با تفسیر ساده و روان آیات 6 تا 11 سوره جمعه همراه شما هستیم.

                                                   بسم الله الرحمن الرحیم

با درود به روان پاک پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی صلّی الله علیه و آله و سلّم و با سلام به حضور شما شنوندگان گرامی، با برنامه ­ای دیگر از "راهی به سوی نور" در خدمت شما هستیم تا با تفسیر آسان و روان آیاتی دیگر از کلام الهی در قرآن کریم آشنا شویم.

ابتدا به تلاوت آیات 6 تا 8 از سوره جمعه گوش فرا می‌دهیم:

«قُلْ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّکُمْ أَوْلِیَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ»، «وَلَا یَتَمَنَّوْنَهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ وَاللَّهُ عَلِیمٌ بِالظَّالِمِینَ»، «قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِی تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِیکُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُکُمْ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«بگو: اى یهودیان! اگر گمان مى‏ کنید که شما دوستان خدایید، نه سایر مردم، اگر راست مى‏ گویید، آرزوى مرگ کنید! [تا به پاداش‌هایى که خداوند براى دوستان خود مقرّر کرده، برسید!]»، «ولى آنان به خاطر آنچه پیش از این انجام داده ‏اند، هرگز آرزوى مرگ نخواهند کرد و خداوند به [حال‏]  ستمگران داناست»، «[اى پیامبر!] بگو: مرگى که از آن مى ‏گریزید، قطعاً با شما دیدار خواهد کرد. سپس به نزد دانای پنهان و آشکار برگردانده مى‏شوید، پس او شما را به آنچه کرده ‏اید، آگاه خواهد ساخت»

در برنامه قبل سخن از یهودیانی بود که تعالیم کتاب آسمانی خود، تورات را کنارگذارده و فقط برای ظاهر آن احترام قائل بودند. این آیات می فرماید: با این حال، آنها خود را قوم برگزیده خدا می پنداشتند و خود را از هرگونه کیفر و عذابی معاف می دانستند. این آیات خطاب به آنها می فرماید: اگر در این ادعاها راستگو هستید و چنین باورهایی دارید، چرا این قدر به دنیا دلبستگی دارید و از مرگ می هراسید؟

اگر شما دوستان خدا هستید، پس باید مشتاق مرگ باشید تا هرچه زودتر خدا را ملاقات کنید و از نعمتهای ویژه الهی بهره مند شوید. چنانکه حضرت علی (ع) می فرمود: انس من به مرگ، از انس نوزاد به سینه مادر بیشتر است. اما گنهکاران و مجرمان هرگز آرزوی مرگ نمی کنند، زیرا می دانند که در دنیا چه کارهای ناشایستی را انجام داده اند و خداوند به همه اعمال آنان آگاه است. البته مرگ به دست انسان نیست، چنانکه تولد هیچ انسانی به دست خود او نیست و هرکس باید خود را برای پاسخگویی در قیامت آماده کند.

از این آیات می‌آموزیم:

1. آمادگی برای مرگ، بهترین وسیله سنجش ایمان مدعیان دین داری و خداپرستی است.
2. یکی از آفات دین داری این است که انسان خود را از اولیای خدا بپندارد و از این بابت بر دیگران فخر فروشی کند.
3. ریشه ترس از مرگ و فرار از آن، کارهای زشت و ناپسندِ انسان است، لذا پاکان و صالحان از مرگ هراسی به دل راه نمی دهند.

اکنون به تلاوت آیات 9 تا 11 از سوره جمعه گوش می‌سپاریم:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَاةِ مِنْ یَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِکْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَیْعَ ذَلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ»،  «فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاةُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَاذْکُرُوا اللَّهَ کَثِیرًا لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»، «وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَیْهَا وَتَرَکُوکَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَیْرُ الرَّازِقِینَ»

ترجمه این آیات چنین است:

«اى کسانى که ایمان آورده ‏اید! آن‌گاه که براى نماز روز جمعه ندا داده شد، پس به سوى یاد خدا بشتابید و داد و ستد را رها کنید که این براى شما بهتر است، اگر بدانید»، «پس هنگامى که نماز پایان یافت، در زمین پراکنده شوید و از فضل الهى طلب کنید و خدا را بسیار یاد کنید، باشد که رستگار شوید»، «و [برخى از مردم،] چون داد و ستد یا سرگرمى ببینند، [از صفوف نماز] پراکنده و به سوى آن روانه می‌شوند و تو را ایستاده [در حال خواندن خطبه،] رها می‌کنند. [به آنان] بگو: آنچه [از فضل و برکت]  نزد خداست، از سرگرمى و داد و ستد بهتر است و خداوند بهترین روزى‌ دهندگان است»

در زمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم، در یک روز جمعه که حضرت مشغول خواندن خطبه های نماز جمعه بودند، کاروانی تجاری وارد مدینه شد و با طبل و دهل ورود خود را اعلام کرد. اکثر نمازگزاران برای آنکه کالاهای مورد نظرشان تمام نشود و آنها را از دست ندهند، پیامبر را در حال خطبه خواندن تنها گذاشتند و برای خرید کالا به سوی کاروان شتافتند.

این آیات ضمن نکوهش چنین رفتاری، بر اهمیت نماز جمعه تاکید کرده و می فرماید: یکی از نشانه های دینداری، ترک امور دنیوی در وقت نماز و ذکر خداست. انسان با ایمان کارهایی مانند خرید و فروش را بر اقامه نماز در اول وقت آن ترجیح نمی دهد، بلکه با شنیدن صدای اذان، کارهای روزمره را رها کرده و با عجله خود را به صفوف نماز جماعت می رساند.

امروزه نیز متاسفانه بسیاری از مدعیان ایمان، کارهای دنیوی را بر وظایف دینی مقدم می شمرند و ازجمله اینکه نماز را به تاخیر می اندازند. درحالی که قرآن می فرماید: خیر دنیا و آخرت شما در این است که نماز را بر کارهای دیگر مقدم بشمارید و به خاطر نماز کارهای دیگر را به تاخیر بیندازید.

از این آیات می‌آموزیم:

1. حضور در نمازهای جمعه و جماعت مسلمانان، یکی از نشانه های ایمان است.
2. هیچ کار و مشغله ای نباید مانع شرکت افراد در نماز جمعه شود. هنگام برپایی نماز جمعه، باید بازار و کسب و کار و تجارت به طور موقت تعطیل باشد تا انگیزه های دنیوی مانع حضور مردم در این مراسم مهم دینی نشود.
3. دین با زندگی دنیوی انسانها مخالفتی ندارد. لذا آنها را پس از اتمام نماز جمعه، به کسب و کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال سفارش می کند.
4. رستگاری واقعی در سایه انجام دستورات خداوند به دست می آید که دنیا و آخرت انسان را به نحوی شایسته درست می کند.

با پایان یافتن این سوره، شما عزیزان را به خدای بزرگ می‌سپاریم و در انتظار دریافت نظرات و پیشنهادهای شما هستیم. خدا نگهدار.     

---------------