593-ə hissə-Həcci surə-39-45 şərifə ayəon

593-ə hissə

أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (39) 

Bə ə kəson ki, hejo məzlumanə bə hucum iyən ğətli-ami məruz mandə, bəvon ıştəni mıdofiyə kardey icozə doey bıə və həlbəttə Xıdovənd bəvon koməq kardey ğadire.

الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَن يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَلَيَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ (40) 

(Bə zılmi məruz mandə məzlumon)Ə kəsonin ki, nohəxədə ıştə kə-bəyku tojnıə bıən(və hiç qıləy qınoşon ni) və fəğət ımi voteydən: çəmə Xıdo i bıə Xıdoe və əgər Xıdovənd çı məxloği kali qılə de co qılə vositə dəfnıkəy, sovmiyyəon, sinaqoqon,  kilsəon iyən məçiton ki, Xıdo nom bəvədə ziyod zikr bedə, viron bəbe və hukmən Xıdovənd bəçəy dini koməqəkəyon koməq bəkay. həyğətən, Xıdovənd zumand, məğlub bıənin ni.

Islomi peyğombər(s) senzə sori mıddətədə Məkkə şəhri məxloği çı şırk iyən bıtpərəstətiku nəhy kardedəbe və əvoni bə I bıə Xıdo tərəf də`vət kardedəbe.çı jenı-merdiku ziyodə insonon bə ə həzrəti imon vardeşone.Əmmo ım fərdon hejo ıştə ğovm iyən toyfoon yolon tərəfiku bə əzob-əziyyəton məruz mandedəbin və bəvon ziyodə işkəncəon doey bedəbe və çəvonku çandə qıləşon həm bə şəhodət rosneşone.

Çı mışrikon ım hoziyə rəftor tosə ə vırə dəvomış doe ki,peyğombər(s) iyən çəy əshob məcbur bin Məkkə şəhri iyən ıştə kə-bəon tərkkəynvə bə Mədinə şəhr bışon. çən, mısılmınon Məkkə şəhri tərk kardey bədiqə bə Mədinə şəhri hicrət kardeşone və əvon həmonə şəhrədə bə ğudrət rəsin.Xıdovənde-Aləm de ın ayəon enovniye bə mısılmınon icozəş doe ki,çı mışrikon harcurnə hucumon mığobilədə bımandin iyən ıştə con iyən moli mıdofiyəkəyn və bızınon ki,Xıdovənd bəvon koməq bəkay.

Bə ın ayəon əsos məzhəbiyə mərkəzon çı kofiron hucumiku mıdofiyə kardey,çı qırd osmoniyə dinon tərəfdoron vəzifəy və fəğət bə iqlə məxsusə dini ayid ni.ehanə mısılmınon çı yəhudiyon iyən məsihiyon kilsə və sinaqoqon çı kofiron həmləonku mıdofiyə kardedənbu,təbiiye çəvon yəni mısılmınon de əhli-kitobi bıə canqi faxti çı mısılmınon həxışon ni  bəçəvon məzhəbiyə vırəon hucumkəyn ya bə həmonə mərkəzon qıləy zərəl bırosnon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-bə zılmi məruz mandə qıləy millət,həxış heste deştə deşmınon mıborizə bobəy və ıştə həxı bıstəno.

2-ilahi imdod və və`dəon ğətiye,həlbəttə de ın şərti ki,muminon bo Xıdo dini hifz kardey xoto cəhd və hərəkətkəyn.

الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ (41) 

Ehanə əmə həmonə kəson zəminisə bə ğudrət bırosnəmon,(əvon) nımoji bərpo bəkan və zəkot bədoon və(cokəson) bə çokətiyon(tərəf) dəvət bəkan iyən çı bevəciyonku nəhy bəkan və çı həmmə koon oxo bo Xıdoe.

In ayə peyğombər(s)-i tərəfdoron vəsf kardə holədə ki,əvon hejo bo Xıdo dini pevolo kardey xoto bə ə həzrəti koməq kardedəbin,hamyedə:çəvon çı cihod iyən mıdofiyəku bıə hədəf,kişvəron fəth kardey iyən sultə pəydu kardey ni,bəlkəm Xıdo dini iyən çəy hukmon hakim kardeye ki,çəvon sədə nımoj,zəkot iyən əmr be mərufe. nımoj çı məxloği de Xıdo rabitə basteyro,zəkot de məxloğ iyən nıbəkəson rabitə basteyro və əmr be məruf həm bo qıləy solim və ğoymə camiyə soxteyroe.

Islomiyə rəvoyətonədə çın ayə misdoğ iyən dəlilonku qıləyni,İmom Məhdi(ə)-i hukuməte ki, axırız-zəmonədə bərpo bəbe, hisob bıə. Xıdovənd əy bə aləmi şərğo-ğərbi hakim bəkay və ıştə dini deçəy vositə bərpo bəkay və ə həzrət dınyo dimisə çı zolımon rəğ-rişə bəbırniye.

