590-ə hissə-Həcci surə-26-29 şərifə ayəon

590-ə hissə

وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَن لَّا تُشْرِكْ بِي شَيْئاً وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ (26) 

Və(bə yod biyə) ə zəmoniki, Xıdo kə bo İbreymi hozzı kardemone(və bəy votemone) hiççi bomı şərik məqət iyən çımı kə bo təvofəkəyon(bə nımoj) əyştəkəson, bə ruku şıəkəson iyən bo səjdə kardə kəson pok və pokizəkəy.

Vəynə bərnomədə çı mısılmınon palu  bə Məscidul-Hərami məğami iyən bə kofiron çı mısılmınon Xıdo kə ziyorəti vəy qətey məsələ işorə kardemone.ın ayə bə çın məçiti və çəy miyono bıə  Kəbə kə kanə tarıxçə işorə kardedə və hamyedə:çın kə ijən bə de Xıdo əmri və de həzrəte İbreyim(ə)-i dasti soxtey işorə kardedə.bə islomiyə rəvoyəton əsos Kəbə kə iminə kərə de həzrəte Odəm(ə)-i dasti soxtey bıə. əmmo de zəmoni dəvarde ım kə çı miyoniku şıə və peşo Xıdovənd  bə İbreyim(ə)-i əmr kardedə ki,çı Şamiku bə Məkkə bışo ijən ım kə ki,çəy sutunon mandəbe, sənibəton deştə zoə İsmoyl(ə)-i bə ico təmirkəy.həmçinin çəy ətrofi pokkəy ta bo həmonə kə təvof kardə kəson və ya əyo nımoj votey məğsədışon bıə kəson əvrə bo ibodət kardeyro, qıləy pokə muhit  bıbu.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ibodiyə məkanonədə hozzı bıeyro,,bəbe əmə ıştə dılə har curə şırkiku pokkəmon və de pok iyən xolisə dıli əyo varid bıbəmon.

2-bə Məçiti xıdmət iyən həmonə vırə təmiz və pok kardey,bə İbreyim(ə)-i ayid bıə koonkue. 

وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ (27) 

Və çı məxloği miyono həcci vanqi bıjən ta piyodə iyən de çıskə şaturon suvari bıey, har diyəroə vırəku bəştı soyəx boon.

Kəbə kə bina kardey iyən çəy ətrofi muhiti hozzı kardey bədiqə,Xıdovənd bə həzrəte İbreym(ə)-I əmrış doe ki,məxloği bo Xıdo kə qırdo qardey iyən əy ziyorət kardeyro dəvətkəy.nəinki,Məkkə şəhri sakinon,bəlkəm dınyo har noxtədə bıə ,ısət çı nez ya diyəro bıbu, qırd Xıdopərəstə tohidi əhl bə ın şəhr boon və ım tohidiyə mərosimi bə vırə bırosnon.

Tarıx şoydəti kardedə ki,çı həzrəte İbreym(ə)-i zəmoniku bə Kəbə kə hejo çı dinon tərəfdoron, hətta mışrikon ıştən həm veyə dığğətışon kardə.hətta islomi zuhuri faxti mışrikon həm Xıdo kə təvof kardedəbin iyən Həcci mərosimi əncom doydəbin. həlbəttə çəvon təvof iyən ibodətonədə təhrif iyən inhirofon movcud be.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə Həcci səfəri şıey,bə İbreymi(ə) vanq və sədo cəvob doeye.qıləy nido ki,çı Məkkə bandon miyono iyən çandə həzo sor bə quş rəseydə.

2-ilahi vəzifəon əncom doeyədə,bəbe ıştə dasto omə koon bıkəy.piyodə ya suvari ya de har qıləy vositə ıştə vəzifə bə vırə bırosnəmon.

لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ (28) 

(Məxloğ ha şəhriku boon)Ta bəştə mıxtəlifə mənfəəton şoyd bıbon iyən Həcci məxsusə rujonədə Xıdo bə yod dənən,bəvon ruzi bıə bə bezıvonə heyvonon xoto. çən, çəvon qujdiku bəhənən və bə beçizə fəğıron itam bıkənən(xorək bıdənən).

Vəynə ayə dəvomədə ki,milləti bə Həcci mərosimi dəvət kardedəbe,ın ayə hamyedə: mısılmınon Xıdo kə kəno cəm bıey,boəvon ziyodə mənfəətonışon heste ki, hociyon deştə əyo bıə huzuri ın mənfəəton mışohidə kardedən.ısət çı maddiyə mənfəəton bıbu ya mənəviyə bərəkəton.

