625-ə hissə-Nuri surə-32-34 şərifə ayəon

625-ə hissə

وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (32) 

Bo jimoni həmroş nıbə zoon iyən kinon və əməle-salehə nokəon iyən kənizon vəyəkənən. (və fəğırətiku mətarsənən ki,)əgər beçiz bıbu, Xidovənd ıştə fəzliku(lutfiku) əvoni be ehtiyoc bəkay. Xıdovənd(deştə lutfi) hevuje, əzıne.

Vəynə ayəon bo umumi iffəti hifz kardey xoto,iştimayi rabitəonədə ıştə çəşi kontrol kardey iyən jenon bə abru-həyonin bıey və ıştə sıxan iyən rəftorədə pokəti sıfarışi movzu barədə bəhsış karde.ın ayə bə izdivaci movzu işorə kardedə ki, çı camiyə əxloği fəsodi cəhəto  səlomət bıey koyədə əsosinə rolış heste. cinsi ehtiyoc qılə fitriyə meyle ki,Xıdovəndi əvış bo bəşəri nəsli dəvom pəydu kardey xoto,çəy vucudədə ğərol doə və boçəy cinsi ehtiyoci təmin kardeyro həmməysə çokə ro izdivac iyən vəyə kardeyış zınə.

Bə kali kilsəon nəzə əks ki,cinsiyə meyli şəytoni iyən izdivaci məkruh və bə xoş nomə ko zııneydən və bə keşiş iyən rahibon vəyə kardey icozə doydənin.əmmo dini islom  izdivaci qıləy çok iyən bə xoş omə ko hisob kardedə. çı məxloği veyni adətən hejo bo izdivac kardey iyən xıyzoni təşkil doeyku viteyro, fəğırəti iyən maddi cəhəto imkonaton zəyif bıey zıneydən.Kərimə-Ğıron bə ım məsələ xususi şikilədə dığğət kardedə.bə pı-moon tovsiyə kardedə ki, ıştə kinə və zoon bə izdivaci sin rəsə faxti bo əvon vəyəkəyn və çı jimoni tanq dastəti iyən fəğırətiku mətarsənən və bə ım bəhonə çəvon izdivaci bə təxır nıeğandon.

Co tərəfiyo xıdmətkorə jenı-merdon kədə həmçinin cinsiyə ğərizəonışon heste və əgər bəvon dığğət nıbu,bo xıyzoni uzvon ya boçəvon ıştəni mumkine problemon icod bıbu. liza Xıdovənd bə kə yolon sıfarış kardedə ki, bə jıqo fərdon izdivaci fik bımandon və çəvon ım ehtiyoci bərtəfəkəyn.

Çın ayəku umutedəmon:

1-islomi sistemi xıdmətçiyon,bo cinsi cinoyəton vəy qəteyro iyən de əxloğiyə fəsodon mıborizə bardeyro bəbe çı cıvonon izdivaci zəminə hozzıkəyn.

2-islomədə izdivac iyən vəyə karde,qıləy mığəddəs iyən təkid bıə koye.

3-Xıdovəndi və`dəş doə çı vəyə kardə kəson jimoni təminkəy və izdivacış çı bərəkət iyən inkişafi vositəğərolış doə.liza fəğrəti bo vəyə kardey xoto maneə nıbu.

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحاً حَتَّى يُغْنِيَهُمْ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً وَآتُوهُم مِّن مَّالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاء إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِّتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَن يُكْرِههُّنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مِن بَعْدِ إِكْرَاهِهِنَّ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (33) 

Bo vəyə kardey zuş vışkiye nızınə kəson(maddi inkonış nıbə kəson) bəbe ıştə abru-həyo və iffəti oqəton. tainki, Xıdovənd ıştə tərəfiku əvoni be ehtiyockəy. şımə nokə iyən kənizonku bo ıştə ozodəti hıryero dılışon bıbu(yəni de mukatəbə roy ozod bıbon) və ehanə bəvonədə xəy(ləyoğət) bıvindon, çəvon tələbon(mukatibə) ğəbulkənən. (və boçəvon ozodətiro)Xıdo bəşmə doə moliku bəvon bıdənən. əgər şımə cariyəon(kənizon) ıştə pokəti oqətey tələbışon bıbu, bə dınyo moli rəseyro əvoni bə zino vodor məkənən. hakəs əvoni bə zino məcburkəy, həlbəttə Xıdovənd bo bə ın ko dezzu məcbur bıə kənizon, əbaxş, mehribone.