Çın ayəku umutedəmon:

1-ğudrət iyən cəh-cəlol,əgər çı mominon iyən salehon ixtiyorədə bıbu,əy çəy səhihə royədə ğərol bədon və çı Xıdo bandəçəti iyən bə məxloği xıdməti royədə sərf bəkan.

2-salehə hukuməton həm çı məxloği mənəviyə inkişofi fikədə bəbeyn iyən həm çəvon ixtisod və rifohi fikədə.

3-din qıləy fərdiyə ko ni,bəlkəm bə camiyə ehtuiyocon dığğət kardedə və de iştimaiyə fəsodon de qıləy mınosibə formə mıborizə bardey çı mominon dini vəzifə zıneydə.

وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ (42) 

Və(ha pəyğombər ha!) ehanə tıni təkzib kardedənbu(norohət məbi zira) çımon bənav bıə bənə Nuh, Ad iyən Səmudi ğovm(həm) peyğombəron təkzib kardeşone.

وَقَوْمُ إِبْرَاهِيمَ وَقَوْمُ لُوطٍ (43) 

Və çı İbreym iyən Luti ğovm(həm təkzib kardeşone).

وَأَصْحَابُ مَدْيَنَ وَكُذِّبَ مُوسَى فَأَمْلَيْتُ لِلْكَافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ (44) 

Və çı Mədyəni məxloğ(ıştə peyğombəronışon bə həşə je) Mosə(həm) inkor be. çən, bə kofiron mohlət domone(və əvon ğəflətədə ğərğ bin) əvoni(deştə ğəzəbi) qətemone. çən, erəx ki, çokonəye çəmə əzob.

Cihod iyən mıdofiyə ayəon dəvomədə,ın ayəon bə navkonə milləton deştə peyğombəron bıə rəftoron işorə kardedə ta bə peyğombər(s) iyən bo ə həzrəti tərəfdoron qıləy dılvandi bıbu və bızınon ki,çı Məkkə mışrikon boəvon icod kardə problemon, bo navkonə peyğombəron tərəfdoron həm bıə.həlbəttə Xıdovənde-Mutəal bə mominon koməqış kardəiyən çəvon deşmınonış bəştə ğəhro-ğəzəbi dıçoş kardə. ımon çı ilahi imdodon nımunəonku bıən ki,Xıdovənd bə mominon və`dəş doə.

Bəle çoko ki,çı dini mıxolifon iyən dini royədə maneə icod kardə kəson bə peyğombəron iyən bəçəvon tərəfdoron ələyh ıştə koonku dast kəşeydənin, mısılmınon həm bəbe ıştə qətə royədə sıst nıbon iyən bə Xıdo dini koməq kardey koyku dast nıkəşon.bəlkəm bəbe əvon sabitğədəm iyən ğoym bımandon və bın royədə lozım bıbu ıştə mol iyən coniku həm dəvardon.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-dəvardə ğovmon tarıxi mutoliyə kardey,bə vəomə milləton pand iyən ibrət qətey boyis bəbe.

2-Xıdovənd bə zolımon mohlət doydə,əmmo əvoni ıştən-bəsə va doydəni,bəlkəm hafaxti məsləhət bızıno,əvoni bəçəvon cəzo bərosne.

فَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُّعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَّشِيدٍ (45) 

Çən, əmə ziyodə məmləkətımon bəçəvon zılm kardey xoto məhv kardemone. çən, çəvon(kəon) divoon bəsə çəvon bonisə rıjiyə iyən çəvon çolon və çəvon bılındə ğəsron təyli mandə.

Vəynə ayə qıləy kulliyə əsli unvanədə bə sıtəmkoron dınyoədə bıə cəzo işorə kardedə və hamyedə:əgər şımə bə dınyo mıxtəlifə noxtəon seyr iyən səfər bıkoyn, bəvindeyon ki, çı navkonə podşo iyən hakimon sarayonku ki,i zəmon əvon ıştə ğudrəti taxtədə nıştəbin və zılmo-sıtəm əncom doydəbin,ğərəz çəvon ğəsron bılındə sutunon ki,çəvon nə bonə-kuləşon mandəiyən əvrəşon tərkışon kardə və əyo hiçki jiyedənin və nə çəvırə navkonə zolımkorə podşoon cəh-cəlol və ğudrətiku ısə hiç qıləy əsər-əlomət mandəni.

Çın ayəku umutedəmon:

1-bə cokəson zulm,çokə ağıbətış ni və  zılm çı zolımon rəğ-rişə bırniyedə.

2-Xıdo ğəzəbi mığobilədə,vey ğoymə binaon həm zəyifin.əve bəbe bəvon dıl nıdəvastəmon və peştıpur məbəmon.