در ادامه با تفسیر ساده و روان آیات 31 تا 45 سوره الرحمن آشنا خواهیم شد.

                                                     بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

 ابتدا به تلاوت آیات 31 تا 36 از سوره الرحمن گوش فرا می‌دهیم:

«سَنَفْرُغُ لَکُمْ أَیُّهَ الثَّقَلَانِ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ»، «یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ»، «یُرْسَلُ عَلَیْکُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«اى جنّ و انس! به زودى به [حساب]  شما مى‏پردازیم»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏کنید؟»، «اى گروه جنّ و انس! اگر مى‏توانید از مرزهاى آسمان‏ها و زمین نفوذ کنید، نفوذ کنید. هرگز نمى‏توانید! مگر با قدرتى [فوق العاده]»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏کنید؟»، «آن روز شعله‏اى از آتش و مس گداخته بر شما فرو مى‏ریزد، پس نمى‏توانید یکدیگر را یارى دهید!»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏کنید؟»

 در آیات قبل سخن درباره برخی نعمتهای خداوند در این جهان بود. این آیات به موضوع حسابرسی اعمال در قیامت پرداخته و خطاب به انسان و جن می فرماید: در میان انواع موجوداتی که خداوند آفریده است، شما دو گروه به جهت برخورداری از عقل و شعور و در کنار آن اراده و اختیار، دارای وزن و ارزش بیشتری هستید و در قیامت مورد حسابرسی قرار می گیرید.

پس مراقب کارهای خود باشید و گمان نکنید قدرت شما بر قدرت خدا غلبه می کند و می توانید با عبور از مرزهای آسمانها از تحت سلطه خداوند خارج شوید. البته اگر خداوند چنین نیرو و اجازه ای به شما بدهد، می توانید در عمق زمین و اوج فضا نفوذ کنید.

آتش دوزخ نیز، دود و شعله اش چنان شما را احاطه می کند که نه خود راه فراری دارید و نه کسی می تواند شما را از آن نجات دهد. پس از هم اکنون به فکر آینده باشید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. برخورداری از شعور و اراده، مسئولیت آفرین است. انس و جن با داشتن این دو نعمت بزرگ الهی مسئول و مکلف هستند و باید پاسخگوی کارهای خود در برابر خداوند باشند.
2. قدرت های ظاهری بشر نباید موجب غرور علمی او شود و گمان کند بر نظام هستی سلطه دارد و می تواند بدون اذن آفریدگار هر تصرفی را در عالم بکند.
3. جنّ با آنکه از جنس آتش است، از آتش دوزخ آسیب پذیر است. گویا جنس آتش دنیا و آخرت متفاوت است.

اکنون به تلاوت آیات 37 تا 40 از سوره الرحمن گوش می‌سپاریم:

«فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَکَانَتْ وَرْدَةً کَالدِّهَانِ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ»، «فَیَوْمَئِذٍ لَا یُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«پس آن‌گاه که آسمان شکافته شود و چون روغن گداخته گلگون گردد»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏ کنید؟»، «پس در آن روز، هیچ انسان و جنّی، از گناهش پرسیده نشود. [که همه چیز روشن است.]»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى ‏کنید؟»

در ادامه آیات قبل، این آیات به مقدمات قیامت اشاره کرده و می فرماید: نظام حاکم بر زمین و آسمان در پایان این جهان از هم فرو می پاشد. حوادث هول انگیزی در سراسر عالم رخ می دهد. کهکشانها و کرات آسمانی که هم اکنون هرکدام در مدار مشخصی در حرکتند، از مدار خود خارج شده، متلاشی می شوند و مانند سیلابی از مواد مذاب و گداخته روان می گردند.

آنگاه نظام جدیدی برپا می شود؛ انسانها از دل خاک برآمده و در عرصه محشر حاضر می شوند. در قیامت انسان از مواقف و گذرگاهاى مـتعددى می گذرد. در موقفی، انسان مورد پرسش و حسابرسی قرار مى گیرد. در موقف دیگری، مهر بر لبها زده مى شود و اعضاى بدن شهادت مى دهند. اما در اینجا (آیه 39) به موقفی اشاره شده که در آن از هیچکس سؤال نمی شود. زیرا درآنجا پرونده اعمال و گناهان افراد مشخص و آشکار است و چیزی را نمی توان انکار کرد؛ پس نیازی به سؤال و جواب نیست.  

از این آیات می‌آموزیم:

1. نظام حاکم بر قیامت از نظام موجود دنیا متفاوت است. ازآنجاکه ظهور قیامت همراه با دگرگونی عظیم در نظام طبیعت است، نمی توان  قوانین حاکم بر این جهان را به عالم آخرت تسرّی داد.
2. ارتکاب گناه،  نوعی تکذیب نعمتهای الهی است. جن نیز مانند انسان دارای اراده و اختیار است و می تواند گناه کند.

اکنون به تلاوت آیات 41 تا 45  از سوره الرحمن گوش می‌سپاریم:

«یُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِیمَاهُمْ فَیُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِی وَالْأَقْدَامِ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ»، «هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی یُکَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ»، «یَطُوفُونَ بَیْنَهَا وَبَیْنَ حَمِیمٍ آنٍ»، «فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ» 

ترجمه این آیات چنین است:

«تبهکاران، به سیمایشان شناخته می‌شوند، پس آنان را به موهاى پیش سر و به پاهایشان مى‏گیرند [و به دوزخ مى‏افکنند.]»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى‏ کنید؟»، «این است جهنّمى که تبهکاران آن را انکار مى‏ کردند»، «میان آن [آتش] و آبی داغ و سوزان در حرکتند»، «پس کدام یک از نعمت‌هاى پروردگارتان را انکار مى ‏کنید؟»

به طور کلی یکی از ویژگیهای قیامت این است که باطن افراد آشکار می شود و افکار و اعمالی که شخصیت درونی افراد را شکل می دهد، در چهره آنان بروز و ظهور می یابد. پاکان و صالحان شاد و خندان/ و مجرمان و ستمکاران، پریشانحال و نگران هستند.

 در آیات قبل سخن از حضور گنهکاران در قیامت و عدم سؤال از جرم آنها بود، این آیات در توضیح می فرماید: نیازی به سؤال کردن از اینگونه افراد نیست، زیرا علائم جرم و گناه در چهره آنها ظاهر و آشکار است و قابل انکار نیست. لذا ماموران دوزخ با خواری و ذلت آنان را به دوزخ می افکنند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. آنان که قیامت را انکار کرده و از موی سر تا پا با دستورات خدا مخالفت می کنند، در قیامت سر و پایشان را می گیرند و در آتش می افکنند. این اوج ذلت و خواری آنها را نشان می دهد.
2. ارتکاب گناه و انکار قیامت رابطه ای دو سویه دارند. هر کدام بستری برای دیگری است و درنتیجه، جرم و فساد گسترش می یابد.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.