Navnə ayə dəvomədə  ın ayə hamyedə:əgər şımə cəhdkoyn,əmmo çı izdivaci şərayit hozzı nıbu,ım bo bə qıno mırtəkib bıey iyən bə qıno vadi daxil bıey zəminə hozzı nıkəy.zira insoni daxilədə cinsiyə meyli noə Xıdo, çəy kontrol kardey iyən ıştəni oqətey ğudrətış həm bəy ətoş kardə.çı insoni de heyvoni fərğ ıme ki, vəşi mandə heyvon bə xorəki rəseyədə ıştə vəy qətey zıneydəni və bəştə instinktə hukmi əsos məcbure həmonə xorəki bəhəy. əmmo həmonə daxili meylış bıə inson həm bo hardey ehtiyoc pəydu kardə faxti,hətta ıştə təşnəti iyən vəşyəti pik həddədə həm  bıbu, ıştə ım meyli vəy qətey zıneydə.çoko ki,Ramazan və rujə manqədə rujə qətə kəson çandə saat bə vəşyəti iyən təşnəti tov vardedən. cinsiyə meyl və ğərizə hiçfaxti insoni bın koyədə məcbur kardey zıneydəni. çoko ki, həzrəte Yusif(ə) Zuleyxa çəyku ləzzət bardey fikədə bıeyədə,deməkə ki,əv qıləy cıvonə zoəbe iyən çəy cinsi meylış hestebe və həmən əv çı Zuleyxa nokə be və əv bəbe bəştə soybi itoətış kardəbe,əmmo ijən əv çı Zuleyxa dam və tələku fərolış karde və bə Xıdo tərəf dəvite. Xıdovənd həm bastə bıə bəonış boçəy dimi ojış karde və çəy pokəti əvış bə ğudrət iyən izzəti barzə vırəş rosne.

Ayə dəvomədə bə ıştə kədə ğulam iyən kəniz bıə kəson xitob kardedə və bəvon dıqlə sıfarış kardedə və hamyedə:qıləyni ıme ki, çəvon ozod bıey bəşmə xəyriye və ehanə çəvon ləyoğətışon heste ki,əvon ıştən ıştə jimoni idorəkəyn,əve şımə bəvon koməqkənən ta əvon ozod bıbon və şımə ıştə molonku bəvon baxşkənən ta əvon ıştə jimonədə mustəğil bıbon.

Dıminə sıfarış ıme ki,əvon kənizon boştə kəsbo-ticorəti vositə ğərol nıdəyn və əvoni bo zino kardey xoto məcbur nıkəyn və çın ko ağıbət saxt iyən şiddətinə əzobe. harçənd əvon ki,məcburən bə ım ko vadar bedən,əmmo Xıdovənd əvoni bəbaxşe və əfv bəkay.

Çın ayəku umutedəmon:

1-jimoni həmro nıbəkəson ya çəvon həmroon bəvon nez nıbə kəson, bo qıno kardey həxışon ni. bəbe səbrkəyn iyən ıştə iffəti oqəton və ıştə nəfsi kontrolkəyn.

2-de ıştə dasti jiyədə bıə kəson rəftorədə hejo bəçəvon xeyri ko bıkənən ta itərfiyo çəy xəyr bəşmə bırəso.nəinki,çəvon vəzifə nıbə koyədə əvoni məcburkoyn ta şımə bə qıləy mənfəəti bırəsiyon.

3-islomi ğanunon bo nokəon ozodəti royədə bıə cəhde. de mukatibə iyən tədrici roy nokəon ozod kardey çəvonku qıləyniye.

4-de həromə roon mol iyən sərvət cəm kardey cayiz ni.

وَلَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ آيَاتٍ مُّبَيِّنَاتٍ وَمَثَلاً مِّنَ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ (34) 

Bərosti əmə bə şımə tərəf ruşinəkə ayəon iyən şımə bənav bıə kəson(tarıxi) xəbəon iyən bo pərhizkoron pand və nəsyət vığandemone.

Çı Nuri muborəkə surə çın baxşi oxoyədə Xıdovənde-Aləm hamyedə:əmə bo şımə vığandə ayəon bo şımə çı jimoni roon ruşin iyən məlum kardedə iyən şımə bənav tarıxədə bıə çiyon boşımə bəyon kardedə ta şımə çəvon təcrubəon umutənən və ibrət peqətənən. həlbəttə fəğət təğvaninə şəxson bə Kərimə-Ğıroni ayəon quş doydən iyən əy ğəbul kardedən iyən cokəson çın ilahi moyizəku hiç qıləy bəhrə bardedənin.

Çın ayəku umutedəmon:

1-Kərimə-Ğıron qıləy nurani iyən ruşinəkə kitobe ki,de tarıxi nımunəon vositə boşmə moyizə kardedə.

2-həmməkəsi bo pand iyən moyizə məse ehtiyocış heste, hətta pərhizkor iyən təğvaninə şəxson həm.