با پایان یافتن سوره الرحمن در برنامه قبل، در این برنامه تفسیر آسان و روان آیات ابتدایی سوره واقعه را از آیه 1 تا 19 آغاز می‌کنیم.

                                                    بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

با پایان یافتن سوره الرحمن در برنامه قبل، در این برنامه تفسیر آسان و روان آیات سوره واقعه را آغاز می‌کنیم. این سوره نیز در مکه نازل شده است و به وقوع حتمی قیامت و وقایع آن روز بزرگ می پردازد. ابتدا از حوادث هنگام برپایی قیامت گزارش می کند و سپس از گروه بندی انسانها براساس اعمال و میزان تقربشان به خداوند/ در ادامه نیز به برخی نشانه های قدرت خداوند در آفرینش جهان و انسان می پردازد که دلایلی بر امکان برپایی قیامت است.

ابتدا به تلاوت آیات 1 تا 6 از سوره واقعه گوش فرا می‌دهیم:

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِیمِ

«إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ»، «لَیْسَ لِوَقْعَتِهَا کَاذِبَةٌ»، «خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ»، «إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا»، «وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا»، «فَکَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا»

ترجمه این آیات چنین است:

به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان

«آن‌گاه که آن واقعه [عظیم قیامت] روى دهد»، «که در واقع شدن آن دروغى نیست [و سزا نیست کسى آن را دروغ بشمارد]»، «[آن واقعه] پست‌کننده [کافران] و بالا برنده [مؤمنان] است»، «آن‌گاه که زمین به سختى لرزانده شود»، «و کوه‏ها به شدّت متلاشى شوند»، «پس به حالت غبار پراکنده درآیند»

اصل معاد از موضوعاتی است که بسیاری از انسان ها با انگیزه های مختلف آن را انکار می کنند و حاضر به پذیرش آن نیستند. چه بسا افرادی که وجود مبداء را می پذیرند، اما معاد را امری محال می پندارند و آن را تکذیب می کنند. این آیات می فرماید: آنگاه که علائم وقوع قیامت را به چشم ببینند، دیگر آن را انکار نمی کنند، اما این سودی به حال آنها ندارد.

زیرا در آن زمان پرونده انسان ها بسته شده و جایگاه هر کس براساس اعمال نیک و بدش مشخص می شود. خوبان عزیز و بلند مرتبه می شوند و به بهشت الهی بالا می روند و افراد بد، خوار و ذلیل شده و در آتش دوزخ سقوط می کنند.

ادامه آیات به توصیف زمان پایان دنیا و آغاز قیامت پرداخته، می فرماید: زلزله ای عظیم زمین را فرا می گیرد، زلزله ای عظیم که کوههای سخت و سنگین را در هم کوبیده و خرد می کند و همچون گرد و غبار در هوا پراکنده می سازد. 

از این آیات می‌آموزیم:

1. وقوع قیامت و زلزله های سخت و کوبنده آن، امری قطعی و حتمی است که خداوند خالق جهان از وقوع آن خبر داده است و انکار آن به زیان منکران خواهد بود که برای قیامت آمادگی ندارند.
2. نظام قیامت با دنیا متفاوت است. چه بسا کسانی که در دنیا عزیزند و دارای ثروت و قدرت و شهرت، اما در آنجا خوار و ذلیل اند و گرفتار سقوط و هلاکت.
3. در آستانه قیامت، زمین به شدت می لرزد و ناآرام و بی قرار می شود. کوهها از جای کنده شده، خرد و متلاشی می شوند و به صورت غبار در هوا پراکنده می گردند.       با اراده خداوند، نظام موجود جهان از هم می پاشد و نظام جدیدی بر زمین و آسمان حاکم می شود.

اکنون به تلاوت آیات 7 تا 14 از سوره واقعه گوش می‌سپاریم:

«وَکُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً»، «فَأَصْحَابُ الْمَیْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَیْمَنَةِ»، «وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ»، «وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ»، «أُولَئِکَ الْمُقَرَّبُونَ»، «فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ»، «ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِینَ»، «وَقَلِیلٌ مِنَ الْآخِرِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«و [در آن روز] شما سه گروه خواهید بود»، «پس [گروه نخست]  سعادتمندانند، چه گروهى هستند سعادتمندان!»»، «و [دسته‌ی دوم] بدبختانند، چه گروهی هستند بدبختان!»، «و [گروه سوم] پیشگامانِ [کارهای نیکند که درگرفتن پاداش نیز،] پیشگامند»، «آنان نزدیکان [درگاه خداوند] هستند»، «در باغ‏هاى پرنعمت خواهند بود»، «[آنان] گروه زیادى از پیشینیان خواهند بود [که به پیامبران پیشین ایمان آوردند]»، «و گروه کمى از امّت آخرین [پیامبر که به او ایمان آوردند]»

در این آیات، همانند آیه 32  سوره فاطر، مردم در قیامت سه دسته می شوند. گروه اول کسانی هستند که به واسطه ایمان و کارهای نیک به سعادت و خوشبختی رسیده اند، آن هم خوشبختی و سعادتی که حد و نهایتی برای آن متصور نیست.

