585-ə hissə-Həcci surə-1-6 şərifə ayəon

585-ə hissə

De Ənbiya mıborəkə surə bə oxo rəsey,ısət de  Kərimə-Ğıroni 22-ə surə,yəni de Həcci mıborəkə surə şımə xıdmətədəmon.sıftədə bə çın surə i iyən dıminə şərifə ayəon tilovəti quş doydəmon.

بسم الله الرحمن الرحيم

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ (1) 

Ha məxloğ ha! ıştə pərvərdıqoriku bıtarsənən ki, həyğətən ğıyoməti ruji buməlarzə qıləy dıjdə hodisə iyən hovlnoke.

يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ(2) 

Qıləy ruj ki, əy mışohidə bıkoyn(şımə vucudi jıqo vəhşət ebəqəte ki) har qıləy şıtədə jen ıştə şıt doə(əğıli) çı yodo bebəkay və har qıləy dıconə jen ıştə doli(faxtiku bənav) ebəğande və camaati(bə ruj) məst bəvindeyş. əmmo(əvon) məst nin, bəlkəm Xıdovəndi əzob şiddətine.

Im surə de bə ğıyoməti ruji xəbərdorəti bino bedə və milləti bə dınyo jimoni maddiyati dıl dəvasteyku nəhy kardedə və hamyedə:ğıyoməti ruj de dıjdə zəlzələ bino bəbe. qıləy buməlarzə ki,deçəy bə əməl ome,qırd məxloği dıli tars iyən vəhşət ebəqəte. əvon jıqo gic iyən sərqərdon bəbeyn ki,çəvon normal və adi hərəkətışon nibəbe və əvon bənə məstı-xomar bıə insonon bın tərəf bə tərəf bəşeyn.qıləy holədə ki, ımon ğərəz ilahi şiddətinə əzobi vindey və bə vəhşət eqıneysə co qıləy çi ni.

In ayəon kardey bəbe bə dınyo oxo ayid bıkəmon ki,ım dınyo sistem de qıləy dıjdə buməlarzə vositə vırto-volo bəbe.bın surətədə iyoçı şıthardə hırdən iyən şıt doə moə məno vey həyği və nez bəbe.həmçinin kardey bəbe ımi bə ğıyoməti əvvəli ayidkəmon ki, de qıləy dıjdə zəlzələ vositə bino bəbe.çoko ki,Zilzali surədə ım omə. bın surətədə bə şıt hardə əğıli iyən bə şıt doə moə işorə,iyo kinayəformədəy. Yəni ğıyoməti ruj joqo dəhşətin iyən vəhşətine ki,ehanə qıləy hamilə jen və ya şıthardə hırdən ım səhnə bıvindo,bə jıqo qıləy vəzyəti dəbəşe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-ğıyoməti ruji çı səodət iyən nicoti ro,fəğət pokəti iyən pərhizkorətiyədəy.

2-bə ğıyoməti imon bıey vəs kardedəni,bəlkəm bəbe hejo ğıyoməti ruji şiddəti bəştə yod dənəmon ta əmə bə dınyo jimoni dıl nıdəvastəmon.

3-ğıyoməti saxtə hodisəon hətta çı insonon bənə mo bəştə fərzəndi bıə vey zumandə əloğəon həm bəbırniye və çəy saxtəti çı insoni ağli həm çəy dastiku bəstəne.

وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطَانٍ مَّرِيدٍ (3) 

Və məxloğiku i dastə cohilonə surətədə Xıdovəndi barədə cidol(mıbohisə) kardedən iyən bə har qıləy hışkəqiyə şəytoni pemandedən.

كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ (4) 

Qıləy holədə ki, şəytoni həxədə(jıqo) nıvıştə bıə ki, hakəs çəy viloyəti(yolyəti) ğəbulkəy, (əv)hukmən çəy ro dəbəqıjniye və bə cəhəndımi otəşi(tərəf) bəşıkırne.

Ğıyoməti ruji barədə çəşnavi doey bədiqə,ın ayəon hamyedə:milləti veyni bəştə təəssıb və ya bə kur-kuronə təğlidi xoto ki,ım ıştən çı cohiləti iyən nodonətiku bə əməl omeydə və boyis bedə ki,inson de həxı mıborizə bobəy və hiç qıləy dəlil iyən subut nıbə holədə, qahi faxti Xıdo iyən kali faxti ğıyoməti həm inkorkəy.qıləy holədə ki, çın təkfir iyən inkori rəğ-rişə bəştə həvaye-nəfsi iyən bə şəytoni əmron pemandeye, nəinki, əv bəştə ağl iyən elmi tabeye.şək ni hakəs ki,dumo şəytoni eqıno, əv nəinki, bə hərəbaxtəti roy nibərəse,bəlkəm çı həx iyən həyğəti royku mınhərif bəbe və oxoyədə bə cəhəndımi əzobi giriftor bəbe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bəhso-cidol,ehanə bə məntığ iyən dəlili əsos nıbu,ğəbul bıənin ni.əmmo bə təəssıb iyən məğrurəti əsos bıbu,ə bəhs bə hiç vırə nibərəse.

2-çı ziyodə inkor iyən kufron mənşə,cəholət iyən nodonətiye ki,ım həm bə kur-kuronə təəssıb iyən təğlıdi xotoe və bə həxı ğəbul kardey mane bedə.

3-hakəs şəytoni boştə dust iyən yol bıvıjno,əv oxoyədə əy çı royku mınhərif bəkay, nəinki, qırd insonon.

