انسان و جنّ به عنوان موجودات با شعور کره زمین اشاره کرده است.  می فرماید: انسان که گل سرسبد این جهان است، از بی ارزش ترین مواد یعنی خاک آفریده شده است که پس از ترکیب با آب، به ماده اولیه خشت و سفال و آجر تبدیل می شود. پس ارزش انسان به خاطر جسم او نیست که از گلی خشکیده است، بلکه به سبب روحی است که خداوند در او دمیده است.

جنّ نیز یکی از آفریده های خداوند است که در آیات متعدد قرآن به وجود آن اشاره شده و یکی از سوره های قرآن به نام جنّ است. براساس این آیه، جنّ از جنس آتش است و شیطان که از جنّ است، به استناد همین امر، خود را از آدم -که از جنس خاک است- برتر دانست. در حالی که دلیلی برای برتری آتش بر خاک و آب وجود ندارد.

افزون بر آنکه هیچیک از این دو نقشی در مبداء و منشاء خود  نداشته و ندارند. درواقع جنّ و انسان باید شکرگزار آفریدگار خود باشند که آنها را پدید آورده و به آنان انواع نعمتها را عطا کرده است؛ اما متاسفانه جمع کثیری از هر دو گروه ناسپاسی می کنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. آب و خاک و آتش حیات ندارند، اما خداوند از این مواد بی جان، موجوداتی زنده  و دارای عقل و شعور آفریده است و این از نعمتهای بزرگ خداوند است.
2. جنّ و انسان، هر دو موجوداتی زمینی هستند و از عناصر مادی آفریده شده اند.
3. آنچه را نمی بینیم و از حواس ما پنهان است، انکار نکنیم. جنّ به معنای موجودی ناپیداست و ما آن را نمی بینیم، درعین حال از مخلوقات خداوند است و قابل انکار نیست. 
4. کفران نعمت مورد سرزنش است و انسان و جنّ هر دو به این امر ناپسند گرفتارند.

اکنون به تلاوت آیات 17 و 18 از سوره الرحمن گوش می‌سپاریم:

«رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«پروردگارِ دو مشرق و پروردگارِ دو مغرب»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏کنید؟»

این آیات بار دیگر توجه انسان را به مدار گردش زمین جلب کرده و می فرماید: خداوندی که زمین و خورشید را آفریده، به گونه ای تدبیر کرده است که نحوه تابش خورشید به زمین یکسان نباشد، بلکه در طول سال تغییر کند.

در آغاز تابستان، خورشید در بالاترین نقطه در آسمان قرار می گیرد و بیشترین تابش و گرما را دارد و در آغاز زمستان، خورشید در پایین ترین نقطه در آسمان قرار می گیرد و کمترین گرما را به زمین می بخشد. همین موجب پدید آمدن چهار فصل می شود.

این دو نقطه درواقع دو مشرق و مغرب حداکثری و حداقلی خورشید است که دیگر مشرق ها و مغرب ها در طول سال میان آن دو قرار دارند.

لازم به ذکر است که خورشید در هر روز از ایام سال از نقطه اى طلوع و در نقطه اى غروب مى کند و به این ترتیب، به تعداد روزهاى سال مشرق و مغرب دارد. لذا در آیه 40  سوره معارج به مشارق و مغارب اشاره شده است که بیانگر مشرق و مغرب متفاوت خورشید در هر یک از روزهای سال است. اما همان طور که ذکر شد، این آیه به دو مشرق و مغرب مشخص در طول سال اشاره می کند که دیگر مشرق ها و مغرب ها بین آنها قرار دارند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. قرآن، بشر را به شناخت آسمان و ستارگان فرا می خواند. شناخت نعمتهای خداوند در آسمان، اعم از خورشید و ماه و ستارگان و مدار گردش آنها، مورد توجه قرآن است.
2. کوتاه و بلند شدن روزها و سرد و گرم شدن هوا در طول سال، امری تصادفی نیست، بلکه براساس تدبیر الهی و نیاز چرخه حیات جانداران زمینی است.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.   

  -----------------