557-ə hissə-Taha surə-110-114 şərifə ayəon

557-ə hissə

يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً (110) 

Xıdovənd çəvon vəoməy iyən dəvardəyonku aqahe. əmmo məxloğ Xıdo elmi əhotə kardey nibəzıne.

وَعَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ وَقَدْ خَابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً (111) 

Və(bə ruji) qırd çehrəon çı bəyji iyən əzəliyə Xıdovəndi mığobilədə xar iyən təvazokor bəbeyn. və(həlbəttə) hakəs sıtəmi bo(şələ) peqəto, məyus və ziyonkor bəbe.

Navnə proqramədə votemone ki,ğıyoməti ruji qırd məxloğ ilahi ədolətinə məhkəmədə hozzı bəbeyn iyən bə həmmə kəson hisobi rəsey bəbe.ın ayəon hamyedə: qınokoron navədə çəş kardə iyən çəvon dınyoədə kardə qırd koon, Xıdovənde-Aləm zıneydə və əv çı milləti həmmə sıxan,niyyət və əməlonku xəbədoe. əmmo əvon bə Xıdovəndi hiç qıləy əhotə və elmışon ni.liza bə ğıyoməti səhnə varid bıə faxti,səbeji iyən muti bıə holədə bəbeyn.təbiiye hakəs dınyoədə bəştə, bə cokəson,bə peyğombəron iyən bə osmoniyə kitobon zılm kardə kəsonku bıbu, çı ilahi rəhməti ğəbul kardeyku noumudin.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-çoko ki,insoni dınyoədə bıə çehrə iyən sima çəy şəxsiyyəti nışonəy,ğıyoməti ruji həm çəy vəhışti ya cəhəndımi əhl bıey mıəyyən bəkay.

2-dınyoədə  tobə iyən xətoon əvəzi beşey mumkine,əmmo ğıyoməti ruji nicoti ro nibəbe. fəğət şəfoət bə dardi dəvo bəkay,əmmo əv həm bo ə şəxsone ki,ləyoğətışon bıbu .nəinki, har qınokor və zolım.

وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْماً وَلَا هَضْماً(112) 

Və(əmmo) hakəs çokə ko əncom bıdo iyən momin bıbu, çən(həmonə ruji) nə qıləy sıtəmi və nə(ıştə mıkofoti) bəkam bıeyku nıtarso.

Vəynə ayə bə qınokoron holi işorə kardedəbe ki,ıştə zılmi qıno şələşon bəştə duş peqətəşone iyən çı harcurnə rəhmətiku noumud mandən.əmmo ın ayə bə mominon ğıyoməti ruji bıə vəzyəti işorə kardedə və hamyedə:ıştə koon çokə şikilədə iyən loyığinə holədə əncom doə və yavə və bə xoş nomə koonku bə diyəro bıə kəson,bə Xıdo iyən ğıyoməti ruji imonışon bıə surətədə,ğıyoməti ruji çəvon mıkofot çoko lozıme jəqo hım doey bəbe və çəvon həx zay nibəbe.

Dini mədəniyyətədə imon iyən salehə əməl çı yəndeyku co nin və bənə qıləy miyvə do rəğ-rişəyn.əgər əməl nıbu, imon bənə qıləy səmərəş nıbə doe və be imonə əməl bənə be rəğ-rişə doe.

Umumən qıləy səhihə əğedə nıbu,insoniku qıləy çokə ko sadir nibəbe.ehanə qıləy beimonə inson qıləy çokə ko əncom bıdo,ım Xıdo çəy dılədə noə pokə fitrəti nışonəy. harçənd əv Xıdo inkor kardeydə,əmmo çəy pokə fitrət ıştə təsiri noydə və əy bə çokə koon tərəf təşviğ kardeydə.

Təbiiye çın çokə koon nəticə hejo bın dınyoədə bə insoni rəseydə və bəçəy iyən bəçəy xıyzoni bın dınyo jimoni çok bıey boyis bedə.ayə ğıyoməti inkor kardə şəxs, axırətədə boştə qıləy mıkofot tələb kardey bəzıne?. Ya qıləy kəs ki,bo Xıdo hiç qıləy koş əncom doəni və fəğət boştə dınyəviyə koon cəhdış kardə,ayə dırıste və səhihe ki, Xıdoku əcr və mıkofot tələbkəy?