Dınyo mıxtəlifə vırəonədə bıə mısılmınon miyono vəhdət iyən həmrayəti icod kardey, əvoni çı iyənde imkonat və co çiyonku aqah kardey və boştə işkilon həll kardey xoto, dı tərəfinə həmkorətiyon xoto,həmçinin dınyoədə islomi dinitəblığ kardeyro bıə cəhdon,çın iştimaiyyə mərosimi mənfəətonku bıə.

Insoni rufi çı dınyopərəstəti iyən məğrurətiku pok kardey iyən bə axırət və mənəviyyati dığğət kardey,çı Həcci mərosimi erjinə bərəkətonku bə hisob omeydə.

Islomiyə kişvəron miyono tiicori əloğəon iyən  ixtisodiyə rabitəon bərğərol karde, çı Həcci ixtisodiyə təsironkue ki, məələsəf bəy vey kam dığğət bıə.ım qıləy holədəy ki, Həcci məroosimi ixtisodiyə tərəf,de ibodəti mənəviyə cəhəti hiç qıləy ziddiyətış ni, bəlkəm islomiyə rəvoyətədə əv,çı Həcci mərosimi mənfəətonku hisob bıə.

Ayə dəvomədə bə ğıboni mərosim iyən bə Mina sərzəmini işorə bıə.çun mışrikon çı ğıboni zibhi faxti çı bıton nomi bəştə zıvon vardedəbin,ın ayə bə mısılmınon dəstur doydə ki, çı zibhi faxti şımə Xıdo nomi bəştə zıvon biyənən ta ın mərosim çı harcurnə şırkiku pok  iyən təmiz bıbu.ayə çı məxloğiku tələb kardedə ki,ıştə obırniyə ğıbonə  qujdi i baxşə bə ehtiyocinə şəxson bıdənən.zira Həcci ruf ıştə mol-məloku dəvarde iyən bəehtiyocinə kəson dığğət kardeye.

Həlbəttə Xıdo zikr fəğət bə ğıboni zibh kardey zəmoni ayid ni.hociyon Mina sərzəminədə bıə faxti həm,məxsusə zikron varid bıə ki,çı nımoji bəpeştə əv handey bedə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Həcci mərosim qıləy fərdi ibodiyə mərosim ni,bəlkəm çı dınyo çısə-bəsədə mısılmınonku təşkil doə bıə qıləy dıjdə iştimaiyə mərosime və çəy bənə bo islomi hifz kardey iyən bo mısılmınon zumand kardeyro bıə ziyodə foydəonış heste.

2-Xıdo bə yod dənoey iyən ğərəz əv dıli çı harçiku pok kardey,çı Həcc iyən co islomiyə mərosimon fəlsəfəkue.

ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ (29) 

(Zayiron Xıdo kə ziyorətkəyn)Peşo bəbe ıştə nopokətiyon təmizkəyn və bəştə nəzron bəfokəyn və çı kanə kə qırdo(təvofkəyn) bıqardon.

Çoko ki, çı Həcci hukmədə omə,hociyon çı ğıbonə heyvoni zibh kardey bədiqə,ıştə səy mu toşedən və ya ıştə nanqıri qəteydən tainki,əvon çı cismoniyə nopokətonku pok bıbon. bın zəmon çı ehromi libosiku xaric beydən və de bə Məkkə tərəf hərəkət kardey, ijən ıştəni bo Xıdo kə təvof kardey hozzı kardedən.

Çun məxloği veyni nəzr kardedən ki,Həcci mərosimi əncom doə surətədə ğıbonikəy ya sədəğə bıdəyn,ın ayə bə həmonə ko təkid kardedən və hamyedə:ısət ki, bə həcci mərosimi əncom doey ovandəti iyən tovfiğon pəydu kardə,ıştə nəzri çı yodo beməkən və çanədə rəy əy bə vırə bırosnənən.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ıştə bədəmi çı nopokətiyonku təmiz kardey,çı Həcci mərosimi cuzonkue.çoko ki, nımojədə həm bəy varid bıey şərt ıştə bədəmi çı nopokətiyonku pok kardeye.ım ımi nışon doydə ki,dine-islom bə səhiyyə və nəzofəti ziyodə dığğət kardedə.

2-Xıdo kə qıləy kanə və ğədimiyə kəy ki,çı hiçkəsi şəxsi mılk ni və bəşər əy ıştə şəxsi mılk kardey nibəzıne.