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاء إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِن بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاء اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ (5)‏

Ha məxloğ ha! ehanə ğıyoməti barədə şəkkon hestebu, bızınən ki, əmə şımənımon tuliku ofəyə. peşo çı nutfəku, peşo bastə bıə(ləxtə) xuni (surətədə) çən, peşo bənə cuyə bıə qujdi formədə ki, kali qılə komilə formədə iyən bəzi qılə noğisə şikilədə ta boşmə ruşinkəmon(ki,əmə bə harçi ğadirimon) iyən(çə dolonku) harçi bıpyimone tosə qıləy(mıəyyənə) zəmoni çı inəon rəhmədə(bətnədə) ğərol bədomon.peşo şıməni hırdəni şikilədə bə bi bekardedəmon ta bə həddı-buluği bırəsənən və(bın miyono) şıməku kali qılə mardedən və şımə bəzi qılə bəştə jimoni vey exrocə mərhələ(bə piy bıə faxti) rəsedən. tosə əvrə ki(əvon) , ıştə zınə çiyon çı dasto doydən. (həmçinin) zəmini(zımıstonədə) hışk iyən mardə vindedəş, əmmo çoko voş bəsə əysə voyedə, bə hərəkət omeydə iyən çandə nov reçinə beməyon perosneydə.

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِي الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (6) 

Im(mərhələ) bəçəy xotoe ki, Xıdovənd həxe və əv bımyon bəyji kardedə iyən bə harçi ğadire.

Navnə ayəon dəvomədə ki,çı mıxolifon ğıyoməti ruji barədə şəkk kardeyku bəhs kardedəbe, ın ayəon çı miadi imkoni barədə bıə bə dıqlə ruşinə dəlilon işorə kardedə. çəvonku qıləyni cənin yəni dol iyən ruşeymi dovraniku iborəte.və co qıləyni çı beməyon ozavziye faxti bıə zəmini vəzyət.ımon hadisəonin ki,millət təbiiyə şikilədə əvoni vindedən iyən ıştə umri dırozi çandə kərə əvoni mışohidə kardedən.həlbəttə bın ayədə(5-ə ayədə)bə doli mıxtəlifə mərhələon yəni çı nutfə təşkil bıeyku de tovə çəy təvəlludi dovrani işorə bıə və ım ıştən çı Kərimə-Ğıroni elmiyə ecazonku bə hisob omeydə.zira çı Ğıroni ayəon nozili əsrədə,9 manqi ərzədə bo ın mərhələon vindeyro hiç qıləy cihoz nıbə holədə movcud nıbe və çı Kərimə-Ğıroni zikr kardə çiyon ıştə zəmonədə iminə kərə be.odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki, deməkə çın ayəonku 14-əsr dəvardə iyən dıjdə elmi-texnoloji nailiyyəton bə dast omə,ijən çı Ğıroni bəyon kardə çiyon de elmi kəşfon hiç qıləy ziddiyyətış ni və bın sahədə bıə mutəxəsison ın osmoniyə kitobi ayəonışon mecuzə hisobışon kardə.

Ayə dəvomədə bə hırdəni çı moəku bıey bədiqə bıə təkomuliyə seyr və inkişofi işorə kardedə və hamyedə:ın təkomuliyə seyr ıştə hərəkətiku mandedəni və tojə bıə əğıl de tobə ıştə cıvonəti ya miyonsorəti faxti inkişaf kardedə və bəştə ğudrəti zumandə faxti rəseydə.əmmo çəy bəpeştə çə bəşəri jimoni nuzuli seyr yəni çəy piyəmerdəti zəmon bino bedə ki,ım çəy ocizəti və zəyifəti dovrani pik  hədde.çəy piyəmerdəti zəmonəədə çəy xosyət bənə hırdəni xosyəti bedə.

Çı sıftəku de tobə oxo ın roy təhğiğ kardeyədə,i tərəfo ilahi sə nıbə ğudrəti və çəy ğudrəti qırd çiyon əhotə kardey,min cumlə mardon bəyji kardey ğudrəti mışohidə kardedəmon iyən co tərəfiyo insoni bə sıftənə xılğəti oqardey bəyon kardedə. Qıləy co vırə ki, ın ayəon bəy işorə kardedə,zəmini zımostonədə mardey bədiqə əvəsorədə bəyji bıeye.mardə zəmin de voşi voye bəyji bedə və tərovət pəydu kardedə iyən novbənovə rəsəyon və doon perəseydə.ım dınyo təbyətədə ğıyomətiku qıləy simvole.

Qırd ımon bəçəyroe ki,Xıdovənd həx iyən sabite və həmmə çiş bə həxı əsos ğoym ofəyəşe. həlbəttə çəvonku qıləyni mardey bəpeştə mardon bəyji kardeye və ın bo ğudrətış noməhdud bıə Xıdovəndi qıləy hostonə koe.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-miadi inkor kardə kəson boçəy təkzibiro hiç qıləy dəlilışon ni,bəlkəm çəvon inkor bə şəkko-tərdidi əsose ki,de bə Xıdovəndi benəhoyətə ğudrəti erəxeyədə,ım şəkk bərtərəf bedə.

2-miadi nışonəon dınyoədə de çəşi mışohidə bedə.həlbəttə bo şəxson ki,çəyku ğafil nıbu və əvon dılışon bıbu həxı tələbkəyn iyən əy ğəbulkəyn.

3-insoni umri vey exrocə faxt,çəy noaqah və yodo bekardə faxte.çən,çəy jimoni vey çokə faxt çəy şuurin,aqahin,elmin iyən zıney faxte.