Həlbəttə Xıdovənd çı lutf iyən rəhməti soybe.liza de çokə niyyəton əncom doə bıə çokə koon səvobi və cəvobi de çokə mıkofoti bədoe iyən ıştə bandə məhrum nibəkay. əmmo ruşine ki,əy çı Xıdo ohdədə hiç qıləy həxış ni.zira əv əsla Xıdoş ğəbul kardəni iyən bə ğıyoməti hiç qıləy etığodış bıəni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-hakəs ıştə zu vışkiye ğədərədə saleh və çokə ko əncom bıdo,mıkofot bəstəne.ısət çı həmonə əməl kam bıbu ya ziyod.

2-salehə əməli ğəbul bıey şərt,ilahi niyyəti bıeye ki,ım həm çı imoniku bə əməl omeydə.

وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً (113)

Və jıləvoni əmə həmonə Ğıronro bə ərəbi zıvoni nozil kardemone və bəvədə de mıxtəlifə bəyonon xəbərdorətiyon domone. ğasbu əvon bıtarson və ya boəvon qıləy pand icod bıbu.

Bə ğıyoməti iyən axırətədəbə mominon və qınokoron vəzyəti ayid bıə ayəon oxoyədə, ın ayə hamyedə:çı Kərimə-Ğıroni nozil bıey hədəfonku qıləyni,məxloği bə cəhəndım bardə amilon bəyon kardeye və bo ım ko dınyo və axırətədə bıə mıxtəlifə ğovmon ağıbətımon nışon doe ta imoni əhl çəvonku ibrət peqəton iyən çı yavə koonku bə diyəro bımandon.

Peyğombəron həm vəzifəşon bıə ki,dayima bə məxloği çəşnavi bıdəyn iyən əvoni bıtorsınon ta çı jimoni de şat-şuti pur bıə royədə mınhərif nıbon iyən bə də suğut nıkəyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron qıləy tərbiyəviyə kitobe və çı tərbiyə şərt çı təhlukə iyən təhdidon barədə xəbərdorətiyon doeye.

2-inson hejo bə xəbərdorətiyon ehtiyocış heste.bo huccəti təmom kardey ya hiç nıbu pand və moyizə.

فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِن قَبْلِ أَن يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْماً(114) 

Çən, (bızın)həxə hukmdor bıə Xıdo barzə(məğami soybe) və(ha pəyğombər ha!) bətı vəhy komil nozil nıbey tı bo Ğıroni handeyro dastpoçə məbi və bıvot: ”Xıdolim ha! çımı elmi ziyodkə!”.

Navnə ayəon dəvomədə ki,çı ğıyoməti ruji ilahi məhkəmə barədə be,çın ayə iminə baxşədə hamyedə:ğıyoməti ruji səltənət iyən hukumət çı Xıdoe.həlbəttə vəynə ayədə bə nozili əsli işorə be.bə rəvoyəton əsos Kərimə-Ğıron dı kərə bə peyğombər(s)-i nozil bıə .ikərə komil iyən dırıstə şikilədə ğədrə şəvədəvə idəfə həm ayə bə ayə peyğombər(s)-i Məkkə iyən Mədinədə bıə viste sornə risoləti zəmonədə.

Liza hafaxti Cəbrəyil(ə) nozil bedəbe,peyğombər(s) de vəhyi bino bıey,ayəon handeyədə dastpoçəti kardeydəbe iyən Cəbrəyil(ə) vəhyi handey bənav,ə həzrət naviku zınə ayəon tilovət kardedəbe.ın ayə ə həzrəti çın koyku nəhy kardedə və hamyedə: hətta vəhyi ğəbul kardey koyədə həm dastpoçə məbi.həlbəttə adiyə insononədə çı tadibəsəti mənşə,məğrurəti iyən kəmhovsələti və ıştəni nışon doeye. əmmo Xıdo Rəsuli(s)-i dastpoçəti çəy bə Xıdo kəlomi ziyodə eşğış be.16-ə ayə həm bə ım mətləbi işorə kardedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bəştə navnə zınə çiyon təkid kardey əvəzi,səykəmon hejo tojə mətləbon umutəmon.hətta Xıdo Rəsul(s) həm boştə navnə zınə ayəon bə yod dənoey əvəzi, bəbe tojə mətləbon ğəbul kardey çəş kardənin be.

2-çı elmi və zıney oxoş ni və həyğətədə mə`zun iyən çı təhsiliku co bıey mənoş ni.