598-ə hissə-Həcci surə-67-71 şərifə ayəon

598-ə hissə

لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكاً هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُّسْتَقِيمٍ (67) 

Bo har qıləy umməti(şəryət və) ayin ğərol domone ki, bəçəy əsos əməlkəyn. çən, bəbe bın ko barədə detı mıbohisə nıkəyn və(məxloği) bəştə pərvərdıqori tərəf dəvətkə ki, şək ni tı rostə royədə ğərolı qətə.

Məkkə mışrikon ki,ıştəni çı İbreym(ə)-i dini tərəfdoronku hisob kardedəbin iyən Mədinə şəhri yəhudiyon həm ıştəni çı həzrəte Mosə(ə) şəryəti dəvoməkə zıneydəbin, çəvon har qıləyni məxsusə məzhəbiyə rəsmon və mərosimon hesteşonbe. çun islomi peyğombəri(s) qıləy nuyə ayin iyən şəryətış vardəbe,əvon de ə həzrəti mıbohisə kardedəbin ki,əgər tı Xıdo peyğombərişbu,çən,boçi tı qıləy ayinı vardə iyən çı həzrəte İbreym(ə) və Mosə(ə)-i şıə royku dastı kəşə?

Kərimə-Ğıron bə mışrikon ım mınoğişə cəvob doə holədə hamyedə:qırd ilahi din iyən şəryəton Xıdo tərəfikue,əmmo bəçəvon zəmon iyən məkoni tələbi iyən şərayiton əsos, Xıdovənd fərğ doə dini ibodət və vəzifəonış bovon ğərolış doə.de ın holi çı qırd ilahi dinon hədəf məxloği bə ibıə Xıdo tərəf dəvət kardey iyən əvoni bə rostə ro tərəf hidoyət kardey bıə.həyğətədə mıxtəlifə şəryəton bənə qıləy məktəbiye ki, qıləy təkomuliyə seyr və hərəkətışon heste və şoqirdon bə kəmoli tərəf rosneydə.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdovənd bo har qıləy umməti məzhəb və  hidoyətəkə ğərolış doə iyən səhihə jimoni və bandəçəti ro bəvon umutəşe.

2-çı mıxolifon cidol iyən dəvo,bəbe əməni çı rostə royku onıqəto ya ıştə vəzifə əncom doeyədə əməni lır nıkəy.

3-peyğombəron insoni bə rostə roy tərəf hidoyətəkə ulquonin.

وَإِن جَادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ (68) 

Və əgər(kofiron) detı hesı-pes bıkoyn, bəvon vuji: Xıdovənd şımə əncom doə əməlon vey çok zıneydə.

اللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (69) 

Xıdovənd ğıyoməti ruji şımə miyono şımə ixtilofi barədə hukm bədoe.

Vəynə ayə dəvomədə ın ayə bə islomi peyğombəri(s) xitob kardə holədə hamyedə: əgər çı şəryəton tafuti barədə ıştı bəyoni mıxolifon ğəbul kardedəninbu iyən de əvon mıbohisə kardedənbu, vuji: Xıdovənd bəşmə ko iyən sıxanon aqahe və ğıyoməti ruji çəmə deşmə miyono mıhokimə bəkay.çən,çımi bənav bəmə ayid nıbə iyən çəmə bəvədə hiç qıləy rolış nıbə movzuon barədə deəmə hesı-pes məkənən.

Çın ayəonku umutedəmon:

1-hesı-pesi bəvədə foydəş heste ki,həxı bəyonkəy.əmmo əgər dıqlə tərəfonku qıləyni ıştə nəğbətəti iyən inodkorətiku dast nıkəşo,bəbe çə həmonə bəhsi sə vadəy bışiy.

2-bə ğıyoməti ruji imon bıey,bə muminon çı kofiron mığobilədə ruhi oroməti boyis bəbe.

أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاء وَالْأَرْضِ إِنَّ ذَلِكَ فِي كِتَابٍ إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ (70) 

Ayə zıneydəniş ki, Xıdovənd osmonon iyən zəminədə bıə çiyon zıneydə? Qırd ımon kitobədə(ğeyd) bıə və ım bo Xıdovəndi hostone.

In ayə hestemoni aləmədə bıə bə qıləy kulliyə əsli işorə kardedə və hamyedə: Xıdovənd ki,osmonon iyən zəmini xalığe,qırd məxloğış əhotə kardə iyən çəyku hiççi məxfi ni.çı odəmon sıxan və rəftoron həm çı ğanuniku istisna nin.Xıdo bə bəşəri qırd əməlon əhotəş heste və ğıyoməti ruji bəştə dəğiğə elmi əsos,ıştə bandəon miyono hukm bədoe.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Xıdovəndi elm bə hestemoni qırd əczaon nisbətədə i və mısoviye.conin bıbu ya becon və zəminədə bıbu ya osmonədə.

2-çı insoniku sadir bıə har sıxan iyən əməl,ilahi kitobədə nıvıştey bedə iyən hiççi çı yodo beşeydəni.

وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَاناً وَمَا لَيْسَ لَهُم بِهِ عِلْمٌ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِن نَّصِيرٍ (71) 

Və kofiron sovə Xıdo qıləy çi pərəstış kardedən ki, əv çəy barədə hiç qıləy dəlilış nozil kardəni və əvon bəy nisbətədə hiç qıləy məlumatışon ni iyən bo sıtəmkoron hiç qıləy koməqəkə ni.

Vəynə ayə dvomədə ki,çı mışrikon de islomi peyğombəri(s) bıə mıbohisə bəyon kardedəbe,ın ayə hamyedə:əvon çı islomi şəryəti barədə detı hesı-pes kardə kəson, ıştən bə curbəcurə əməlon və fikon giriftorin ki,de hiç qıləy ağl və vəhyi i omeydəni. əvon bıton pərəstış kardedən ki,bə hiç qıləy ağli iyən nəğliyə dəliliəsos ni. nə Xıdovəndi bəvon bın ko əncom doeyro icozəş doə ki,əvon ım bıton çəy miyono vositəçiyon ğərol bıdəyn və nə ağl ımi ğəbul kardedə ki,əvon çı bıton mığobilədə muti iyən təslim bıbon.

Şək ni ıştə ğeyri-məntığiyə koon dəvom doə kəson,iminə dərəcədə bəştə sıtəm kardəşone, çən peşo bə Xıdovəndi tərəfiku bo bəşəri hidoyətiro omə peyğombəron.

Çın ayəku umutedəmon:

1-çı ibodəton çokonə bıey barədə bıə təəbbud iyən bə Xıdovəndi əmron əməl kardey, qıləy ağılmandə koe.əmmo bə şəxsiyə səliğə əsos bıə ibodət,bə çı həxıku inhirof bıey və bə xorafati pevolo bıey  boyis bəbe.

2-zılmo-sıtəm fəğət iştimaiyə koonədə əhotə bıəni,bəlkəm dini koonədə bıə har qıləy səliğəviyə əməl, inov bəştə iyən osmoniyə ayinon bıə zılme.