گروه دوم، مجرمان و تبهکاران هستند؛ آنهایی که به واسطه کفر و ظلم و گناه، به شقاوت و بدبختی دچار شده اند، آن هم به گونه ای که بالاتر از آن قابل تصور نیست.

اما گروه سوم در ایمان و کارهای نیک پیشگامند و الگوی نیکان و درستکاران به شمار می روند؛ به همین دلیل، مقرب ترین افراد در درگاه الهی هستند. پیامبران و امامان و اولیای خدا در طول تاریخ بهترین نمونه های این گروه محسوب می شوند.

 ایمان آنها به خدا و قیامت در اوج است؛ اخلاق آنها کریمانه است و براساس انصاف و ایثار با مردم رفتار می کنند. در عبادت، شجاعت، عدالت، سخاوت و همه ارزشهای الهی و انسانی در بالاترین سطح ممکن قرار دارند و چه بسا با شهادت در راه خدا به قله کمال برسند.

این پیشگامان در ایمان و نیکی ها از آغاز تاریخ بشر بوده اند و تا پایان تاریخ بشر نیز انسانهایی با چنین ویژگیهایی وجود خواهند داشت. چه بسیار از امتهای پیشین که به پیامبران زمان خویش ایمان راستین آورده اند و چه بسیار از امت آخرین پیامبر که براساس تعالیم آن حضرت الگوی دیگران شده اند.

از این آیات می‌آموزیم :                                                                                         

1. خوشبختی و بدبختی واقعی و دائمی مربوط به آخرت است. در آن هنگام خوشبختی یا تیره بختی واقعی افراد نمایان می شود. چه بسا کسانی در نزد مردم دنیا خوشبخت و گرانمایه به نظر می رسند، اما در قیامت بدبختی و فرومایگی آنها آشکار می شود، یا به عکس.
2. کار خیر یک ارزش است و سبقت در کار خیر یک ارزش دیگر. سبقت گیرندگان در کار خیر، در قیامت از دیگران سبقت می گیرند و در جایگاه برتری قرار دارند.
3. بهشت، محل کامیابی مؤمنان است. اما برتر از نعمتهای بهشت که پاداش مادی پیشگامان است، قرب به خداوند، پاداش معنوی بهشتیان است که در این آیات،  بر نعمتهای مادی مقدم شده است.

اکنون به تلاوت آیات 15 تا 19 از سوره واقعه گوش می‌سپاریم:

«عَلَى سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ»، «مُتَّکِئِینَ عَلَیْهَا مُتَقَابِلِینَ»، «یَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ»، «بِأَکْوَابٍ وَأَبَارِیقَ وَکَأْسٍ مِنْ مَعِینٍ»، «لَا یُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا یُنْزِفُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بر تخت‏هایى جواهرنشان»، «در حالی که روبروی هم بر آنها تکیه داده‌‌اند»، «بر گِردشان پسرانى همیشه نوجوان مى‏گردند»، «با جام‏ها و آبریزها و پیاله‏اى از [نوشیدنى‏هاى گوارا و] روان [از آنان پذیرایى مى‏کنند]»، «از آن [نوشیدنى‏ها] نه سردرد مى‏گیرند و نه مست مى‏شوند»

این آیات گوشه ای از زندگی پر از شادی و سرور بهشتیان را توصیف کرده و می فرماید: بهشتیان در گوشه ای دور از یکدیگر زندگی نمی کنند، بلکه مجالس انس و سرور دارند؛ در کنار یکدیگر بر تخت هایی باشکوه می نشینند و از گفتگو با هم بسیار لذت می برند.

خداوند جوانانی زیباروی را مأمور پذیرایی از آنها کرده است، پذیرایی با انواع خوراکی ها و نوشیدنی ها/ نوشیدنی هایی گوارا که مستی و آثار و عوارض شراب دنیوی را ندارد و در عین حال، انسان را به اوج لذت می رساند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. برخلاف دوزخیان که همواره یکدیگر را لعن و نفرین می کنند، بهشتیان گرداگرد هم بر تختهایی باشکوه می نشینند و در محیطی آرام و دلپذیر از گفتگو و همنشینی با یکدیگر لذت می برند.
2. خوردنی ها و نوشیدنی های دنیوی، گاهی آثار و عوارض نامطلوبی در پی دارند، اما در بهشت چنین نیست و سراسر لذت و کامیابی است.

با پایان یافتن این برنامه، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.    

 ---------------